Należy do grupy, niegdyś licznie występujących w tym regionie, zabytków, obecnie ginących. Zespół o dużych wartościach, m.in. historycznych, artystycznych i krajobrazowych jest jedynym takim założeniem w granicach miasta Rzeszowa.

Historia obiektu

Majątek w Słocinie, wchodzący przez stulecia w skład dóbr tyczyńskich, należał w przeszłości, od XVI w., do: pięciu pokoleń rodziny Pileckich, następnie do Kostków, Działyńskich, Wapowskich i Branickich, w późniejszych czasach do Potockich, Mostowskich i Szymanowskich. Założenie folwarczne z pewnością funkcjonowało w Słocinie już w XVIII w., na długo przed ulokowaniem tu zespołu rezydencjonalnego. Zarejestrowała je już tzw. mapa Miega, sporządzona w latach 1779-1783. W pocz. XIX w. wzniesiono dwór i rozpoczęto formowanie złożenia zieleni; przed połową XIX w. dwór rozbudowano a park przeprojektowano, nadając mu cechy kompozycji krajobrazowej. Wyraźnie oddzielono zespół rezydencjonalny od towarzyszącego mu zespołu zabudowy folwarcznej. W kolejnym stuleciu zespół słociński przechodził na własność kolejnych pokoleń rodziny, dziedziczony po kądzieli, należąc do Zofii Wallis-Corighmain, następnie Marii Wallis baronowej Brunickiej, a w końcu do Anny Chłapowskiej, ostatniej dziedziczki majątku. Do 1944 r. folwark pełnił swoją funkcję, wspierając materialnie funkcjonowanie zespołu dworsko-parkowego. Na mocy dekretu o reformie rolnej majętność Anny z hr. Brunickich Chłapowskiej przeszła na rzecz Skarbu Państwa. Po zakończeniu wojny zespół dworski został przejęty przez GS, w dworze umieszczono biura GS, posterunek policji, w części urządzono mieszkania. W kolejnych latach w budynku rządcówki urządzono bibliotekę, szkolne sale lekcyjne i mieszkanie, od 1963 r. w całości zajęto go na potrzeby szkoły. Po poł. l. 70. XX w. w dworze zorganizowano Dom Dziecka a w rządcówce mieszkania dla nauczycieli i wychowawców, w parku ubyło starodrzewu, w miejscu dawnego gazonu ulokowano boisko do gry w piłkę nożną, częściowo zasypano jeden z parkowych stawów. Zabudowania folwarczne zostały w 1982 r. przejęte G.S. „Samopomoc Chłopska”. W tym czasie część obiektów wyburzono, zasypano też staw folwarczny. Dom Dziecka funkcjonował do lat 90. XX w., potem opuszczony dwór i park zaczęły popadać w ruinę. W 2000 r. miasto Rzeszów przejęło niszczejącą rezydencję, by decyzją Rady Miasta przekazać ją parafii św. Józefa w Rzeszowie jako rekompensatę za utracone dobra ziemskie. Parafia przekazała tę nieruchomość Diecezji Rzeszowskiej, a ta oddała część gospodarczą założenia dworskiego miejscowej parafii św. Rocha, pozostawiając sobie dwór z parkiem. W 2008 r. dokonano podziału zespołu dworsko-parkowego. Północna część parku wraz ze stawami została przekazana Gminie Miasto Rzeszów w formie darowizny. W 2014 r. rozpoczęto remont dworu, który trwa do dziś, prowadzony przez zmieniających się w międzyczasie właścicieli. W parku trwają, od początku XXI w., prace rewaloryzacyjne, prowadzone intensywnie w północnej części, której właścicielem jest miasto Rzeszów. W północnej części dawnego folwarku funkcje hotel z restauracją, w południowej wzniesiono przedszkole i planowany jest żłobek, oba budynki w postaci nawiązującej do gabarytów i formy zabudowy folwarcznej, zabytkowy spichlerz znajdujący się w tej części pełni funkcje społeczne.

Opis obiektu

Zespół dworsko-parkowy Rzeszowie-Słocinie położony jest w pd.-wsch. części miasta, w dzielnicy Słocina, będącej do l. 70. XX w. podmiejską wsią. Umiejscowiony dawniej wśród rozległych łąk i pól uprawnych otoczony jest obecnie gęstą zabudową jednorodzinną i wielorodzinną. Zespół podzielony jest na dwie części funkcjonalne: rezydencjonalną z dworem i parkiem oraz gospodarczą.

W skład zespołu wchodzą: dwór, rządcówka, spichlerz, domek w parku oraz park.

Park zachował czytelny, historyczny zamysł kompozycyjny, poddawany jest pracom rewaloryzacyjnym, funkcjonuje w części pn. jako park miejski. Dawna część gospodarcza mieści na swym obszarze obiekty o gabarytach i stylistyce zabudowy folwarcznej. Całość stanowi czytelną, wyodrębnioną w strukturze miasta jednostkę przestrzenną.

Dostępność obiektu

Park - dostępny

Budynki - niedostępne

Autor noty: Oprac. Barbara Potera, OT NID w Rzeszowie, 17.01.2024 r.