kaplica Pożegnania Chrystusa, Brody
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kaplica Pożegnania Chrystusa

Brody

photo

Pierwszy budynek Kaplicy Pożegnania Chrystusa z Apostołami został wzniesiony w drugiej fazie budowy kompleksu kalwaryjnego (1623-1641) z fundacji Jana Zebrzydowskiego. Obiekt, choć bezstylowy, wkomponowany w trasę dróżek kalwaryjskich i drogi z Kalwarii do Lanckorony stanowi doskonały przykład połączenia architektury z naturą w krajobrazie, wpływającymi na skupienie modlitewne pątników.

Historia

Pierwsza kaplica została wzniesiona ok. 1632 r. z fundacji Jana Zebrzydowskiego. Jej budowa podyktowana była względami praktycznymi – kaplica zastąpiła w cyklu Dróżek Pana Jezusa budynek Wieczernika, który (mimo prawidłowego pod względem topografii Jerozolimy położenia w kontekście pozostałych budynków) nie wpisywał się logistycznie w układ nabożeństwa dróżkowego (trzeba było wracać do Domu Kajfasza tą samą drogą co z Wieczernika do Ogrojca). W toku przemian dziejowych kaplica Pożegnania z Apostołami uległa daleko idącym zniszczeniom i została wybudowana na nowo w czasach działalności kustosza o. Gaudentego Thynella w l. 1793-1833. Ćwierć wieku później poddano ją pierwszemu remontowi kapitalnemu za czasów gwardiana o. Letusa Moslera. Kolejno w 1902 r. dokonano gruntownej restauracji i umieszczono w ołtarzu obrazy A. Małeckiego, a następnie w 1934 r. dokonano gruntownego remontu całej kaplicy. Kolejne odnowienia kaplicy miały miejsce w 1957, 1963, 1980 roku. W 2016 r. z funduszy Samorządu Województwa Małopolskiego przeprowadzono prace konserwatorskie wnętrza.
Obiekt stanowi kaplicę zastępczą Wieczernika i wyznacza drugą stację Dróżek Pana Jezusa oraz 17-nastą Dróżek Matki Boskiej, wchodzącą w skład cyklu Wniebowzięcia. 

Opis

Kaplica zlokalizowana w Dolinie Jozafata, ok. 10 m od drogi głównej. Reprezentuje stylistykę kaplic odbudowanych w czasie prac o. Gaudentego Thynella z 1 ćw. XIX w. Kaplica wzniesiona na rzucie prostokątnym z półkolistą apsydą. Murowany budynek nakrywa dach siodłowy, a apsydę półkopuła. Obiekt stoi zwrócony szczytem do drogi głównej. W elewacjach zewn. podziały horyzontalne przeprowadzono za pomocą gzymsu koronującego i gzymsu gurtowego, obiegającego kaplicę w połowie murów. Prostokątne wnętrze nakrywa sklepienie kolebkowe a apsydę sklepienie hemisferyczne. Zachowała się również XIX-wieczna posadzka z łamanego kamienia. Do wnętrza prowadzą dwie pary drzwi: od strony frontowej i od strony Grobu MB. Światła do wnętrza dostarczają: prostokątne, półkoliście zamknięte okienko w szczycie i dwa takie same okienka w apsydzie. Przy wejściu od strony frontowej znajduje się drewniana ambona osłonięta daszkiem. Wyposażenie stanowi późnobarokowy ołtarz z tematycznym malowidłami: przestawiającymi pożegnanie Chrystusa z Apostołami i Wniebowzięciem Marii, autorstwa A. Małeckiego.

Zabytek dostępny z zewnątrz.

Oprac. Mirosław Płonka, OT NID w Krakowie, 15-09-2017 r.

Bibliografia

  • Chadam A. OFM, Zarys dziejów Kalwarii Zebrzydowskiej. Kalwaria Zebrzydowska 1984.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce. Powiat Wadowicki, oprac. J. Szablowski. T. 1, z.14, Warszawa 1953.
  • Łepkowski J., Kalwarya Zebrzydowska i jej okolice. Kraków 1850.
  • Mitkowska A., Czynnik tradycji miejsca w kreowaniu krajobrazów kalwaryjskich (szkic problematyki) [w:] Geografia i sacrum, red. B. Domański, S. Skiba. Kraków 2005, s. 329-335.
  • Mitkowska A., Kalwarie europejskie jako pielgrzymkowe ogrody pamięci. „Czasopismo techniczne”, z. 7, 2012.
  • Mitkowska A., Kompozycja przestrzenna Kalwarii Zebrzydowskiej. „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, t. XX, z. 2, 1975.
  • Murawiec W., Kalwaria Zebrzydowska. Informator-przewodnik po zabytkach architektury sakralnej. Nr 1, wyd. III, Kalwaria Zebrzydowska 1987.
  • Szablowski J., Architektura Kalwarji Zebrzydowskiej (1600-1702). „Rocznik Krakowski”, red. J. Muczkowski, t. XXIV, 1933.
  • Wyczawski H. OFM, Dzieje Kalwarii Zebrzydowskiej. Kraków 1947.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, red. W. Bałus, Dietmar Popp. Warszawa 2016, s. 507-509.
  • Zinkow J., Wokół Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony. Przewodnik monograficzny. Kalwaria Zebrzydowska 2000.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: 1793 - 1833
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Brody 366
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. wadowicki, gmina Kalwaria Zeb. - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy