kaplica Brama Wschodnia, Brody
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kaplica Brama Wschodnia

Brody

photo

Budynek jest świadectwem działalności Jana Zebrzydowskiego i zaangażowania w dzieło rozpoczęte przez jego ojca Mikołaja. Kaplica w formie bramy miejskiej ma za zadanie komunikować z topografią Jerozolimy i wspominanymi wydarzeniami z Męki Chrystusa.

Historia

W 1623 r. Jan Zebrzydowski, dopełniając rozpoczętego przez ojca dzieła budowy kompleksu kalwaryjnego, wybudował kaplicę, którą nazwał Bramą Wschodnią. Budynek miał odnosić przechodzącego przez nią pątnika do wysuniętej najbardziej na Wschód bramy Jerozolimy, przez którą kohorta i trybun z żydowskimi żołnierzami prowadzili Jezusa z Ogrodu Oliwnego do Annasza, a przez którą później musieli iść Apostołowie, niosący zwłoki Marii do przygotowanego dla niej grobu. 

Obiekt wyznacza siódmą stację Dróżek Pana Jezusa, wchodzącą w skład cyklu Drogi Pojmania i czternastą stację Dróżek Matki Boskiej w cyklu Zaśnięcia. Jest także obiektem na trasie sierpniowej procesji Pogrzebu Matki Boskiej z Kaplicy Domku do Kościoła Grobu Matki Boskiej.

Opis

Kaplica zlokalizowana jest na niewielkim wzniesieniu nad potokiem Cedron, w otoczeniu starodrzewu i prywatnej zabudowy. Położona jest przy utwardzonej dróżce, ok. 100 m od drogi głównej. Kaplica przykuwa uwagę swoją oryginalnością, przejawiającą się przede wszystkim w orientalnym charakterze niektórych rozwiązań dekoracyjnych. Budynek Bramy Wschodniej osadzony jest na planie kwadratu z czterema filarami w narożnikach. Wykonana z łamanego kamienia, otynkowana. Budynek nakrywa dach kopulasty z eliptycznymi blendami na osiach głównych wszystkich elewacji; na środku dachu kamienny obelisk. W elewacji zewn. podziały horyzontalne: kamienny cokół i belkowanie. Filary na narożach z podwójnym gzymsem zwieńczone są obeliskami. W elewacjach wnętrz polichromie autorstwa Władysława Lisowskiego. Do kaplicy prowadzą dwie półkoliste arkady w ścianie wsch. i zach. Węgary i archiwolta tynkowane, jedynie imposty i klucz archiwolty wykonane z ciosu piaskowca. Wyposażenie stanowią późnobarokowe ołtarze, w których umieszczone są malowidła z 1 tercji XIX w. autorstwa Jana Jerzyczka związane z Pogrzebem Matki Boskiej. Od strony wejścia wsch. wsparty na osobnym kamiennym cokole kamienny kosz ambony i drewniany daszek.

Zabytek dostępny z zewnątrz.

Oprac. Mirosław Płonka, OT NID w Krakowie, 15-09-2017 r.

Bibliografia

  • Chadam A. OFM, Zarys dziejów Kalwarii Zebrzydowskiej. Kalwaria Zebrzydowska 1984.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce. Powiat Wadowicki, oprac. J. Szablowski. T. 1, z.14, Warszawa 1953.
  • Łepkowski J., Kalwarya Zebrzydowska i jej okolice. Kraków 1850.
  • Mitkowska A., Czynnik tradycji miejsca w kreowaniu krajobrazów kalwaryjskich (szkic problematyki) [w:] Geografia i sacrum, red. B. Domański, S. Skiba. Kraków 2005, s. 329-335.
  • Mitkowska A., Kalwarie europejskie jako pielgrzymkowe ogrody pamięci. „Czasopismo techniczne”, z. 7, 2012.
  • Mitkowska A., Kompozycja przestrzenna Kalwarii Zebrzydowskiej. „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, t. XX, z. 2, 1975.
  • Murawiec W., Kalwaria Zebrzydowska. Informator-przewodnik po zabytkach architektury sakralnej. Nr 1, wyd. III, Kalwaria Zebrzydowska 1987.
  • Szablowski J., Architektura Kalwarji Zebrzydowskiej (1600-1702). „Rocznik Krakowski”, red. J. Muczkowski, t. XXIV, 1933.
  • Wyczawski H. OFM, Dzieje Kalwarii Zebrzydowskiej. Kraków 1947.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, red. W. Bałus, D. Popp. Warszawa 2016, s. 507-509.
  • Zinkow J., Wokół Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony. Przewodnik monograficzny. Kalwaria Zebrzydowska 2000.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: 1623 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Brody
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. wadowicki, gmina Kalwaria Zeb. - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy