kaplica św. Jana Nepomucena, Brody
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kaplica św. Jana Nepomucena

Brody

photo

Kaplica odzwierciedla silny kult Jana Nepomucena w południowej Polsce w XIX w. Posadowiona przy powstającym w tym samym czasie moście na rzece Skawince (zw. Cedronem) miała chronić przed wylewami rzeki i powodziami, a przy tym zapewniać bezpieczeństwo przeprawiającym się przez rzekę.

Historia

Kaplica została wzniesiona w 1824 r. z fundacji Bernardynów. Prowadzący wówczas prace remontowo-budowlane kustosz o. Gaudenty Thynell zlecił, by przy powstającym w tym samym czasie Moście Anielskim stanęła kaplica patrona mostów, tonących i orędownika w czasie powodzi, za jakiego uważano kanonizowanego prawie sto lat wcześniej (1729 r.) Jana Nepomucena. Czeski prezbiter miał zostać zrzucony z mostu do Wełtawy z polecenia króla Wacława IV, za niewyjawienie tajemnicy spowiedzi królowej Zofii Bawarskiej. Znaczenie budowy tejże kaplicy było więc powiązane z jej apotropaiczną funkcją, a przy tym odzwierciedlało szerzący się kult Nepomucena i panującą na terenach Beskidu w l. 20- i 30-tych XIX w. tendencję do wznoszenia takich zabezpieczających przed powodziami figur/kaplic.
Kaplica jest obiektem towarzyszącym dróżkom kalwaryjskim i nie wyznacza żadnej ze stacji.

Opis

Kaplica zlokalizowana jest w dolinie, na lewym brzegu Skawinki, zaraz przy Moście Anielskim. Reprezentuje stylistykę kaplic odbudowanych w czasie prac o. Gaudentego Thynella z 1 ćw. XIX w. Wzniesiona na planie prostokąta z półkolistą apsydą. Murowany z kamienia i otynkowany budynek nakrywa dach siodłowy o konstrukcji drewnianej, o szczytach parawanowych, zaś apsydę półkopuła kryta blachą. Kaplica ustawiona jest szczytem do alejki dróżek kalwaryjskich. W elewacjach zewn. podziały wyznaczają pilastry oraz gzyms. W elewacji frontowej półkoliste wejście gł., a w szczycie trzy wnęki, przy czym w środkowej okno. Dekoracji elewacji frontowej dopełniają ustawione na gzymsie woluty z latarniami. Elewacje wew. bez podziałów, nakryte sklepieniem krzyżowym. W środku posadzka z płyt kamiennych. Światła do środka doprowadza otwór drzwiowy, okno w szczycie i dwa małe czterolistne okienka w elewacjach bocznych. Wyposażenie stanowi figura Jana Nepomucena z 1 ćw. XIX w. ustawiona na wysokim postumencie, na którym w miejscu inskrypcji wyrzeźbiono symbol Nepomucena – pięć gwiazd.

Zabytek dostępny.

Oprac. Mirosław Płonka, OT NID w Krakowie, 15-09-2017 r.

Bibliografia

  • Chadam A. OFM, Zarys dziejów Kalwarii Zebrzydowskiej. Kalwaria Zebrzydowska 1984.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce. Powiat Wadowicki, oprac. J. Szablowski. T. 1, z.14, Warszawa 1953.
  • Łepkowski J., Kalwarya Zebrzydowska i jej okolice. Kraków 1850.
  • Mitkowska A., Czynnik tradycji miejsca w kreowaniu krajobrazów kalwaryjskich (szkic problematyki) [w:] Geografia i sacrum, red. B. Domański, S. Skiba. Kraków 2005, s. 329-335.
  • Mitkowska A., Kalwarie europejskie jako pielgrzymkowe ogrody pamięci. „Czasopismo techniczne”, z. 7, 2012.
  • Mitkowska A., Kompozycja przestrzenna Kalwarii Zebrzydowskiej. „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, t. XX, z. 2, 1975.
  • Murawiec W., Kalwaria Zebrzydowska. Informator-przewodnik po zabytkach architektury sakralnej. Nr 1, wyd. III, Kalwaria Zebrzydowska 1987.
  • Szablowski J., Architektura Kalwarji Zebrzydowskiej (1600-1702). „Rocznik Krakowski”, red. J. Muczkowski, t. XXIV, 1933.
  • Wyczawski H. OFM, Dzieje Kalwarii Zebrzydowskiej. Kraków 1947.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, red. W. Bałus, Dietmar Popp. Warszawa 2016, s. 507-509.
  • Zinkow J., Wokół Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony. Przewodnik monograficzny. Kalwaria Zebrzydowska 2000.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: 1824 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Brody
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. wadowicki, gmina Kalwaria Zeb. - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy