kaplica I Upadku Chrystusa, Bugaj
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kaplica I Upadku Chrystusa

Bugaj

photo

Budynek kaplicy Pierwszego Upadku Chrystusa jest świadectwem asymilowania na tym terenie nabożeństwa Męki Pańskiej wg XVI-wiecznego wzorcu Christiana Kruik van Adrichema, w którego przebiegu znajdują się trzy stacje upamiętniające upadki Chrystusa w drodze na Golgotę. Wpisana w krajobraz i umieszczona pośrodku alejki rzeźba stanowi komponent cyklu Drogi Krzyżowej i w kontekście znajdujących się w okolicy kaplic: Ratusza Piłata, Włożenia Krzyża i Serca Matki Boskiej jest formą scenografii, konstruującą przestrzeń modlitewną pątników celebrujących Dróżki Pana Jezusa.

Historia

Pierwszy zamiar wzniesienia kaplicy Pierwszego Upadku wynikał z rozplanowania terenu, którego dokonał dla Mikołaja Zebrzydowskiego matematyk Feliks Szczęsny Żebrowski. Pierwotna kaplica Pierwszego Upadku Chrystusa została wzniesiona z fundacji Jana Zebrzydowskiego przed 1640 r. Początkowo składał się na nią postument z figurą upadającego Jezusa, którą później nakryto kaplicą na planie prostokąta z czterospadowym dachem. Nie zachowała się dokładna informacja, co do ilości upadków Chrystusa, ale w tradycji kształtujących się nabożeństw pasyjnych utrwalił się przekaz o trzech osunięciach się Jezusa na ziemię pod ciężarem krzyża. Na początku XIX w. za czasów o. Gaudentego Thynella kaplicę poddano remontowi, wymieniając gonty na dachówkę. W 1934 r. dokonano generalnego remontu kaplicy. Od tego czasu miały miejsce tylko prace, polegające na usuwaniu bieżących usterek. 
Obiekt wyznacza 14-nastą stację Dróżek Pana Jezusa, występującą w cyklu Drogi Krzyżowej.

Opis

Kaplica zlokalizowana na wzniesieniu nazwanym Górą Moria, w bliskim otoczeniu kaplicy Włożenia Krzyża i Kaplicy Serca Matki Boskiej. Wpisuje się w alejkę, którą wyznaczają drzewa. Została wzniesiona na planie kwadratu z łamanego kamienia. Wszystkie ściany przepruto półkolistymi arkadami. W tynkowanych elewacjach zewn. podziały poprowadzono za pomocą cokołu i gzymsu, podtrzymującego czterospadowy dach. Elewacje wew. bez podziałów, nakryte sklepieniem krzyżowym. Wyposażenie stanowi kamienna figura upadającego pod krzyżem Chrystusa, z twarzą zwróconą zgodnie z kierunkiem nabożeństwa Dróżek Pana Jezusa; wtórnie polichromowana. Figura jest najstarszą częścią pierwotnej kaplicy, ufundowanej przez Jana Zebrzydowskiego. W przestrzeni między arkadami zamontowano żelazne kraty.

Zabytek dostępny.

Oprac. Mirosław Płonka OT NID w Krakowie, 15-09-2017 r.

Bibliografia:

  • Chadam A. OFM, Zarys dziejów Kalwarii Zebrzydowskiej. Kalwaria Zebrzydowska 1984.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce. Powiat Wadowicki, oprac. J. Szablowski. T. 1, z.14, Warszawa 1953.
  • Łepkowski J., Kalwarya Zebrzydowska i jej okolice. Kraków 1850.
  • Mitkowska A., Czynnik tradycji miejsca w kreowaniu krajobrazów kalwaryjskich (szkic problematyki) [w:] Geografia i sacrum, red. B. Domański, S. Skiba. Kraków 2005, s. 329-335.
  • Mitkowska A., Kalwarie europejskie jako pielgrzymkowe ogrody pamięci. „Czasopismo techniczne”, z. 7, 2012.
  • Mitkowska A., Kompozycja przestrzenna Kalwarii Zebrzydowskiej. „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, t. XX, z. 2, 1975.
  • Murawiec W., Kalwaria Zebrzydowska. Informator-przewodnik po zabytkach architektury sakralnej. Nr 1, wyd. III, Kalwaria Zebrzydowska 1987.
  • Szablowski J., Architektura Kalwarji Zebrzydowskiej (1600-1702). „Rocznik Krakowski”, red. J. Muczkowski, t. XXIV, 1933.
  • Wyczawski H. OFM, Dzieje Kalwarii Zebrzydowskiej. Kraków 1947.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, red. W. Bałus, D. Popp. Warszawa 2016, s. 507-509.
  • Zinkow J., Wokół Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony. Przewodnik monograficzny. Kalwaria Zebrzydowska 2000.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: 1640 - 1934
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Bugaj
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. wadowicki, gmina Kalwaria Zeb. - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy