kaplica Włożenia Krzyża, Bugaj
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kaplica Włożenia Krzyża

Bugaj

photo

Chociaż obecny kształt i dekoracja kaplicy uległy zmianie w toku przemian dziejowych, to obecny budynek nadal zachowuje pierwotny – symboliczny charakter tego obiektu, służącego upamiętnieniu momentu włożenia krzyża na ręce skazanego na śmierć Jezusa.

Historia

Kaplica Włożenia Krzyża została wzniesiona w 1614 r. z fundacji Mikołaja Zebrzydowskiego. Po tym, jak Piłat wydał wyrok skazujący, żołnierze rzymscy włożyli na ręce Jezusa drewnianą belkę krzyża, by ten niósł ją aż na miejsce stracenia. Kaplica włożenia krzyża i jej symboliczny kształt miały komunikować z tym etapem egzekucji Jezusa, który odnosił się do podjętego przez Chrystusa trudu dzieła zbawienia. Obecna kaplica pochodzi z 1837 r., kiedy to staraniem Bernardynów (kustosza Feliksa Pruskiego) rozebrano pierwotną kaplicę, a na jej miejscu wybudowano taką samą w formie, ale znacznie większą. W 1871 r. odrestaurowano kaplicę, zakładając ankry (klamry spinające mury). W 1934 r. przeprowadzono ponowną restaurację, przy czym nową polichromię namalował Władysław Lisowski.
Obiekt wyznacza czternastą stację Dróżek Pana Jezusa i stanowi stację cyklu Drogi Krzyżowej.

Opis

Kaplica zlokalizowana na zboczu wzgórza zw. Moria, w otoczeniu kaplicy Świętych Schodów, Ratusza Piłata i kaplicy Serca Matki Boskiej. Obecny obiekt z 1837 r. po konserwacji i restauracji nawiązuje dekoracją horyzontalną elewacji zewn. do stylu pierwszego architekta Paulusa Baudartha. Obiekt wykonany na planie krzyża łacińskiego nakrywają dwa krzyżujące się dachy namiotowe z małą sygnaturką w miejscu przecięcia. Dekoracje elewacji zewn. ograniczone tylko do podziałów horyzontalnych, poprowadzonych za pomocą cokołu i belkowania. W elewacji wew. tylko gzyms, oddzielający partię ścian od sklepienia beczkowego. Ściany wewnątrz polichromowane. Do wnętrza prowadzą dwa półkoliste otwory drzwiowe: jedno od str. Ratusza Piłata, drugie przy krótszym ramieniu od str. południowej. Portale opracowane dekoracyjnie z kamiennymi węgarami, podtrzymującymi wykonaną w otynkowanej cegle archiwoltę, zwieńczoną kluczem z bloku piaskowca.

Zabytek dostępny z zewnątrz.

Oprac. Mirosław Płonka, OT NID w Krakowie, 15-09-2017 r.

Bibliografia

  • Chadam A. OFM, Zarys dziejów Kalwarii Zebrzydowskiej. Kalwaria Zebrzydowska 1984.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce. Powiat Wadowicki, oprac. J. Szablowski. T. 1, z.14, Warszawa 1953.
  • Łepkowski J., Kalwarya Zebrzydowska i jej okolice. Kraków 1850.
  • Mitkowska A., Czynnik tradycji miejsca w kreowaniu krajobrazów kalwaryjskich (szkic problematyki) [w:] Geografia i sacrum, red. B. Domański, S. Skiba. Kraków 2005, s. 329-335.
  • Mitkowska A., Kalwarie europejskie jako pielgrzymkowe ogrody pamięci. „Czasopismo techniczne”, z. 7, 2012.
  • Mitkowska A., Kompozycja przestrzenna Kalwarii Zebrzydowskiej. „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, t. XX, z. 2, 1975.
  • Murawiec W., Kalwaria Zebrzydowska. Informator-przewodnik po zabytkach architektury sakralnej. Nr 1, wyd. III, Kalwaria Zebrzydowska 1987.
  • Szablowski J., Architektura Kalwarji Zebrzydowskiej (1600-1702). „Rocznik Krakowski”, red. J. Muczkowski, t. XXIV, 1933.
  • Wyczawski H. OFM, Dzieje Kalwarii Zebrzydowskiej. Kraków 1947.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, red. W. Bałus, D. Popp. Warszawa 2016, s. 507-509.
  • Zinkow J., Wokół Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony. Przewodnik monograficzny. Kalwaria Zebrzydowska 2000.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: 1837 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Bugaj
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. wadowicki, gmina Kalwaria Zeb. - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy