kamienica, Zamość
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Cenny przykład architektury mieszczańskiej z XVII w. Kamienica zlokalizowana w obrębie Starego Miasta wpisanego na listę UNESCO, zachowała klasycystyczną fasadę z elementami dekoracji późnorenesansowej, we wnętrzach parteru sklepienia kolebkowo-krzyżowe. 

Historia

W 1591 r.  na parceli stał dom murarza Tomasza, według badań architektonicznych, parterowy, drewniany, o murowanych piwnicach. Obecna kamienica została wzniesiona w XVII w. na ¼ części parceli,  jako parterowy budynek murowany z podcieniem. Lustracja z 1691 r. wymienia ją jako półkamienicę. W  XVIII w. została rozbudowana od tyłu przez dodanie jednej izby. W 2 poł. XIX w. podwyższona odrugie piętro. W XVII i w XVIII w.  własność rodziny Łyszkiewiczów (w tym S. Łyszkiewicza – rajcy zamojskiego). Pierwszy remont kamienicy miał miejsce w latach 1919-1926, prace restauracyjne w latach 1934-37, natomiast w latach 1956-57 budynek został poddany zabiegom konserwatorskim. Gruntowny remont w latach miał miejsce w latach 1975-76 wg proj. J. Dzieciątkowskiego. W 1998 r. kamienica otrzymała nowe pokrycie dachu, w 2006 r. wykonano  konserwację portalu.

Opis

Kamienica jest położona w obrębie Starego Miasta, na płd.-wsch. od Rynku Wielkiego, w kwartale zwartej zabudowy ograniczonym ulicami Staszica, Bazyliańską, Żeromskiego i Moranda. Założona została na planie wydłużonego prostokąta. Jest dwutraktowa, dwudzielna z szeroką sienią na tyłach kamienicy. Wzniesiono ją z cegły, obramienia otworów okiennych i portalu na pierwszej kondygnacji wykonane zostały z piaskowca, na pozostałych kondygnacjach opaski okien z tynku. Kamienica jest otynkowana, trójkondygnacyjna z mieszkalnym poddaszem, częściowo podpiwniczona od strony płn. frontowej (z wyjątkiem podcienia). Przykryta została dachem dwuspadowym pobitym blachą, z 2 facjatkami od podwórza z daszkami dwuspadowymi. Elewacja frontowa jest trójkondygnacyjna, 3 – osiowa,  symetryczna. W parterze znajduje się podcienie z dwiema arkadami wspartymi na trzech filarach, wejście w prostokątnym portalu z nadprożem, obok portalu okienko w obramieniu z kratą. Elewacja frontowa nie posiada dekoracji, ma proste gzymsy kordonowe, zwieńczona słabo wykształconym gzymsem koronującym. Otwory okienne są umieszczone w opaskach z listwami podokiennymi. Elewacja południowa tylna ma trzy kondygnacje, jest 3-osiowa, niesymetryczna, bez podziałów i dekoracji architektonicznej. W dwóch pomieszczeniach parteru w trakcie przednim i w podcieniu znajdują się sklepienia kolebkowo-krzyżowe, na pierwszym piętrze stropy drewniane płaskie, na drugim piętrze stropy Kleina.

Dostęp do zabytku ograniczony.

Oprac. Ewa Prusicka, OT NID w Lublinie, 21.10.2018 r. 

Bibliografia

  • Kędziora A., Dawna architektura i budownictwo Zamościa, Zamość 1990, s. 90
  • Sroczyńska B., Rozplanowanie i zabudowa Zamościa w okresie Królestwa Kongresowego [w:] Zamość miasto idealne. Studia z dziejów rozwoju przestrzennego i architektury, pod red. J. Kowalczyka, Lublin 1980.
  • Szczygieł R., Ruch budowlany w Zamościu w XVII w. [w:] Zamość miasto idealne. Studia z dziejów rozwoju przestrzennego i architektury, pod red. J. Kowalczyka, Lublin 1980.
  • Karta ewidencyjna, Kamienica (...). Zamość, oprac. L. Lameński, M. Kowalczyk 1997, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie Delegatura w Zamościu i Archiwum Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Warszawie.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kamienica
  • Chronologia: XVII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Stanisława Staszica 11, Zamość
  • Lokalizacja: woj. lubelskie, pow. Zamość, gmina Zamość
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy