kaplica Weselących się Patriarchów, Kalwaria Zebrzydowska
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

kaplica Weselących się Patriarchów

Kalwaria Zebrzydowska

photo

Pierwszy budynek Kaplicy Weselących się Patriarchów został wzniesiony w drugiej fazie budowy kompleksu kalwaryjnego (1623-1641) z fundacji Jana Zebrzydowskiego i razem z m.in. Kaplicą Umieszczenia Tronu i Weselących się Apostołów przyczynił się do ukształtowania się maryjnego cyklu Dróżek Kalwaryjskich. Obecny obiekt, choć bezstylowy, wkomponowany w aleję kasztanowców, reprezentuje doskonały przykład połączenia architektury z naturą w krajobrazie, które kształtują skupienie modlitewne pątników.

Historia

Nie wiadomo, jak dokładnie wyglądała pierwotna kaplica, ale z pewnością była zbliżona kształtem do innych fundowanych w tym czasie przez Jana Zebrzydowskiego obiektów. W 1639 r. Jan ufundował do niej obraz, tematycznie związany z cyklem Wniebowzięcia i Tryumfu. Wybudowane przez Zebrzydowskiego kaplice: Aniołów, Uwielbienia Duszy Marii, Zgromadzenia Apostołów, Żydowin, Weselących się Patriarchów, Kaplica Triumfujących Apostołów, Kaplica Umieszczenia Tronu były skutkiem powstającego w l. 1630-1632 nabożeństwa Dróg Boleści, Pogrzebu i Triumfu Matki Bożej autorstwa o. Mikołaja ze Skalbimierza, a jednocześnie determinantą jego ostatecznego kształtu. Zły stan techniczny kaplicy spowodował, że w l. 1793-1833 rozebrano współczesną Zebrzydowskiemu budowlę i wystawiono nową. W XIX w. miały miejsce remonty kaplicy, ciągle podmakającej z powodu osadzenia jej na spadku terenu. W 1934 r. przeprowadzono obszerniejszy remont kaplicy, w czasie którego wymieniono tynki w elewacjach wew. i zewn. W l. 1957, 1963, 1980, 1989 miały miejsce prace, w czasie których podjęto się najbardziej bieżących napraw.
Obiekt wyznacza 19-nastą stację Dróżek Matki Boskiej w cyklu Wniebowzięcia, a przy tym jest również stacją sierpniowej Procesji Tryumfu i Wniebowzięcia z Grobku MB do kościoła konwentualnego.

Opis

Kaplica zlokalizowana jest na spadku terenu, ok. 100 m od drogi głównej. Obiekt wpisuje się w ciąg alei kasztanowców. Reprezentuje stylistykę kaplic odbudowanych w czasie prac o. Gaudentego Thynella z 1 ćw. XIX wieku. Kaplica wzniesiona na rzucie prostokątnym z czworokątną apsydą. Została wybudowana z łamanego kamienia i pokryta tynkiem. Budynek nakrywa dach siodłowy, a apsydę dach pulpitowy. W elewacjach frontowych podziały horyzontalne przeprowadzono za pomocą gzymsu koronującego i gzymsu gurtowego, ciągnącego się w połowie murów. W elewacji frontowej półkoliste wejście, a w szczycie prostokątne, półkoliście zamknięte okienko. Po lewej stronie od wejścia drewniana ambona osłonięta daszkiem. Wnętrze nakrywa sklepienie kolebkowe; zachowała się również XIX-wieczna kamienna posadzka. Wyposażenie stanowi późnobarokowa nastawa ołtarzowa z tematycznym malowidłem Swaryczewskich.

Zabytek dostępny z zewnątrz.

Oprac. Mirosław Płonka OT NID w Krakowie, 15-09-2017 r.

Bibliografia

  • Chadam A. OFM, Zarys dziejów Kalwarii Zebrzydowskiej. Kalwaria Zebrzydowska 1984.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce. Powiat Wadowicki, oprac. J. Szablowski. T. 1, z.14, Warszawa 1953.
  • Łepkowski J., Kalwarya Zebrzydowska i jej okolice. Kraków 1850.
  • Mitkowska A., Czynnik tradycji miejsca w kreowaniu krajobrazów kalwaryjskich (szkic problematyki) [w:] Geografia i sacrum, red. B. Domański, S. Skiba. Kraków 2005, s. 329-335.
  • Mitkowska A., Kalwarie europejskie jako pielgrzymkowe ogrody pamięci. „Czasopismo techniczne”, z. 7, 2012.
  • Mitkowska A., Kompozycja przestrzenna Kalwarii Zebrzydowskiej. „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, t. XX, z. 2, 1975.
  • Murawiec W., Kalwaria Zebrzydowska. Informator-przewodnik po zabytkach architektury sakralnej. Nr 1, wyd. III, Kalwaria Zebrzydowska 1987.
  • Szablowski J., Architektura Kalwarji Zebrzydowskiej (1600-1702). „Rocznik Krakowski”, red. J. Muczkowski, t. XXIV, 1933.
  • Wyczawski H. OFM, Dzieje Kalwarii Zebrzydowskiej. Kraków 1947.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, red. W. Bałus, D. Popp. Warszawa 2016, s. 507-509.
  • Zinkow J., Wokół Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony. Przewodnik monograficzny. Kalwaria

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: 1793 - 1833
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kalwaria Zebrzydowska
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. wadowicki, gmina Kalwaria Zebrzydowska - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy