kaplica Namaszczenie, Bugaj
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

kaplica Namaszczenie

Bugaj

photo

Kaplica upamiętnia namaszczenie ciała Jezusa, które po zdjęciu z krzyża umyto i zabalsamowano. Budynek stanowi ciekawy przykład zestawienia ze sobą kubatury poszczególnych kaplic: Ukrzyżowania, Namaszczenia i Grobu Chrystusa, stanowiących barokową scenografię Golgoty, konstruującą przestrzeń modlitewną pątników, zachęcającą do współ-przeżywania z Jezusem kulminacyjnych wydarzeń Pasji. 

Historia

Budynek został wzniesiony ok. 1754 r. z fundacji Bernardynów. Przyjęty od Christiana Kruik van Adrichema przebieg nabożeństwa Męki Pańskiej kończył się na stacji Śmierci Chrystusa na krzyżu. Na górze Żar stała jednak od 1609 r. kaplica Grobu Chrystusa, której wzorzec przyjechał do Mikołaja Zebrzydowskiego z samej Jerozolimy. W ten sposób w kształtującym się rytuale dróżkowym dołożona została stacja, niezwiązana z cyklem nabożeństwa Adrichema, ujawniająca jej lokalną oboczność. Pomiędzy stacją Śmierci a Złożenia w Grobie dołożono z czasem, nie uwzględnianą w żadnych rytuałach nabożeństw pasyjnych (Bethlema, Jana Paschy i Adrichomiusza) stację Namaszczenia. Końcem XIX w. pierwotna kaplica chyliła się ku upadkowi, dlatego rozebrano ją. W 1935 r. został wzniesiony nowy obiekt, którego fundatorami byli członkowie asysty cieszyńskiej, uczestniczący jako historycznie pierwsi w celebracji sierpniowych procesji wokół Wniebowzięcia NMP.
Obiekt wyznacza 23-cią stację Dróżek Pana Jezusa, wchodzącą w skład cyklu Drogi Krzyżowej.

Opis

Budynek jest zlokalizowany na wzgórzu Żar zw. Golgotą, w otoczeniu kościoła Ukrzyżowania i kaplicy Grobu Chrystusa. Cały zespół Golgoty został wkomponowany w krajobraz naturalny, który stanowi las i ramująca go aleja jaworowa. W szacie stylowej klasycyzująca kaplica została wzniesiona na planie kwadratu z ciosów kamienia. Budynek nakrywa dach siodłowy. W elewacjach zewn. podziały poprowadzono za pomocą pilastrów narożnych, ustawionych na kamiennym cokole i podtrzymujących belkowanie. W ścianie pn. umieszczono półkoliście zamknięte wejście do kaplicy, zaś w ścianie pd. dwie bliźniacze wnęki zamknięte hemisferycznie z figurami (prawdopodobnie): Melchizedecha i proroka Eliasza. W elewacjach wew. brak podziałów architektonicznych. Wnętrze nakrywa sklepienie kolebkowe z lunetami. W nastawie ołtarzowej przeniesiony z poprzedniej kaplicy obraz Kazimierza Bieńkowskiego, przedstawiający Namaszczenie ciała Chrystusa przed złożeniem w Grobie.

Zabytek dostępny z zewnątrz.

Oprac. Mirosław Płonka, OT NID w Krakowie, 15-09-2017 r.

Bibliografia

  • Chadam A. OFM, Zarys dziejów Kalwarii Zebrzydowskiej. Kalwaria Zebrzydowska 1984.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce. Powiat Wadowicki, oprac. J. Szablowski. T. 1, z.14, Warszawa 1953.
  • Łepkowski J., Kalwarya Zebrzydowska i jej okolice. Kraków 1850.
  • Mitkowska A., Czynnik tradycji miejsca w kreowaniu krajobrazów kalwaryjskich (szkic problematyki) [w:] Geografia i sacrum, red. B. Domański, S. Skiba. Kraków 2005, s. 329-335.
  • Mitkowska A., Kalwarie europejskie jako pielgrzymkowe ogrody pamięci. „Czasopismo techniczne”, z. 7, 2012.
  • Mitkowska A., Kompozycja przestrzenna Kalwarii Zebrzydowskiej. „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, t. XX, z. 2, 1975.
  • Murawiec W., Kalwaria Zebrzydowska. Informator-przewodnik po zabytkach architektury sakralnej. Nr 1, wyd. III, Kalwaria Zebrzydowska 1987.
  • Szablowski J., Architektura Kalwarji Zebrzydowskiej (1600-1702). „Rocznik Krakowski”, red. J. Muczkowski, t. XXIV, 1933.
  • Wyczawski H. OFM, Dzieje Kalwarii Zebrzydowskiej. Kraków 1947.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, red. W. Bałus, D. Popp. Warszawa 2016, s. 507-509.
  • Zinkow J., Wokół Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony. Przewodnik monograficzny. Kalwaria Zebrzydowska 2000.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: 1935 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Bugaj
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. wadowicki, gmina Kalwaria Zeb. - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy