Historia

Spichlerz, będący elementem zabudowy folwarku w Świbiu, ukształtowanego w obecnej formie w czwartej ćwierci XIX wieku przez Schöllerów, w miejscu wcześniejszego kompleksu gospodarczego, jest jednym z najstarszych budynków w zespole. Przyjmuje się, że spichlerz został wzniesiony prawdopodobnie w drugiej połowie XVIII wieku lub na początku XIX wieku, na co wskazuje forma, skala i sytuacja obiektu. Budynek poddawany był pewnym przekształceniom, polegającym m.in. na likwidacji dodatkowych otworów wejściowych i przejściowych. Nie można wykluczyć, że historycznie zmieniona została forma dachu z naczółkowego na siodłowy, na co wskazuje odmienna konstrukcja partii szczytowej, wymurowana z cegły. W okresie powojennym, za czasów użytkowania folwarku przez PGR, spichlerz pełnił funkcję magazynu. W 1957 roku wymieniono poszycie dachu. W okresie tym przeprowadzono również szereg prac remontowych, polegających m.in. na przepruciu dodatkowego otworu drzwiowego, wymianie stolarki drzwiowej, wymianie stolarki okiennej, wymianie schodów wewnętrznych na poszczególnych kondygnacjach, wymianie tynków zewnętrznych połączonej z przemurowaniem narożników, pierwotnie fazowanych, likwidacją fryzu między drugą i trzecią kondygnacją, a także dobudowie murowanej rampy przy elewacji frontowej. Czytelne są również ślady zamurówek części pierwotnych otworów okiennych i drzwiowych, wykonanych w okresie przed- i powojennym, jak i remontów konstrukcji stropów belkowych na poszczególnych kondygnacjach. Budynek pozostaje od lat nieużytkowany i uległ częściowej degradacji.

Opis

Spichlerz znajduje się na terenie folwarku w Świbiu, w jego południowej części, pomiędzy dziedzińcem gospodarczym od północy i parkiem krajobrazowym od południa. Spichlerz jest obiektem murowanym z kamienia uzupełnionego cegłą, obustronnie otynkowanym, na planie wydłużonego prostokąta, niepodpiwniczonym, trójkondygnacyjnym z poddaszem, krytym wysokim dachem dwuspadowym z poszyciem z płytek cementowo-azbestowych. Drewniana więźba dachowa wykonana była w konstrukcji płatwiowo-kleszczowej. Elewacje frontowa i tylna charakteryzują się prostą, typową dla spichlerzy kompozycją, złożoną z szeregu regularnie rozmieszczonych, niewielkich, zamkniętych odcinkowo otworów okiennych, pojedynczych otworów transportowych, ulokowanych na osi historycznego wejścia i kilku wtórnie wprowadzonych otworów drzwiowych. Wewnątrz, na każdej kondygnacji mieściły się jednoprzestrzenne pomieszczenia magazynowe kryte drewnianymi, belkowymi stropami nagimi, wspartymi podciągami, opartymi na rzędowo rozstawionych słupach (kondygnacja I-III), oraz dwoma bocznymi podciągami opartymi na mieczach osadzonych bezpośrednio w ścianach (kondygnacja II-III). Poszczególne kondygnacje skomunikowane były za pomocą drewnianych, jednobiegowych schodów, usytuowanych mniej więcej po środku, wydzielonych na parterze za pomocą drewnianej ścianki.

Oprac. Agnieszka Olczyk, OT NID w Katowicach, 03.2026 r.