Kamienica, Katowice
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Obiekt stanowi cenny przykład międzywojennej architektury mieszkaniowej Katowic, projektu cenionego w regionie architekta Stanisława Gruszki. Kamienica znajduje się na Szlaku Moderny w Katowicach jako reprezentatywny przykład architektury modernistycznej miasta. O wysokich wartościach obiektu świadczy również fakt, iż zachował się do dzisiaj w niemal niezmienionej, jednolitej formie wraz z pierwotnym układem wnętrz.

Historia

Rozwój Katowic, jako jednego z przemysłowych ośrodków państwa pruskiego doprowadził do nasilenia ruchów budowlanych. Po uzyskaniu praw miejskich w 1865 r. przystąpiono do sukcesywnego kształtowania zwartego układu urbanistycznego śródmieścia. Istotne znaczenie dla kształtu dzisiejszej architektury miasta miała decyzja Rady Ligi Narodów z 1921 r. dotycząca podziału Górnego Śląska, prowadząca w konsekwencji do włączenia w 1922 r. Katowic w skład polskich miast jako stolicy autonomicznego województwa śląskiego. Lata międzywojenne przyniosły boom budowlany zarówno w architekturze mieszkalnej jak i publicznej. Widoczne jest odejście od tzw. stylów z przeszłości kojarzonych z tradycjami niemieckimi na rzecz budownictwa nowoczesnego przybierającego nieraz formy awangardowe. Rozwój architektury modernistycznej o wysokich walorach funkcjonalnych widoczny jest m.in. w postaci dużego zespołu domów mieszkalnych zlokalizowanych przy ulicy PCK, Jordana czy Marii Słodowskiej-Curie. Usytuowana przy ul. PCK 10 kamienica powstała w latach 1937-1939 jako budynek mieszkalny doktora Kazimierza Wędlikowskiego i jego żony Henryki. Utrzymany w stylu funkcjonalizmu obiekt stanowi realizację wywodzącego się z lwowskiej szkoły architektów Stanisława Gruszki, wśród jego innych realizacji na terenie miasta możemy wymienić m.in. gmach administracyjny Kasy Chorych przy ul. Reymonta.

Opis

Kamienica przy ul. PCK 10, położona jest w południowej części śródmieścia Katowic, w pd. zach. narożniku zwartego kwartału zabudowy na rogu ul. PCK i Mari Skłodowskiej-Curie.

Wzniesiona w stylu modernizmu z elementami funkcjonalizmu kamienica mieszkalna projektu Stanisława Gruszki powstała w konstrukcji murowanej z cegły maszynowej. Jest to oszczędny w formie, podpiwniczony, pięciokondygnacyjny budynek wzniesiony na rzucie w kształcie litery ,,L’’ z charakterystycznym zaokrąglonym narożnikiem o zwartej bryle nakrytej dachem płaskim ze spadkiem w kierunku północnym. Elewacje zewnętrzne są niesymetryczne, utrzymane w kompozycji horyzontalnej dzięki wprowadzeniu poziomych kontrastujących pasów w obrębie pól okiennych i balustrad, zaakcentowanych dodatkowo w formie opracowania tynków. Główne wejście do budynku zlokalizowane w osi 4 elewacji południowej, cofnięte w stosunku do elewacji z murowaną belką nadprożową oddzielającą drzwi zewnętrzne od prostokątnego nadświetla. Zewnętrzny wyraz oraz formę fasady podkreśla nieznaczne wysunięcie od 4-ej osi strony wschodniej, akcentujące dodatkowo pd. zach. narożnik zlokalizowany przy zbiegu ul. PCK oraz M. Skłodowskiej-Curie. Wnętrze zasadniczo dwutraktowe, klatka schodowa zlokalizowana w części centralnej z pionem windy od zachodu. Do dzisiaj zachowały się lastrykowe posadzki, oryginalne balustrady oraz część stolarki drzwiowej.

Obiekt dostępny dla zwiedzających z zewnątrz.

Oprac. Agata Mucha, OT NID w Katowicach, 07-12-2015 r.

Bibliografia

  • Karta Ewidencyjna Zabytków Architektury i Urbanistyki, Budynek mieszkalny przy ul. PCK 10, oprac. A. Olszewska, A. Szumska, J. Kotula, Bytom 2004 (przechowywana w AZ WUOZ w Katowicach).
  • Borowik A., Słownik architektów inżynierów i budowniczych związanych z Katowicami
    w okresie międzywojennym
    , Katowice 2012, s. 50-51.
  • Odorowski W., Architektura Katowic w latach międzywojennych 1922-1939, Katowice 2013.
  • Katowicka moderna 1927-1939, oprac. Z. Oslislo, Katowice 2012.
  • Modernizmy: architektura nowoczesności w II Rzeczpospolitej. T. 2, Katowice i województwo śląskie, red. A. Szczerski, Kraków 2014.
  • Oblicza modernizmu w architekturze: paradygmat luksusu w architekturze modernizmu XX w. ,,Trójgłowy smok’’- architektura dwudziestolecia międzywojennego na Górnym Śląsku (1922-1939), red. R. Nakonieczny, J. Wojtas-Swoszowska, Katowice 2013.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kamienica
  • Chronologia: 1937 - 1939
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: PCK 10, Katowice
  • Lokalizacja: woj. śląskie, pow. Katowice, gmina Katowice
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy