Historia

Zdecydowana większość terenów powiatu Grajewskiego została zajęta przez Armię Czerwona w styczniu 1945 roku. Do Grajewa oddziały 50 Armii Czerwonej wkroczyły 23 stycznia 1945 roku. Żołnierze rosyjscy, którzy zginęli w walkach z armią niemiecką (ekshumowani z polowych miejsc pochówku) zostali złożeni w kwaterze na cmentarzu parafialnym. W 1952 roku dokonano ekshumacji żołnierzy Armii Czerwonej, którzy polegli w walkach w pod grajewskiej wsi Klimaszewica w 1945 roku. Ich szczątki, w tym dowódcy Bekkoży Kakimżanowa (1905-1944) pochowano także na grajewskim cmentarzu. Jego potomkowie odwiedzili w 2016 roku Polskę, Grajewską Izbę Historyczną.

Opis    

Kwatera została wydzielona w południowej części cmentarza, otoczona murowanym ogrodzeniem z metalowymi przęsłami. Powierzchnia kwatery wynosi około 0,016 hektara, ma kształt prostokąta. Złożona jest z trzech prostokątnych mogił zbiorowych w układzie rzędowym, wydzielonych betonowymi obramowaniami. W polu mogił znajduje się podłużny betonowy pas z czterema, regularnie osadzonymi płytami bez inskrypcji, opatrzonymi gwiazdą. W południowo zachodniej części kwatery w jednej z mogił znajduje się pomnik wykonany z lastryko, na którym umieszczone są dwie tablice z inskrypcjami. Na pierwszej z nich napis: ABRAMOWICZ MICHAŁ ST. SIERŻANT/ KOBIELEW WIKTOR INŻYNIER/ KAKIMŻANOW BEKKOŻA MŁODSZY LEJTNANT/ WALIWKIN R. D. LEJTNANT/ OPARIN A. M. ST. LEJTNANT/ GORNCARIK WASILIJ – TARADOSA JWAN/ SZULIK MIKOŁAJ – SIEMIONOW WIKTOR/ TOKAREW IWAN/ 62 ŻOŁNIERZY NIEZNANYCH. Na drugiej tablicy napis: PAMIĘĆ ŻOŁNIERZY/ ARMI CZERWONEJ/ KTÓRZY POLEGLI/ W WALKACH/ O WYZWOLENIE POWIATU GRAJEWSKIEGO/ W STYCZNIU 1945 R./ CZEŚĆ ICH PAMIĘCI/ SPOŁECZEŃSTWO POW./ GRAJEWA. Po obu stronach pomnika zasadzone są żywotniki. Teren pomiędzy mogiłami wyłożony jest kostką betonową.

Obiekt jest dostępny dla zwiedzających. 

Oprac. Katarzyna Niedźwiecka, OT w Białymstoku 27.07.2026 rok

Bibliografia    

• Dudziński T., Sychowicz K., Grajewo w XX wieku, Grajewo 2005, s. 111. 
• Gnatowski M., Z dziejów powiatu z latach II wojny światowej wrzesień 1939 – styczeń 1945, [w:] „Studia i materiały do dziejów powiatu grajewskiego”, t. II, s. 105 – 146.  
• Grajewskie cmentarze wyznaniowe, „Gazeta Grajewska”, 2025, nr 2 (167), s. 14.
• Szerszeń E., Zabytkowe cmentarze i mogiły województwa łomżyńskiego, Warszawa 1991, s. 21.
• Wyjątkowi goście, e-Grajewo.pl, https://e-grajewo.pl/wiadomosc,wyjatkowi-gocie,30384.html [dostęp 31.07.2026]