kamienica mieszczańska, Zamość
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kamienica mieszczańska

Zamość

photo

Ciekawy przykład architektury mieszczańskiej z 1 poł. XIX w. Zlokalizowana w obrębie Starego Miasta wpisanego na listę UNESCO, zbudowana na terenie starszej, zapewne drewnianej, zabudowy miasta. Częściowo zachowała pierwotny układ i oryginalne elementy wystroju kamieniarskiego z okresu jej powstania.

Historia

Kamienica zbudowana około 1828 r. w miejscu starszej, najpewniej drewnianej zabudowy, znanej już z dzieła Brauna (1605 r.), zniszczonej w trakcie jednego z wielu pożarów, które nawiedziły Zamość m.in. w latach 1658 i 1672. Na planie z 1777 r. brak w tym miejscu zabudowy, plany wojskowe z lata 1819 i 1822 ukazują zwarty zabudowany blok, najpewniej budynkami drewnianymi. Od początku kamienica murowana należała do rodziny Fraydów, w 1958 roku przejęta jako mienie pożydowskie przez Skarb Państwa, po 1989 r. skomunalizowana. W latach 1974-76 gruntowna renowacja kamienicy według proj. H. Kosuth, A. Hołocińskiego i G. Zamoyskiego. W trakcie renowacji m.in. częściowo zmieniono układ pomieszczeń na piętrze, wymieniono dachy, a w pomieszczeniach stropy na ogniotrwałe.

Opis

Kamienica położona w obrębie Starego Miasta, w kwartale zwartej zabudowy ograniczonym ulicami Pereca, Bazyliańską, Zamenhofa i Łukasińskiego. Dom w zwartej zabudowie, frontem zwrócony na południe do ulicy Pereca. Założony na planie wydłużonego prostokąta, z silnie wysuniętym ryzalitem przy pn.-zach. narożu. Kamienica zbudowana w układzie wewnętrznym 2-traktowym, trójdzielnym, asymetrycznym, z wewnętrznym półtraktem w części zach. Kamienica dwukondygnacyjna od frontu, do podwórza trójkondygnacyjna, podpiwniczona. Wzniesiona z cegły, otynkowana, przykryta dachem dwuspadowym, z facjatką od frontu na osi w stromej połaci dachu. Dach pobity blachą. Elewacja południowa, od frontu, dwukondygnacyjna, 4 – osiowa, z wejściem do korytarza na skrajnej osi zach. Parter w formie cokołu sięgającego parapetów okien, wyżej z boniowaniem pasowym dochodzącym do prostego w formie gzymsu kordonowego. Elewacja piętra gładka. Budynek zwieńczony wydatnym gzymsem, podkreślonym gładkim pasem fryzu. Facjatka na drugiej osi od zach., po jej obu stronach okna połaciowe. Elewacja północna tylna trójkondygnacyjna, 2-osiowa, gładka, z ryzalitem jednoosiowym,  trzema blendami. Układ wewnętrzny nieznacznie przekształcony w wyniku budowy ścianek działowych na piętrze. Sień sklepiona odcinkowo, pozostałe pomieszczenia przykryte stropem płaskim.

Dostęp do zabytku ograniczony.

Oprac. Ewa Prusicka, OT NID w Lublinie, 12-06-2018 r.

Bibliografia

  • Kędziora A., Dawna architektura i budownictwo Zamościa, Zamość 1990, s. 82
  • Sroczyńska B., Rozplanowanie i zabudowa Zamościa w okresie Królestwa Kongresowego [w:] Zamość miasto idealne. Studia z dziejów rozwoju przestrzennego i architektury, pod red. J. Kowalczyka, Lublin 1980.
  • Szczygieł R., Ruch budowlany w Zamościu w XVII w. [w:] Zamość miasto idealne. Studia z dziejów rozwoju przestrzennego i architektury, pod red. J. Kowalczyka, Lublin 1980.
  • Karta ewidencyjna, Kamienica (...). Zamość, oprac. R. Zwierzchowski, E. Mitrus 1998, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie Delegatura w Zamościu i Archiwum Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Warszawie.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kamienica
  • Chronologia: 1828 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Pereca 10, Zamość
  • Lokalizacja: woj. lubelskie, pow. Zamość, gmina Zamość
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy