kaplica Płaczących Niewiast, Bugaj
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kaplica Płaczących Niewiast

Bugaj

photo

Kaplica wybudowana późno w stosunku do innych kaplic kompleksu kalwaryjnego, ale będąca świadectwem wielowiekowego rozwoju kompleksu kalwaryjnego. Swoją neogotycką dekoracją stanowi doskonałą ilustrację do wielofazowego procesu powstawania kompleksu polskiej Jerozolimy i zaangażowania kolejnych pokoleń w jej zachowanie oraz uzupełnianie.

Historia

Pierwszy zamiar wzniesienia kaplicy wynikał z przyjętego od Christiana Kruik van Adrichema przebiegu nabożeństwa Męki Pańskiej oraz z rozplanowania terenu, którego dokonał dla Mikołaja Zebrzydowskiego matematyk Feliks Szczęsny Żebrowski. Stacja upamiętnia biblijną sytuację z drogi krzyżowej Chrystusa, kiedy zwrócił się do płaczących nad nim niewiast, by nie roniły łez nad jego śmiercią, ale nad postępowaniem swoich synów. Jan Zebrzydowski w swojej fundacji pominął budowę kaplicy Płaczących Niewiast i Trzeciego Upadku, pozostawiając wstawione na tym miejscu przez jego ojca pomalowane na czerwono krzyże. Pierwsza kaplica Płaczących Niewiast została wybudowana w 1782 r., staraniem kustosza o. Wawrzyńca Studzińskiego. Wskutek braku prac remontowych końcem XIX w. budynek chylił się ku upadkowi. W 1902 r. rozebrano więc ówczesną kaplicę, a na jej miejsce powstała nowa kaplica wedle projektu br. Kamila Żarnowskiego OFM. Kolejno w 1925 r. polichromię do kaplicy wykonał Karol Polityński.
Obiekt wyznacza 19-stą stację Dróżek Pana Jezusa w cyklu Drogi Krzyżowej.

Opis

Kapliczka zlokalizowana na spadku terenu, w bezpośrednim sąsiedztwie drogi asfaltowej osiedla Bugaj. Reprezentuje rozwiązania typowe dla neogotyku. Została wzniesiona na rzucie prostokąta z półkolistą apsydą po stronie pn. i posadowiona dłuższym bokiem do ulicy. Do jej budowy użyto cegły, a w dekoracji wykorzystano otynkowane ciosy kamienne. W elewacjach zewn. poprowadzono podziały za pomocą ciosowego cokołu, na którym wspierają się umieszczone na narożach ryzality z tynkowanej cegły, podtrzymujące gzyms. Nietynkowane przestrzenie pomiędzy ryzalitami wieńczy fryz arkadkowy. Prostokątną część kaplicy nakrywa dach siodłowy, flankowany szczytami parawanowymi, a apsydę półkopuła. Wnętrze kaplicy bez podziałów, polichromowane; część prostokątną nakryto sklepieniem beczkowym, a apsydę sklepieniem hemisferycznym. Do wnętrza prowadzą dwa półkoliście zakończone wejścia, ustawione na przestrzał. W ścianie wsch. i zach. znajdują się dwie ślepe arkady – w tej od strony wsch. umieszczono rzeźbiony, kamienny kosz ambony. Od strony wsch. znajdują się również schody, prowadzące do wejścia. Światła do wnętrza dostarczają półkoliste okna w łukach arkad i prostokątne zakończone półkoliście okno po stronie pd. W środku ołtarz główny z malowidłem Karola Polityńskiego, przedstawiający spotkanie Jezusa z płaczącymi kobietami.

Zabytek dostępny.

Oprac. Mirosław Płonka, OT NID w Krakowie, 15-09-2017 r.

Bibliografia

  • Chadam A. OFM, Zarys dziejów Kalwarii Zebrzydowskiej. Kalwaria Zebrzydowska 1984.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce. Powiat Wadowicki, oprac. J. Szablowski. T. 1, z.14, Warszawa 1953.
  • Łepkowski J., Kalwarya Zebrzydowska i jej okolice. Kraków 1850.
  • Mitkowska A., Czynnik tradycji miejsca w kreowaniu krajobrazów kalwaryjskich (szkic problematyki) [w:] Geografia i sacrum, red. B. Domański, S. Skiba. Kraków 2005, s. 329-335.
  • Mitkowska A., Kalwarie europejskie jako pielgrzymkowe ogrody pamięci. „Czasopismo techniczne”, z. 7, 2012.
  • Mitkowska A., Kompozycja przestrzenna Kalwarii Zebrzydowskiej. „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, t. XX, z. 2, 1975.
  • Murawiec W., Kalwaria Zebrzydowska. Informator-przewodnik po zabytkach architektury sakralnej. Nr 1, wyd. III, Kalwaria Zebrzydowska 1987.
  • Szablowski J., Architektura Kalwarji Zebrzydowskiej (1600-1702). „Rocznik Krakowski”, red. J. Muczkowski, t. XXIV, 1933.
  • Wyczawski H. OFM, Dzieje Kalwarii Zebrzydowskiej. Kraków 1947.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, red. W. Bałus, D. Popp. Warszawa 2016, s. 507-509.
  • Zinkow J., Wokół Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony. Przewodnik monograficzny. Kalwaria Zebrzydowska 2000.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: 1902 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Bugaj
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. wadowicki, gmina Kalwaria Zeb. - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy