kaplica Wniebowstąpienie, Brody
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kaplica Wniebowstąpienie

Brody

photo

Kaplica jest przykładem pierwszej fazy budowy założenia kalwaryjnego w Kalwarii Zebrzydowskiej. Została ufundowana przez założyciela całego kompleksu Mikołaja Zebrzydowskiego i zrealizowana wg planu projektującego Kalwarię niderlandzkiego architekta i złotnika Paulusa Baudartha.

Historia

Budynek sakralny upamiętniający Wniebowstąpienie Jezusa został wzniesiony w 1614 r.. Plan budynku (na ośmioboku), sposób przekrycia i zastosowany materiał budowlany nawiązują do jerozolimskiej świątyni Wniebowstąpienia. Biorąc pod uwagę fakt, że w czasie jej powstawania ok. 1614 r. istniały tylko kaplice: Ratusza Piłata, Grobu Chrystusa, Ogrojca, Kaplicy Pojmania, Pałacu Kajfasza, Domu Annasza, Pałacu Heroda i Domu Matki Boskiej dziwić może tak szybkie wzniesienie obiektu upamiętniającego wydarzenie chronologicznie najpóźniejsze. Również nietypowym jest posadowienie kaplicy Wniebowstąpienia niedostosowane do pozostałych kaplic, co sprawia, że nie wpisuje się ona w żaden z cykli dróżek kalwaryjskich. W 1905 r. miała miejsce restauracja kopuły, a w 1908 r. T. Jakimowicz wykonał w kaplicy polichromię. Gruntowny remont obiektu został przeprowadzony dopiero w 1980 r., który zwieńczyło odnowienie w 1989 r. dachu. 
Budynek jest obiektem należącym do kompleksu kalwaryjnego, ale nie wyznacza żadnej stacji tak dróżek kalwaryjskich, jak i Procesji Zaśnięcia, Tryumfu oraz Wniebowzięcia Matki Boskiej. W kaplicy celebrowana jest jedynie Msza odpustowa w dzień Wniebowstąpienia Pańskiego z procesją eucharystyczną.

Opis

Budynek jest zlokalizowany na zach. stoku Lanckorońskiej Góry. Reprezentuje styl pierwszych kaplic założenia kalwaryjnego w Kalwarii Zebrzydowskiej Paulusa Baudartha. Wykonaną na planie ośmioboku kaplicę nakrywa kopuła z latarnią. Elewacje zewn. zdobi dekoracja horyzontalna, na którą składa się pełne belkowanie oraz cokół. Do wnętrza prowadzą dwa wejścia. Do wejścia gł. (od strony zach.) prowadzą schody z łamanego kamienia; półkoliste wejście ujmuje portal wykonany z otynkowanej cegły z impostami (między węgarami a archiwoltą) i kluczem archiwolty. Boczne wejście znajduje się od strony pd.; pierwotnie było jeszcze jedno boczne wejście od str. pn., ale to zamurowano. Elewacje wew. polichromowane bez podziałów architektonicznych; ściany rozdzielają jedynie trapezoidalne ryzality oraz framugi okien zasklepione spłaszczonymi łukami. Do wnętrza światła doprowadzają trzy owalne otwory okienne umieszczone po przekątnych oraz latarnia kopuły. Wyposażenie stanowi mensa ołtarzowa z figurą Jezusa, w ujęciu na moment przed wstąpieniem w Niebo.
Zabytek dostępny z zewnątrz.

opr. Mirosław Płonka, OT NID w Krakowie, 15-09-2017

Bibliografia

  • Chadam A. OFM, Zarys dziejów Kalwarii Zebrzydowskiej. Kalwaria Zebrzydowska 1984.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce. Powiat Wadowicki, oprac. J. Szablowski. T. 1, z.14, Warszawa 1953.
  • Łepkowski J., Kalwarya Zebrzydowska i jej okolice. Kraków 1850.
  • Mitkowska A., Czynnik tradycji miejsca w kreowaniu krajobrazów kalwaryjskich (szkic problematyki) [w:] Geografia i sacrum, red. B. Domański, S. Skiba. Kraków 2005, s. 329-335.
  • Mitkowska A., Kalwarie europejskie jako pielgrzymkowe ogrody pamięci. „Czasopismo techniczne”, z. 7, 2012.
  • Mitkowska A., Kompozycja przestrzenna Kalwarii Zebrzydowskiej. „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, t. XX, z. 2, 1975.
  • Murawiec W., Kalwaria Zebrzydowska. Informator-przewodnik po zabytkach architektury sakralnej. Nr 1, wyd. III, Kalwaria Zebrzydowska 1987.
  • Szablowski J., Architektura Kalwarji Zebrzydowskiej (1600-1702). „Rocznik Krakowski”, red. J. Muczkowski, t. XXIV, 1933.
  • Wyczawski H. OFM, Dzieje Kalwarii Zebrzydowskiej. Kraków 1947.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, red. W. Bałus, D. Popp. Warszawa 2016, s. 507-509.
  • Zinkow J., Wokół Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony. Przewodnik monograficzny. Kalwaria Zebrzydowska 2000.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: 1614 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Brody
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. wadowicki, gmina Kalwaria Zeb. - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy