Historia obiektu

Franciszkanie zostali sprowadzeni do Przemyśla w 4. ćw. XIV w. przez bpa przemyskiego Eryka z Winsen. Drewniany konwent pw. św. Marii Magdaleny po raz pierwszy wzmiankowany jest w 1413 r. W 1596 r. notowana jest już niewielka świątynia drewniana i klasztor. W latach 1608-15 budynek klasztorny zastąpiony został nowym, murowanym, ufundowanym przez Adama Stadnickiego wojewodę bełskiego i starostę przemyskiego.  W 1630 r. klasztor rozbudowano. Mapy z k. XVIII w. potwierdzają, że był to budynek trójskrzydłowy, jednak w poł. XIX w. na mapie katastralnej już brak jest skrzydła pn. i wsch. Po pożarze w 1864 r.  klasztor odbudowano zgodnie z proj. Wincentego Preusnera. W latach 1893-1904 dobudowano nową część do klasztoru wg proj. Brunona Waluszczyka.

Obecny kościół murowany wzniesiono staraniem gwardiana Grzegorza Ostrowskiego, wg proj. Walentego Haltmana w latach 1754-80 z fundacji bpa Wacława Sierakowskiego. Do jego powstania przyczynili się również inni donatorzy jak Franciszek Salezy Potocki, Morscy, Dzieduszyccy i Ulińscy. W 1864 r. pożar strawił świątynię, po czym nastąpiła jej obudowa wg proj. Wincentego Preusnera. W latach 1910-12 dawny skarbiec (aneks zach. przy prezbiterium) z biblioteką na piętrze przekształcono w kaplicę Chrystusa Miłosiernego zgodnie z proj. Stanisława Majerskiego. W latach 1912-13 przeprowadzono remont zewnątrz obiektu wymieniając m. in. kamieniarkę na fasadzie. Gruntowny remont przeprowadzono pomiędzy 1927 a 1930 r. wzmacniając mury, wykonując odnowienie elewacji, konserwację malowideł i wyposażenia wg proj. Kazimierza Marii Osińskiego, przy konsultacji arch. Adolfa Szyszko Bohusza. Kolejny remont wykonano w latach 1975-87 łącznie z uporządkowaniem dolnego kościoła oraz konserwacją malowideł ściennych i wyposażenia. Od 2010 r. trwają prace konserwatorskie i remontowe przy zespole.

Opis obiektu

Założenie kościelno-klasztorne usytuowane jest w bezpośrednim sąsiedztwie Rynku, w narożu ul. Franciszkańskiej i Asnyka, na terenie opadającym ku pn.-wsch. Na wsch. od  fasady rozciąga się zwarta zabudowa ulicy Franciszkańskiej, a na wsch. od prezbiterium zabudowania klasztorne. Od pd. zespół zamknięty jest murowanym ogrodzeniem z bramką prowadzącą na teren wewnętrznego ogrodu klasztornego.

Dostępność obiektu dla zwiedzających. Dostęp do zabytku ograniczony. Możliwość zwiedzania tylko wnętrza kościoła, zakrystia i pomieszczenia klasztorne tylko po wcześniejszym uzgodnieniu. Klasztor niedostępny dla zwiedzających.

Autor noty: opr. dr Jadwiga Stęchły, NID OT w Rzeszowie, 30-01-2024 r.