kaplica Apostołów Triumfujących, Kalwaria Zebrzydowska
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kaplica Apostołów Triumfujących

Kalwaria Zebrzydowska

photo

Pierwszy budynek Kaplicy Apostołów Triumfujących został wzniesiony w drugiej fazie budowy kompleksu kalwaryjnego (1623-1641) z fundacji Jana Zebrzydowskiego. Mimo iż pierwsza kaplica została rozebrana i zastąpiona nową, obecna kaplica jest po dziś dzień świadectwem kształtowania się maryjnego cyklu dróżek kalwaryjskich. Wkomponowanie budynku w krajobraz alei kasztanowców stanowi barokową scenografię, konstruującą przestrzeń modlitewną pątników. 

Historia

Wezwanie kaplicy nawiązuje do spełnienia się obietnicy Chrystusa złożonej Apostołom: „Zaprawdę, powiadam wam: Przy odrodzeniu, gdy Syn Człowieczy zasiądzie na swym tronie chwały, wy, którzy poszliście za Mną, zasiądziecie również na dwunastu tronach, sądząc dwanaście pokoleń Izraela" (Mt 19,28). W 1632 r. powstaje pierwsza kaplica, fundacji Jana Zebrzydowskiego. Nie wiadomo, jak pierwotnie wyglądała. XVII-wieczną kaplicę zastąpiła nowa budowla wzniesiona za czasów o. Gaudentego Thynella, w l. 1793-1833. Wtedy też zastąpiono obraz z ołtarza nowym, namalowanym przez Swaryczewskiego. W 1934 r. dokonano gruntownego remontu kaplicy, a w l. 1957, 1963, 1980, 1989 przeprowadzono drobniejsze prace, mające na celu usunięcie bieżących mankamentów w funkcjonowaniu kaplicy.
Obiekt wyznacza 18-nastą stację Dróżek Matki Boskiej, wchodzącą w skład cyklu Wniebowzięcia, a przy tym stację sierpniowej Procesji Tryumfu i Wniebowzięcia Matki Boskiej.

Opis

Kaplica zlokalizowana jest na spadku terenu, ok. 400 m od Mostu Anielskiego. Budynek wpisuje się w alejkę, którą wyznacza rząd kasztanowców. Obiekt reprezentuje stylistykę kaplic odbudowanych w czasie prac o. Gaudentego Thynella z 1 ćw. XIX w. Kaplica wzniesiona na rzucie prostokątnym z półkolistą apsydą. Murowany budynek nakrywa dach siodłowy, a apsydę półkopuła. W elewacjach frontowych podziały horyzontalne poprowadzono za pomocą gzymsu koronującego i gzymsu gurtowego, ciągnącego się w połowie wysokości murów. W elewacji frontowej półkoliste wejście. Światła do wnętrza dostarcza prostokątne, półkoliście zamknięte okienko w szczycie i dwa okienka w apsydzie. Przy wejściu znajduje się drewniana ambona osłonięta daszkiem. Wnętrze nakrywa sklepienie kolebkowe; zachowała się również XIX-wieczna posadzka z łamanego kamienia. Wyposażenie stanowi późnobarokowy ołtarz z tematycznym malowidłem wokół Wniebowzięcia Matki Boskiej autorstwa Swaryczewskiego.

Zabytek dostępny.

Oprac. Mirosław Płonka, OT NID w Krakowie, 15-09-2017 r.

Bibliografia

  • Chadam A. OFM, Zarys dziejów Kalwarii Zebrzydowskiej. Kalwaria Zebrzydowska 1984.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce. Powiat Wadowicki, oprac. J. Szablowski. T. 1, z.14, Warszawa 1953.
  • Łepkowski J., Kalwarya Zebrzydowska i jej okolice. Kraków 1850.
  • Mitkowska A., Czynnik tradycji miejsca w kreowaniu krajobrazów kalwaryjskich (szkic problematyki) [w:] Geografia i sacrum, red. B. Domański, S. Skiba. Kraków 2005, s. 329-335.
  • Mitkowska A., Kalwarie europejskie jako pielgrzymkowe ogrody pamięci. „Czasopismo techniczne”, z. 7, 2012.
  • Mitkowska A., Kompozycja przestrzenna Kalwarii Zebrzydowskiej. „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, t. XX, z. 2, 1975.
  • Murawiec W., Kalwaria Zebrzydowska. Informator-przewodnik po zabytkach architektury sakralnej. Nr 1, wyd. III, Kalwaria Zebrzydowska 1987.
  • Szablowski J., Architektura Kalwarji Zebrzydowskiej (1600-1702). „Rocznik Krakowski”, red. J. Muczkowski, t. XXIV, 1933.
  • Wyczawski H. OFM, Dzieje Kalwarii Zebrzydowskiej. Kraków 1947.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, red. W. Bałus, Dietmar Popp. Warszawa 2016, s. 507-509.
  • Zinkow J., Wokół Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony. Przewodnik monograficzny. Kalwaria Zebrzydowska 2000.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: 1793 - 1833
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kalwaria Zebrzydowska
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. wadowicki, gmina Kalwaria Zebrzydowska - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy