kaplica Obnażenie, Bugaj
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kaplica Obnażenie

Bugaj

photo

Budynek wzniesiony w drugiej fazie budowy kompleksu kalwaryjnego (1623-1641) z fundacji Jana Zebrzydowskiego. Zestawienie kubatury i kształtu kaplicy Obnażenia z krajobrazem pd. stoku Góry Żar stanowi przykład empirycznego i iście barokowego oddziaływania na pątnika kalwaryjskiego, który przechodząc przez kaplicę ma współprzeżywać Mękę Jezusa i obnażenie go z szat. Przykład barokowej scenografii wpisanej w krajobraz, konstruującej przestrzeń modlitewną celebrujących Dróżki Pana Jezusa.

Historia

W 1624 r. Jan Zebrzydowski kontynuuje rozpoczęte przez jego ojca Mikołaja (zm. 1620) dzieło budowy kompleksu kalwaryjnego na terenach przyległych do Góry Lanckorońskiej. Kaplica Obnażenia upamiętnia moment, kiedy przed przybiciem do krzyża żołnierze rzymscy zdarli z Jezusa tkaną tunikę, o którą kolejno rzucili losy. Utopiona we wzgórzu kaplica w formie tunelu miała być symbolicznym tunelem-wejściem na Golgotę. W drugiej poł. XIX w. zmieniono pokrycie dachowe kaplicy na blaszane, a w 1934 r. dokonano gruntownego remontu kaplicy. Polichromię wnętrz wykonał Stanisław Jakubczyk w 1937 r.
Obiekt wyznacza 21-szą stację Dróżek Pana Jezusa w cyklu Drogi Krzyżowej i czwartą stację Dróżek Matki Boskiej w cyklu Boleści. 

Opis

Kaplica zlokalizowana na zboczu Góry Żar zw. Golgotą. Reprezentuje styl barokowy i jest przykładem architektury konstruującej przestrzeń do modlitwy i kontemplacji. Zbudowana na planie prostokąta, wbudowana w stok góry, w formie korytarza wznoszącego się do góry. Kaplica wzniesiona z łamanego kamienia o szczegółach architektonicznych z kamiennych ciosów. Część od strony kościoła Trzeciego Upadku usytuowana znaczenie wyżej od części od strony Ukrzyżowania. Budynek nakrywa dach siodłowy. Elewacje zewn. i wew. skromnie dekorowane, ozdobione jedynie prostym gzymsem. Budynek obiega dookoła na zewn. cokół. Kaplica ma dwa otwory drzwiowe, umieszczone na przestrzał w krótszych bokach kaplicy, zamknięte półkoliście o barokowych portalach. Nad szczytami znajdują się kamienne figury Chrystusa Frasobliwego. Wnętrze zasklepione kolebkowo. Wewnątrz znajdują się sześciostopniowe schody oraz kamienna posadzka. Światła do wnętrza dostarczają dwa małe kwadratowe okienka w ścianie od strony Kościoła Trzeciego Upadku. Polichromie wnętrz zostały wykonane w 1937 r. Wyposażenie stanowi malowany obraz Tomasza Jachimowicza pt. Obnażenie Chrystusa z 1903 r., umieszczony we wnęce ściany, znajdującej się naprzeciw ściany z oknami. Budynek wyposażony w instalację elektryczną.

Zabytek dostępny.

Oprac. Mirosław Płonka, OT NID w Krakowie, 15-09-2017 r.

Bibliografia

  • Chadam A. OFM, Zarys dziejów Kalwarii Zebrzydowskiej. Kalwaria Zebrzydowska 1984.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce. Powiat Wadowicki, oprac. J. Szablowski. T. 1, z.14, Warszawa 1953.
  • Łepkowski J., Kalwarya Zebrzydowska i jej okolice. Kraków 1850.
  • Mitkowska A., Czynnik tradycji miejsca w kreowaniu krajobrazów kalwaryjskich (szkic problematyki) [w:] Geografia i sacrum, red. B. Domański, S. Skiba. Kraków 2005, s. 329-335.
  • Mitkowska A., Kalwarie europejskie jako pielgrzymkowe ogrody pamięci. „Czasopismo techniczne”, z. 7, 2012.
  • Mitkowska A., Kompozycja przestrzenna Kalwarii Zebrzydowskiej. „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, t. XX, z. 2, 1975.
  • Murawiec W., Kalwaria Zebrzydowska. Informator-przewodnik po zabytkach architektury sakralnej. Nr 1, wyd. III, Kalwaria Zebrzydowska 1987.
  • Szablowski J., Architektura Kalwarji Zebrzydowskiej (1600-1702). „Rocznik Krakowski”, red. J. Muczkowski, t. XXIV, 1933.
  • Wyczawski H. OFM, Dzieje Kalwarii Zebrzydowskiej. Kraków 1947.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, red. W. Bałus, D. Popp. Warszawa 2016, s. 507-509.
  • Zinkow J., Wokół Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony. Przewodnik monograficzny. Kalwaria Zebrzydowska 2000.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: 1624 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Bugaj
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. wadowicki, gmina Kalwaria Zeb. - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy