kaplica Pałac Heroda, Bugaj
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kaplica Pałac Heroda

Bugaj

photo

Jedna z pierwszych kaplic założenia kalwaryjnego w Kalwarii Zebrzydowskiej, budowana równolegle z kaplicą Ratusza Piłata, Grobu Chrystusa, Ogrojca, Kaplicy Pojmania, Domu Annasza i Domu Kajfasza z fundacji Mikołaja Zebrzydowskiego. Reprezentuje styl holenderskiego architekta Paulusa Baudartha, który w swoje manierystyczne plany na terenie Kalwarii wplatał również rozwiązania znane mu z renesansu flamandzkiego i włoskiego. Usytuowanie kaplicy Domu Kajfasza wynika z kontekstu przestrzennego i biblijnego, które determinują kalwaryjskie theatrum Terrae Sanctae

Historia

Po sądzie Annasza, Kajfasz wydał wyrok orzekający winę Jezusa, a następnie arcykapłani i kohorta z Jezusem udali się do Piłata, by ten wydał wyrok śmierci. Rzymski namiestnik Jerozolimy, dowiedziawszy się o tym, że Jezus pochodzi z Galilei i podburzał Judeę, odesłał skazańca do Heroda Antypasa, który przebywał w tym czasie w Jerozolimie i w którego zakresie jurysdykcji leżała Galilea.

Budowa kaplicy trwała od 1605 do 1609 r. Jej projektantem był Paulus Baudarth. W pierwszej tercji XIX w. w kaplicy umieszczono obrazy olejne pędzla Jana Jerzyczka, odwołujące się do sądu Heroda nad Jezusem. W 1864 r. kaplicę przykryto dachem namiotowym z 4-boczną latarnią. W 1904 r. wymieniono posadzkę, w 1909 r. miało miejsce gruntowne odnowienie kaplicy, w czasie którego zmieniono fryz elewacji zewn. i usunięto podobną do niego ornamentację, znajdującą się ponad portalami wejściowymi. Generalny remont kaplicy rozpoczęto w 1989 r. wg projektu B. Brągla.
Kaplica wyznacza jedenastą stację Dróżek Pana Jezusa i wchodzi w skład cyklu Drogi Pojmania. 

Opis

Budynek usytuowany na spadku wzniesienia na Bugaju, otoczony starodrzewem. Kaplica reprezentuje styl Paulusa Baudartha i pierwszych Stacji Męki Pańskiej kompleksu kalwaryjnego w Kalwarii Zebrzydowskiej z czasów jego fundatora Mikołaja Zebrzydowskiego. Budynek jest osadzony na planie prostokąta z ryzalitami na narożach i na osiach dłuższych boków; wzniesiony z łamanego kamienia przy czym szczegóły architektoniczne wykonano z otynkowanej cegły i ciosów piaskowca. Kaplicę okala kamienny cokół. Budynek nakrywa dach namiotowy z czworoboczną latarnią; latarnia i ryzality nakryte są osobnymi daszkami namiotowymi. W elewacji zewn. podziały architektoniczne poprowadzono za pomocą ustawionych w ryzalitach półkolumn korynckich, stojących na piedestałach. Półkolumny i konsolki podtrzymują łamane na wysokości ryzalitów belkowanie: architraw z piaskowca, tynkowany fryz tryglifowy z ornamentami okuciowymi w charakterze metop i gzyms. Ścianę wsch. i pn. zdobią zasklepione hemisferycznie nisze. Wewnątrz sklepienie klasztorne. Elewacje wew. skromnie dekorowane, oddzielone od partii sklepienia wąskim gzymsem. Wejścia do kaplicy są zlokalizowane w elewacji pd., rozdzielone ryzalitem środkowym i ujęte w gładkie, prostokątne, wykonane z piaskowca portale wejściowe. Do wnętrza wpada nikłe światło z owalnych otworów okiennych z rozetami, które znajdują się na osi otworów drzwiowych.

Zabytek dostępny z zewnątrz.

Oprac. Mirosław Płonka, OT NID Kraków, 15-09-2017 r.

Bibliografia

  • Chadam A. OFM, Zarys dziejów Kalwarii Zebrzydowskiej. Kalwaria Zebrzydowska 1984.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce. Powiat Wadowicki, oprac. J. Szablowski.  T. 1, z.14, Warszawa 1953.
  • Łepkowski J., Kalwarya Zebrzydowska i jej okolice. Kraków 1850.
  • Mitkowska A., Czynnik tradycji miejsca w kreowaniu krajobrazów kalwaryjskich (szkic problematyki) [w:] Geografia i sacrum, red. B. Domański, S. Skiba. Kraków 2005, s. 329-335.
  • Mitkowska A., Kalwarie europejskie jako pielgrzymkowe ogrody pamięci. „Czasopismo techniczne”, z. 7, 2012.
  • Mitkowska A., Kompozycja przestrzenna Kalwarii Zebrzydowskiej. „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, t. XX, z. 2, 1975.
  • Murawiec W., Kalwaria Zebrzydowska. Informator-przewodnik po zabytkach architektury sakralnej. Nr 1, wyd. III, Kalwaria Zebrzydowska 1987.
  • Szablowski J., Architektura Kalwarji Zebrzydowskiej (1600-1702). „Rocznik Krakowski”, red. J. Muczkowski, t. XXIV, 1933.
  • Wyczawski H. OFM, Dzieje Kalwarii Zebrzydowskiej. Kraków 1947.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, red. W. Bałus, D. Popp. Warszawa 2016, s. 507-509.
  • Zinkow J., Wokół Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony. Przewodnik monograficzny. Kalwaria Zebrzydowska 2000.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: 1605 - 1609
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Bugaj
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. wadowicki, gmina Kalwaria Zeb. - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy