Architektura modernistyczna okresu II Rzeczypospolitej Polskiej na terenie województwa śląskiego
Narodowy Instytut Dziedzictwa en
Architektura modernistyczna okresu II Rzeczypospolitej Polskiej na terenie województwa śląskiego

kolekcja

Architektura modernistyczna okresu II Rzeczypospolitej Polskiej na terenie województwa śląskiego

24

Architektura modernistyczna okresu II Rzeczypospolitej Polskiej na terenie województwa śląskiego

W 1922 r., po plebiscycie i III powstaniu śląskim, zostało utworzone województwo śląskie stanowiące autonomiczną jednostkę II RP. Wówczas to najmniejsze w skali ówczesnego kraju województwo składało się z  ośmiu powiatów, jednego okręgu miejskiego i dziewięciu miast tj.: Chorzowa, Katowic, Świętochłowic, Bielska, Rybnika, Cieszyna, Tarnowskich Gór, Pszczyny oraz Lublińca. Siedziba władz znajdowała się w Katowicach. Województwo śląskie posiadało własny parlament – Sejm Śląski oraz odrębny Skarb Śląski. Co więcej, m.in. dzięki przemysłowi górniczemu i hutniczemu, województwo śląskie było najbardziej rozwiniętym i jednocześnie najbogatszym obszarem w międzywojennej Polsce.

Fakt ten był również niezwykle istotny z punktu widzenia rozwoju architektury, przede wszystkim dzięki możliwości podejmowania kosztownych realizacji budowlanych finansowanych przez największego  inwestora na terenie całego województwa – Urząd Województwa Śląskiego. W związku z tym na ogromną skalę rozwijała się nowoczesna architektura. Ze względu na deficyt terenów budowanych w Katowicach zdecydowano się powiększyć granice miasta i włączono w jego obszar pięć gmin, dzięki czemu miasto nie tylko zyskało dodatkowy obszar, ale również zmieniło swój charakter. Zintensyfikowany rozkwit budownictwa doprowadził wręcz do tego, że porównywano Śląsk z Ameryką, a same Katowice z Chicago. W nowo powstałych projektach obiektów kierowano się przede wszystkim założeniami architektury modernistycznej. Inspirację stanowiły najnowsze tendencje: od „streamline moderne” po amerykańskie drapacze chmur. Wykorzystywano nowoczesne konstrukcje, stosowano odpowiedni dobór materiałów, a każdy z obiektów projektowany był z dbałością o najmniejszy detal. Ówczesna architektura obszaru województwa śląskiego cechowała się przede wszystkim dynamicznym progresem, a poszczególne miasta stawały się nowoczesnymi metropoliami z wybitnymi przykładami architektury modernistycznej. Warto również podkreślić różnice między niemiecką architekturą modernistyczną, a tą rozwijającą się na obszarze Polski. Niemiecki modernizm na Śląsku nawiązywał głównie do rozwiązań tradycyjnych, natomiast polski nie opierał się na historycznych wzorcach, był bardziej eksperymentalny i bezkompromisowy. Dodatkowo należy podkreślić znaczącą działalność wojewody Michała Grażyńskiego, dla którego modernistyczna architektura stanowiła kluczowy wyraz nowoczesnego Śląska. Inwestowano zarówno w budynki publiczne, jak również w obiekty mieszkalne. Wśród nich można wyróżnić m.in. budynek dawnej Komunalnej Kasy Oszczędnościowej w Bielsku-Białej, kościół p.w. Antoniego Padewskiego w Chorzowie oraz budynek Urzędu Skarbowego - „drapacz chmur” w Katowicach.

Obiekty z kolekcji