most III - Zabytek.pl
Adres
Łopuszka Mała
Lokalizacja
woj. podkarpackie,
pow. przeworski,
gm. Kańczuga - obszar wiejski
Historia obiektu
Most został zbudowany w latach 1902-04 r. podczas budowy linii kolejowej. Projekt budowy linii normalnotorowej sporządził Gwalbert Ziembicki w 1897 r. Projekt ten nie został zaakceptowany przez Sejm Krajowy we Lwowie oraz przez c.k. Ministerstwo Wojny, w związku z czym koncesja na budowę nie została udzielona. Trasa została wytyczona pod koniec 1900 r. Inż. Maurycy Machalski zakończył opracowanie projektu linii wąskotorowej w kwietniu 1901 r. Projekt powstał w oparciu o wcześniejszy projekt linii normalnotorowej. Po ukończeniu projektu rozpoczęła prace komisja wywłaszczeniowa. Koncesja na budowę została udzielona księciu Andrzejowi Lubomirskiemu dopiero 15.02.1902 r. Linia kolejowa została oficjalnie otwarta 8.09.1904 r.
Równocześnie z otwarciem linii kolejowej uruchomiono także most na potoku Łopuszka. Podczas obu wojen światowych most nie został uszkodzony. Przetrwał także liczne wylewy rzeki Mleczki. Jedyne uszkodzenia spowodowali wandale pozyskujący złom, którzy wycięli balustrady. W 1951 r. zmieniono szerokość torów z 760 na 750 mm. W 1991 r. most wraz z całą linią kolejową został wpisany do rejestru zabytków. 1.01.2002 r. PKP wyłączyły kolejkę ze swoich struktur i zwolniły całą załogę. W tym samym roku linię kolejową przejęło Starostwo Powiatowe w Przeworsku. Operatorem zostało Stowarzyszenie Kolejowych Przewozów Lokalnych z Kalisza, które reaktywowało kursowanie „Pogórzanina” i przewozy towarowe. W 2012 r. eksploatację przejął Powiatowy Zarząd Dróg w Przeworsku. W 2021 r. rozpoczęto prace remontowe linii kolejowej. W 2023 r. wyremontowano odcinek linii kolejki przechodzącej przez most.
Opis obiektu
Most kolejowy na potoku Łopuszka, w km 17,1+95 linii kolejki wąskotorowej Przeworsk – Dynów znajduje się na granicy dwóch miejscowości – Łopuszki Małej i Łopuszki Wielkiej.
Jest to most 1-przęsłowy o konstrukcji murowanej z bloków piaskowcowych. Sklepienie prześwitu nad potokiem wykonane jest w postaci łuku z podwójnej warstwy cegły pełnej – na wysokość jednej i dwóch cegieł. Boczne ściany konstrukcji mostu zwieńczone są gzymsami betonowymi. W gzymsach pierwotnie osadzone były słupki balustrady ze stalowych kątowników. Obecnie pozostały tylko krótkie kawałki sterczące kilka centymetrów nad powierzchną gzymsu. Tor kolejowy ułożony jest na podsypce z tłucznia kamiennego. Dł. całkowita konstrukcji wynosi 40,0 m, wysokość nad lustrem wody ok. 2,8 m. Dostępność obiektu dla zwiedzających. Zabytek jest dostępny.
Autor noty: Opr. Adam Sapeta, OT NID w Rzeszowie, 15-04-2024 r.
Rodzaj: most
Styl architektoniczny: nieznana
Materiał budowy:
ceglane
Forma ochrony: Rejestr zabytków
Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_18_BL.6420