Najpiękniejsze zabytki Rawy Mazowieckiej
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

wycieczka użytkownika anna michalska

Najpiękniejsze zabytki Rawy Mazowieckiej

11

kilka godzin

łódzkie

Rawa Mazowiecka to miasto o wielowiekowej tradycji. Podaje się, iż pierwsza wzmianka na jej temat pochodzi z r. 1160 a w niektórych źródłach podaje się nawet rok 1100. O bogatych dziejach Rawy przypominają licznie zachowane zabytki. Są to obiekty o różnym charakterze, pochodzące z różnych epok. Odwiedzając miasto, możemy obejrzeć zarówno słynne ruiny gotyckiego zamku, barokowy kościół, przespacerować się po uliczkach pamiętających czasy średniowiecza, zwiedzić Muzeum, czy odpocząć w parku. Dlatego przyjeżdżając do Rawy warto zarezerwować sobie przynajmniej kilka godzin, aby poznać bliżej to miasto. Większość obiektów umiejscowiona jest w centrum Rawy, dlatego najwygodniej jest poruszać się pieszo, ewentualnie korzystać z roweru. Najbardziej oddalone od śródmieścia jest grodzisko, tzw. Anielska Góra.

Zamek Książąt Mazowieckich
Rawa Mazowiecka

godzina

Zespół klasztorny jezuitów, ob. kościół
Rawa Mazowiecka

30 minut

Przykład barokowego budownictwa sakralnego, tzw. baroku jezuickiego.

Historia

Zespół klasztorny powstał na zlecenie biskupa kujawskiego Piotra Wołuckiego i jego braci w 1613 r. Zbudowano wówczas kościół i klasztor dla ojców jezuitów. Fasada kościoła została dobudowana ok. poł. XVIII w. Dekoracja dzwonnicy pochodzi z k. XVIII lub pocz. XIX w. Zakonnicy utworzyli kolegium, którego wychowankiem był mi. Jan Chryzostom Pasek. Po kasacie zakonu w 1773 r. szkołę prowadzili pijarzy, po nich kanonicy regularni. Od 1846 r. zespół przeszedł w ręce duchowieństwa świeckiego, kościół pełni do dziś funkcję parafialnego.

Opis

Zespół klasztorny o.o. jezuitów położony jest w centrum Rawy Mazowieckiej, przy zachodniej pierzei placu im. Marszałka J. Piłsudskiego. Umiejscowiony został w południowo- wschodnim narożniku działki o kształcie zbliżonym do pięciokąta. Składa się z kościoła usytuowanego fasadą do placu (przez co prezbiterium znajduje od zachodu), dzwonnicy wzniesionej wtopionej w ścianę od stronnym północy a za nią klasztoru. Przykład architektury barokowej, tzw. architektura jezuicka.

Kościół jest trójnawową bazyliką. Wzniesiono go na planie prostokąta, dwuprzęsłowe prezbiterium ma tą samą szerokość, co trójprzęsłowa nawa główna. Od północy przylega do niej zakrystia. Nawy boczne (w formie otwartych kaplic) są węższe. Klasztor umiejscowiony został na planie prostokąta z zachowanym poprzecznym niewielkim fragmentem rozebranego skrzydła klasztornego w części północno- wschodniej, do którego przylega organistówka.

Świątynię i budynek klasztorny zbudowano z cegły ceramicznej, została obustronnie otynkowana. Wnętrza nawy wieńczą sklepienia kolebkowe na gurtach, zakrystię kolebkowe z lunetami, a kaplice boczne- krzyżowe.. Klasztor posiada sklepienia krzyżowe, kolebkowe i kolebkowo-krzyżowe. Współczesna drewniana więźba dachowa kryta jest blachą.

Fasada kościoła jest dwukondygnacyjna, trójosiowa. W części centralnej w partii parteru znajduje się główne wejście do kościoła zaakcentowane barokowym portalem z umieszczoną w naczółku datą 1613 r. W osiach bocznych zastosowano wnęki, a w nich figury NMP oraz św. Józefa. Nad portalem znajdują się na kolejnych trzech poziomach otwory okienne o różnym kształcie i wielkości. Fasadę wieńczy ozdobny szczyt z trójkątnym tympanonem ujętym w wolutowe spływy i obeliski. Spływy i obeliski zastosowano także bocznych partiach drugiej kondygnacji.

W elewacji tej zastosowano także elementy dekoracyjne w postaci gzymsów, pilastrów oraz profilowanych opasek okiennych. Pozostałe elewacje posiadają znacznie skromniejszą formę, powierzchnie ścian urozmaicają podziały pionowe w postaci lizen oraz blendy.

Fasada klasztoru (elewacja wschodnia) jest dwukondygacyjna. W skrajnej północnej osi parteru znajduje się główne wejście, które zaakcentowane zostało barokowym portalem. Pozostałe elewacje pozbawione są elementów dekoracyjnych poza gzymsami wieńczącymi.

Nawy boczne w postaci utworzonych w poszczególnych przęsłach kaplic są otwarte arkadami do nawy głównej. Nad nimi umieszczono empory w formie galerii. Wnętrze doświetlone zostało przez rzędy otworów okiennych o prostokątnym kształcie zamkniętych łukiem odcinkowym. Ściany zdobią mi. pilastry i bogato profilowany gzyms. Wnętrza klasztoru ulegały wielokrotnym przebudowom.

Opis wyposażenia, tylko najcenniejszego, w pierwszej kolejności integralnie. Wyposażenie wnętrz pochodzi głównie z XVIII w., reprezentuje epokę późnego baroku- np. ołtarze, ambona. Warto zwrócić uwagę na gotycką chrzcielnicę z brązu datowaną na XIV w.

Kościół dostępny jest cały rok, zwiedzanie możliwe przed, po mszy lub po uzgodnieniu z proboszczem.

Oprac. Anna Michalska, NID OT w Łodzi, 25.11.2015 r.

Bibliografia

  • Katalog zabytków sztuki w Polce, t. II, woj. łódzkie, z. 9,Warszawa 1952
  • Szablowski J., Zabytki sztuki w Polsce, Inwentarz topograficzny, powiat rawsko- mazowiecki, Warszawa 1938

historyczny układ przestrzenny miasta
Rawa Mazowiecka

godzina

willa
Rawa Mazowiecka

15 minut

Budynek willi przy ul. Miłej 4 wzniesiono w 1910 r. na zlecenie dr Edwarda Otto. Autorem projektu był znany w Rawie architekt i fotograf Konrad Kłos. Budynek od ulicy dzieliło ogrodzenie z bramą wjazdową na podwórko. 

W południowej części działki wzniesiono domek dla ogrodnika opiekującego się ogrodem otaczającym willę i zajmującym znaczną część terenu. W r. 1924 willa została przebudowana. 

Po II wojnie światowej przez środek działki wytyczono alejkę prowadzącą do szkoły sąsiadującej z posesją od wschodu. Tym samym teren został podzielony na dwie niezależne części. Nasadzenia w ogrodzie zredukowano do kilku drzew i krzewów.

W budynku działały różne urzędy i instytucje, obecnie mieści się tu siedziba Fundacji dr. Edwarda Otto, organizująca imprezy kulturalne, szczególnie o charakterze muzycznym. Domek ogrodnika nie ma stałego użytkownika.

Opis

Zespół willowy położony jest w centrum miasta, na wschód od Ratusza. 

Działka, którą zajmuje, ma kształt nieregularnego czworoboku. W jej północnej części umiejscowiony jest budynek główny, w południowej, oddzielony trawnikami ( dawnym ogrodem) oraz przejściem do szkoły znajduje się domek ogrodnika.

Willę zrealizowano na planie prostokąta. Bryła ma wysokość dwóch kondygnacji w części frontowej (zachodniej) oraz jednej kondygnacji w partii ogrodowej (wschodniej), jest w większości podpiwniczona. Wyższa część budynku zwieńczona jest dachem mansardowym, parterowa trójspadowym. Dom ogrodnika zbudowano na planie prostokąta. Jest to obiekt jednokondygnacyjny, podpiwniczony, kryty dachem pulpitowym.

Willa wzniesiona została z cegły pełnej, jest obustronnie otynkowana. Posiada drewnianą więźbę dachową, stropy drewniane i sklepienia odcinkowe na belkach stalowych. Dach pokrywa dachówka. Domek ogrodnika również zbudowano z cegły ceramicznej pełnej, nie został jednak otynkowany. Obramienia otworów i narożników sporządzono z piaskowca. Posiada drewnianą więźbę dachową.

Elewację frontową budynku głównego stanowi elewacja zachodnia. Jest pięcioosiowa, piętrowa, z wysokim mansardowym dachem, zakomponowana symetrycznie. Centralną oś tworzy ganek, na dachu którego umieszczono balkon z kamienną balustradą. Prowadzą do niego drzwi balkonowe na pierwszym piętrze, w osi tej mieszczą się dwa wąskie otwory okienne. Całość wieńczy dekoracyjnie wycięty szczyt z niewielkim półkolistym otworem okiennym poddasza. Wszystkie pozostałe otwory okienne i drzwiowe tej elewacji mają kształt prostokątny. W centralnej części elewacji ogrodowej- południowej umieszczony jest taras z ażurową balustradą oraz schodami ujętymi w dwa kamienne spływy wolutowe, prowadzącymi na teren dawnego ogrodu. Elewacja wschodnia posiada dwa niewielkie otwory okienne. Elewacja północna zakomponowana jest niesymetrycznie, jej zachodnią część tworzy partia dwukondygnacyjna skrzydła frontowego, pozostała część jest jednokondygnacyjna.

W domu ogrodnika rolę fasady pełni elewacja zachodnia. Jest ona jednoosiowa, niesymetryczna a otwór drzwiowy jest nieco przesunięty. Jedyny otwór okienny umieszczony został w elewacji północnej. Narożniki elewacji i otwory zdobią obramienia z piaskowca, Ściany na wysokości 2/3 muru zdobi kamienny gzyms.

Obiekt dostępny od wewnątrz po telefonicznym uzgodnieniu, od zewnątrz dostępny. 

Oprac. Anna Michalska, OT NID w Łodzi, 15-12-2017 r.

Bibliografia

  • Katalog zabytków architektury, województwo skierniewickie, Warszawa 1996

park miejski
Rawa Mazowiecka

30 minut

ratusz
Rawa Mazowiecka

15 minut

kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
Rawa Mazowiecka

30 minut

kościół szpitalny pw. św. Ducha, ob. ewangelicko-aubsburski
Rawa Mazowiecka

15 minut

grodzisko
Rawa Mazowiecka

30 minut

cmentarz żydowski
Rawa Mazowiecka

15 minut

jatki miejskie
Rawa Mazowiecka

30 minut

Przykład małomiasteczkowej zabudowy użyteczności publicznej o cechach skromnego klasycyzmu. Zachowuje skalę właściwą historycznej zabudowie ul. Mickiewicza, stanowi istotny element pierzei.

Historia

Budowa rozpoczęła się na zlecenie władz miejskich w 1859 a zakończyła w 1869 r. Budynek był pierwotnie magazynem na narzędzia pożarnicze- beczki z wodą i sikawki. Nie ustalono, kiedy funkcja ta uległa zmianie, do wybuchu II wojny światowej działały tu jatki. Po zakończeniu działań wojennych znajdowały się w nim sklepy i punkty usługowe. Na potrzeby poszczególnych najemców przekształcono część pierwotnych otworów wejściowych, zaburzając symetrię ich umiejscowienia, przez nieregularne rozmieszczenie witryn sklepowych. Wnętrza wielokrotnie przekształcano.

Obecnie budynek podlega rewitalizacji, po jej zakończeniu ma przejść pod opiekę Muzeum Ziemi Rawskiej i mieścić zarówno ekspozycję jak i zbiory biblioteczne. Oprócz rewitalizacji nastąpiła także rozbudowa budynku w tylnej, podwórzowej partii. 

Opis

Budynek usytuowany jest w centrum miasta, na działce znajdującej się w narożniku ulic Mickiewicza i Kopernika. Tworzy fragment północnej pierzei ul. Mickiewicza.

Styl/cechy stylowe, informacja o proweniencji artystycznej. 
Budynek zrealizowany w stylu skromnego klasycyzmu, wzniesiony przez lokalnego budowniczego. 
Plan i bryła (wraz z określeniem typu: bazylika, hala, itd.), z określeniem funkcji i nazw/wezwań części składowych obiektu np. kaplic 
Budynek zbudowano na rzucie prostokąta. Jest jednokondygnacyjny, część środkowa jest wyższa od skrzydeł bocznych, zaakcentowana została  pseudo ryzalitem od południa i ryzalitem od północy. Wszystkie trzy partie posiadają dachy dwuspadowe, w tym środkowa  położony prostopadle do skrzydeł. 

Materiał, techniki budowlane, konstrukcja, (ogólnie)
Budynek zbudowano z cegły pełniej na zaprawie wapiennej. Ściany zostały obustronnie otynkowane. Stropy wykonano z belek drewnianych. Więźba dachowa drewniana o konstrukcji jętkowej, dach kryty jest papą. 

Opis elewacji.
Rolę fasady pełni elewacja południowa. Jest ona siedmioosiowa, niesymetryczna. W partii środkowej, nieco wysuniętej, zawarto dwie osie. Zostały one zwieńczone trójkątnym szczytem. Osie tworzą dwie wnęki zamknięte półkoliście, w których umieszczono prostokątne otwory drzwiowe. Po zachodniej stronie ryzalitu dwa znajdują się dwa niesymetryczne otwory mieszczące witrynę sklepową i wejście do sklepu, po wschodniej dwa otwory wystawowe i wejściowy między nimi. 
Elewacja północna jest pięcioosiowa , element centralny stanowi ryzalit. Elewację tą deformują współczesne przybudówki. Elewacja wschodnia nie zawiera żadnych otworów, elewacja zachodnia przylega do sąsiedniego budynku. Wszystkie elewacje okala cokół i wieńczy gzyms.

Opis wnętrza 
Wnętrze zostało całkowicie przekształcone współcześnie na potrzeby działających tu sklepów.

Opis wyposażenia.
Nie zachowały się żadne elementy wyposażenia pierwotnego. 

Obiekt dostępny z zewnątrz. Po remoncie i osadzeniu tu Muzeum wnętrza będą dostępne w godzinach pracy placówki. 

Oprac. Anna Michalska, OT NID w Łodzi, 10.02.2020 r. 

Bibliografia

  • Januszkiewicz J., Rawa Mazowiecka i okolice, Łódź 1956 
  • Kalinowski W., Trawkowski St., Przebudowa Rawy Mazowieckiej w okresie konstytucyjnym Królestwa Polskiego (1815-1830) [w:] Studia  z historii budowy miast, Warszawa 1955
  • Katalog zabytków sztuki , woj. łódzkie, Warszawa 1954
  • Katalog zabytków architektury, województwo skierniewickie, Warszawa 1996
  • Poradowski R., Rawa i okolice, Rawa 1997
  • Zarys dziejów Rawy Mazowieckiej do końca 1973 r., red. S. M. Zajączkowski, Łódź 1975
  • Archiwum Państwowe w Łodzi, Anteriora Rządu Gubernialnego Piotrkowskiego, sygn. 1072

Wydrukuj stronę wycieczki

To jest wycieczka użytkownika. Zgłoś naruszenie zasad.

Obiekty z trasy wycieczki

zgłoś naruszenie