Narodowy Instytut Dziedzictwa en
Drewniane kościoły i cerkwie Podkarpacia

kolekcja

Drewniane kościoły i cerkwie Podkarpacia

41

Drewniane kościoły i cerkwie Podkarpacia

Kolekcja prezentuje część, spośród bardzo licznych drewnianych obiektów i zespołów obiektów sakralnych, położonych na terenie województwa podkarpackiego. Budownictwo drewniane jest charakterystycznym elementem krajobrazu kulturowego Polski, a Podkarpacie jest jednym z tych regionów, gdzie drewnianych, niezwykle cennych, pochodzących z wielu okresów obiektów zabytkowych różnych kategorii zachowało się bardzo dużo.

W kolekcji ujęte zostały przede wszystkim świątynie – kościoły i cerkwie, które stanowią wyjątkową w światowej skali enklawę drewnianych obiektów sakralnych. Usytuowanie na pograniczu zachodniego i wschodniego kręgu kulturowego, w obszarze wzajemnego przenikania kultur sprawiło, że powstały dzieła wyjątkowe. Świątynie posiadają zróżnicowane układy kompozycyjne oraz rozwiązania konstrukcyjne. Bogactwo form architektonicznych, wystroju i wyposażenia wnętrz, wysokie walory artystyczne, autentyzm substancji i funkcji oraz niejednokrotnie harmonijne wkomponowanie w naturalny krajobraz czynią z drewnianych świątyń obiekty o wysokich walorach. Wśród nich znajdują się zrębowe kościoły rzymskokatolickie, które chronologicznie obejmują okres od późnego średniowiecza do okresu międzywojennego. Najstarsze z nich, położone w pasie podgórskiego, średniowiecznego osadnictwa, wzniesione zostały w XV wieku. Należą do szerszej grupy drewnianych kościołów południowej Małopolski. Najcenniejsze z nich wpisane zostały na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (z terenu woj. podkarpackiego – kościoły w Bliznem i Haczowie). Od XVII wieku na obecnym obszarze województwa podkarpackiego powstawały również drewniane kościoły barokowe. Niektóre z nich są przykładem adaptacji w drewnianym budulcu form architektonicznych typowych dla sakralnej architektury murowanej. Obok kościołów charakterystycznym elementem kulturowego krajobrazu południowo-wschodniej Polski są drewniane cerkwie. Do dziś przetrwała tylko połowa z przedwojennego zasobu, jednak zachowana grupa nadal ukazuje zróżnicowanie stylistyczne i bogactwo form. W karpackiej części regionu dominuje zlatynizowany styl łemkowski, obiekty w typie archaicznym zachowały się natomiast w środkowo i północno-wschodniej części województwa. Z obszaru województwa podkarpackiego cerkwie w Chotyńcu, Radrużu, Smolniku i Turzańsku uznane zostały za światowe dziedzictwo UNESCO (w ramach wpisu transgranicznego, seryjnego Drewnianych cerkwi w polskim i ukraińskim regionie Karpat). Wyróżniającą się grupę stanowią cerkwie, które od końca XIX wieku wznoszono w duchu historyzmu (tzw. ukraiński styl narodowy) stanowiącego syntezę architektonicznych wzorców staroruskich z regionalnymi elementami budownictwa ludowego.

photo

Kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych

Blizne

photo

Cerkiew fil. greckokatolicka pw. św. Michała Archanioła

Bystre

photo

Cerkiew gr.-kat. p.w. św. Dymitra

Cewków

photo

Cerkiew greckokatolicka parafialna pw. Narodzenia NMP

Chotyniec

photo

Cerkiew greckokatolicka par. pw. Opieki Bogarodzicy

Chyrowa

photo

Zespół cerkwi grekokatolickiej fil. św. Dymitra

Czerteż

photo

Kościół par. pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika

Gawłuszowice

photo

Kościół par. pw. św. Barbary i Narodzenia NMP

Golcowa

photo

Cerkiew fil. gr.-kat. pw. Narodzenia NMP ob. kaplica fil. rzym.-kat. pw. Narodzenia NMP

Gorajec

photo

Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP i św. Michała Archanioła

Haczów

photo

Cerkiew greckokatolicka filialna pw. św. Mikołaja ob. kościół rzym.-kat. fil. pw. św. Bronisławy

Hoszów

photo

Kościół par. pw. św. Stanisława Biskupa

Humniska

photo

Kościół par. p.w. św. Iwona

Iwonicz - Zdrój

photo

Cerkiew par. greckokatolicka pw. św. Jerzego

Jurowce

photo

Zespół kościoła fil. pw. św. Sebastiana

Kosina

photo

Cerkiew greckokatolicka par. pw. Świętych Kosmy i Damiana

Krempna

photo

Zespół kościoła par. pw. Narodzenia NMP

Krzeszów

photo

Cerkiew greckokatolicka par. pw. Narodzenia Bogarodzicy

Liskowate

photo

Cerkiew par. greckokatolicka pw. św. Dymitra Męczennika

Łukawiec

photo

Zespół cerkwi greckokatolickiej par. pw. Narodzenia Bogarodzicy

Michniowiec

photo

Cerkiew greckokatolicka filialna pw. św. Mikołaja, obecnie kościół rzym.-kat. fil. pw. Świętej Rodziny

Rabe

photo

Zespół cerkwi grekokatolickiej paraf. pw. św. Paraskewii, ob. fil. Muzeum Kresów w Lubaczowie

Radruż

photo

Cerkiew fil. greckokatolicka pw. Zaśnięcia Bogarodzicy, ob. kościół fil. rzym.-kat. pw. Narodzenia NMP

Rudka

photo

Zespół cerkwi fil. greckokatolickiej pw. św. Mikołaja

Rzepedź

photo

Cerkiew fil. gr.-kat. p.w. Przemienienia Pańskiego, ob. kościół rzym.-kat. fil.

Siemuszowa

photo

Kościół par. pw. Wszystkich Świętych

Siennów

photo

Cerkiew greckokatolicka pw. św. Michała Archanioła

Smolnik

photo

Zespół cerkiewny p.w. Opieki NMP, ob. kościół rzym.-kat.

Stare Oleszyce

photo

Cerkiew gr.-kat. p.w. św. Paraskewii, ob. kościół rzym.-kat. p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP

Stefkowa

photo

Zespół dawnej cerkwi greckokatolickiej

Stubienko

photo

Zespół cerkwi par. greckokatolickiej pw. Zaśnięcia Bogurodzicy, ob. prawosławna cerkiew fil. pw. Zaśnięcia NMP

Szczawne

photo

Zespół cerkwi gr.-kat. p.w. św. Dymitra, ob. kościoła rzym.-kat. fil. p.w. św. Wawrzyńca

Szczutków

photo

Kościół par. p.w. Wniebowzięcia Marii

Średnia Wieś

photo

Zespół cerkwi par. greckokatolickiej pw. Michała Archanioła

Turzańsk

photo

Cerkiew greckokatolicka par. pw. Św. Dymitra

Tyniowice

photo

Cerkiew par. greckokatolicka pw. św. Jana Chrzciciela

Tyrawa Solna

photo

Kościół „Flisacki”, fil. pw. Świętej Trójcy

Ulanów

photo

Zespół kościoła par. pw. św. Jana Chrzciciela i św. Barbary

Ulanów

photo

Zespół cerkwi fil. grekokatolickiej pw. Matki Boskiej "Pokrow"

Wola Wielka

photo

Cerkiew gr.-kat. pw. Zaśnięcia Przenajśw. Bogurodzicy

Zadąbrowie

photo

Cerkiew greckokatolicka fil. pw. Narodzenia Bogarodzicy ob. kościół rzym.-kat. fil. pw. MB Nieustającej Pomocy

Żłobek