park krajobrazowy, Jagodne
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Niewielki park dworski wraz z alejami dojazdowymi został ukształtowany w ciągu XVIII – XIX w., jest istotnym elementem kompozycyjnym całego założenia dworsko-folwarcznego oraz ważnym akcentem w krajobrazie równinnej okolicy.

Usytuowanie i opis

Zespół dworski usytuowany jest u zbiegu dróg lokalnych, od pn. zach. otoczony polami, od pd. wsch. sąsiaduje z kompleksem wielkich stawów założonych na rzece Okrzejce. W części środkowej znajduje się dwór otoczony niewielkim parkiem o pow. ok. 2 ha, zakomponowanym w obrębie prostokąta, składającym się z części frontowej z owalnym gazonem i podjazdem przed dworem oraz z części położonej za dworem. Od bramy do dworu prowadziły dwie alejki obiegające gazon i łączące się w jedną, wyprowadzoną w kierunku podwórza folwarcznego. Po obu stronach gazonu drzewa i krzewy zakomponowane były w sposób swobodny. W tej części parku, przy granicy z folwarkiem, usytuowana została rządcówka. Tylną część ogrodu obiegały aleje i szpalery drzew ograniczające starannie zakomponowane wnętrze ogrodowe przed tylną elewacją dworu. Na osi ryzalitu salonu znajdował się parter rabatowy i strzyżona alejka grabowa stanowiącą wyprowadzenie widokowe w kierunku pól; geometryczny układ przełamywały swobodnie wijące się ścieżki. Elementami wzbogacającymi kompozycję ogrodową była zachowana do naszych czasów figura św. Antoniego, dla której zaaranżowano specjalną wnękę w szpalerze grabowym oraz nieistniejący zegar słoneczny w pn.-zach. części parku. Ogród ozdobny przy dworze łączył się za pomocą alei z sąsiadującymi od pn. i pd. ogrodami użytkowymi i polami, tworząc wspólną kompozycję przestrzenną.

Historia

Początki zespołu dworskiego w Jagodnem sięgają XVI-XVII w., kiedy znajdował się tu niewielki folwark należący do dóbr Kłoczew, będących w posiadaniu rodu Samborzeckich, następnie Leśniowolskich, a od k. XVII w. Cieciszowskich, którzy mieli tu swoją główną siedzibę. W 1729 r. w dworze Jagodzińskim odbył się chrzest Antoniego Cieciszowskiego, późniejszego senatora Rzeczypospolitej. Zapewne wydarzenie to miało miejsce w zachowanym do naszych czasów drewnianym dworze, który mógł zostać wzniesiony jeszcze w końcu XVII lub na pocz. XVIII w. Z czasem budowy dworu należy wiązać także powstanie zasadniczych elementów kompozycji przestrzennej parku, częściowo przekształconej w XIX w. za czasów dziedzictwa Szydłowskich, którzy modernizowali i rozbudowywali siedzibę, dodając dwie oficyny boczne. Główne cechy układu przestrzennego parku pozostały czytelne do czasów powojennych, po czym uległy znacznemu zatarciu. 

Po II wojnie światowej w dworze mieściła się szkoła, a zabudowania folwarczne użytkowało Państwowe Gospodarstwo Rolne. Obecnie jest to własność prywatna; dwór i park udostępniane są osobom z zewnątrz jako miejsce spotkań, szkoleń itp.

Zabytek dostępny dla zwiedzających.

oprac. Bożena Stanek-Lebioda, OT NID w Lublinie, 24-03-2020 r.

Bibliografia

  • Bykowski R., O drewnianych dworach na obszarze dawnego województwa lubelskiego ciąg dalszy, „Rocznik Muzeum Wsi Lubelskiej” 1981, s. 89, 95. 
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 10. woj. warszawskie, z. 21 pow. rycki, Warszawa 1967, s. 10.
  • Majdecki L., Rejestr ogrodów polskich, z. 1, s. 57-58, poz. 45-46; z. 2, s. 38, poz. 34, Warszawa 1964.
  • Petera J., Wiejskie dworki drewniane na Lubelszczyźnie, „ Z Zagadnień Kultury Ludowej”, t. 1, 1978, s. 109-110.
  • Tatarkiewicz W., Trzy dwory podlaskie: Stanin, Jagodne, Sarnów, „Prace Komisji Historii Sztuki” 1932, t. 5, z. 2, s. 162.
  • Stanek-Lebioda B., Zespół dworski w Jagodnem, gm. Kłoczew, woj. lubelskie, Lublin 1983, mps, Archiwum Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddział Terenowy w Lublinie.
  • Zabytki architektury i budownictwa w Polsce. Województwo siedleckie, t. 36/1, Warszawa 1988, s. 66. 
  • https://www.facebook.com/dworjagodne/?ref=page_internal

Informacje ogólne

  • Rodzaj: park
  • Chronologia: 1. poł XVIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Jagodne
  • Lokalizacja: woj. lubelskie, pow. rycki, gmina Kłoczew
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy