Kaplica pw. św. św. Rocha i Sebastiana, Łódź
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kaplica pw. św. św. Rocha i Sebastiana

Łódź

photo

Przykład barokowej, drewnianej architektury sakralnej, z wystrojem i wyposażeniem wnętrza w postaci ołtarza z kopią obrazu przedstawiającego jednego z patronów kaplicy - św. Rocha, ławek dla wiernych, dwóch tablic wotywnych przedstawiających doktora kościoła św. Ambrożego i św. Benona. Wyposażenie stanowi również płytki chór muzyczny umieszczony nad wejściem. Do wyposażenia tej kaplicy należy także figura Chrystusa Zmartwychwstałego oraz zaginiona rzeźba przedstawiająca Marię Magdalenę.

Historia

Dokładna data wybudowania kaplicy nie została ustalona. Źródła najczęściej podają początek XVIII w. jako przybliżony czas jej powstania, najprawdopodobniej wybudowana po epidemii dżumy, która miała miejsce w latach 1712-1714. Materiał do jej budowy prawdopodobnie pozyskano z rozebranego wcześniej drewnianego kościoła, jednak wiadomości tych nie udało się zweryfikować podczas prac konserwatorskich i archeologicznych prowadzonych w latach 2004-2007.

Opis

Kaplica usytuowana jest w Lesie Łagiewnickim, w północnej części miasta. Jest nieco oddalona od ulicy w kierunku północno- wschodnim, położona w obniżonej części terenu. Prostokątny korpus przykryto gontowym dachem trójpołaciowym, zaopatrzonym od frontu w trójkątny szczyt. Dach wieńczy sygnaturka na planie sześciokąta równobocznego, ze ślepą latarnią i hełmem również krytym gontem. Ściany kaplicy są oszalowane. Wejście znajduje się w ścianie szczytowej, na osi podłużnej od strony południowo- wschodniej. Istotnym elementem wyposażenia był zaginiony oryginał obrazu ołtarzowego przedstawiający św. Rocha. Opisywano go jako obiekt zniszczony, z popękaną warstwą gruntu i odpryskującą w wielu miejscach farbą. Obraz obecnie znajdujący się w ołtarzu jest swobodną interpretacją oryginału sporządzoną na podstawie niezbyt czytelnych i niewielkich czarno - białych fotografii. Ołtarz w kaplicy zakomponowany został jako forma płaska, z symetrycznie powycinanymi ozdobnymi brzegami. Przed przeprowadzonymi w 2007 r. pracami konserwatorskimi wydawało się, że jest to jedyna jego dekoracja. W trakcie badań odsłonięto polichromie przedstawiające elementy o charakterze architektonicznym. Figura Chrystusa Zmartwychwstałego stanowiąca część wyposażenia kaplicy jest rzeźbą używaną niegdyś podczas procesji. Postać Chrystusa ustawiona została na kolistej podstawie. Prawa ręka wyciągnięta jest w geście błogosławieństwa, lewa trzyma drzewiec z białą chorągwią z krzyżem. Ramiona postaci okrywa czerwono - złoty płaszcz spięty na lewym biodrze. Na odsłoniętych częściach ciała widnieją ślady męczeństwa. Na głowie Chrystusa spoczywa masywna złota korona. Tematyka tablic wotywnych będących częścią wyposażenia kaplicy świadczą o związku pobliskiego klasztoru i kaplic z doktryną kościoła katolickiego. Tablica przedstawiająca św. Ambrożego z pszczołami ma iluzoryczną, malowaną ramę. Postać doktora kościoła w stroju liturgicznym ustawiona została na osi obrazu. W kartuszach nad i pod przedstawieniem widnieją napisy: S Ambroży módl się za nami. Kompozycja dzieła jest prosta, zamknięta i stanowi typowy przykład sposobu przedstawiania postaci świętych z ich atrybutami. Podobną kompozycję posiada druga tablica przedstawiająca św. Benona. Tutaj również posłużono się iluzorycznie namalowaną ramą okalającą centralnie ustawioną postać świętego, ukazanego w szatach liturgicznych, w tiarze, z pastorałem. Charakterystyczną cechę tej kompozycji również stanowi prostota i skromność detali.

Zabytek jest dostępny przez cały rok.

Oprac. Patrycja Podgarbi, OT NID w Łodzi, 22.08.2014 r.

Bibliografia

  • Akta Gminy Łagiewniki, sygn. 148 (Archiwum Państwowe w Łodzi).
  • Album fotografii - klasztor Łagiewniki (Archiwum OO. Franciszkanów w Łagiewnikach).
  • Dokumentacja fotograficzna, sygn. 51/1-5 (Archiwum PKZ, ob. zbiory OT NID w Łodzi).
  • Filipowicz P., Witkowski W., Architektura kaplic św. Antoniego i św. Rocha w Łagiewnikach (w:) Kaplice w łagiewnickim lesie. Dzieje, badania i prace konserwatorskie, Lechowicz Z., Nierychlewska A. (red.), Łódź 2007, s. 40-74.
  • Flatt O., Opis miasta Łodzi pod względem historycznym, statystycznym i przemysłowym, Warszawa 1853, przedruk Łódź 2002.
  • Inwentaryzacje architektoniczno-konserwatorskie kapliczek św. Rocha i św. Antoniego w Łagiewnikach, wyk. w 1997 r. przez studentów architektury Politechniki Łódzkiej pod kier. W. Witkowskiego, w zbiorach Miejskiego Konserwatora Zabytków w Łodzi oraz Instytutu Architektury i Urbanistyki Politechniki Łódzkiej.
  • Lechowicz Z., Wyniki badań archeologicznych kaplic św. Antoniego i św. Rocha w Łodzi-Łagiewnikach, (w:) Kaplice w łagiewnickim lesie, s. 91-125.
  • Michalska A., Podgarbi P., Dzieje zespołu klasztornego i kaplic, (w:) Kaplice w łagiewnickim lesie, s. 26-39.
  • Nierychlewska A., Od średniowiecza po czasy nowożytne - Łagiewniki na przestrzeni dziejów, (w:) Kaplice w łagiewnickim lesie, s. 8-25.
  • Nierychlewska A., Inskrypcje pamiątkowe, tamże, s. 86-90.
  • Podgarbi P., Wyposażenie kaplic, tamże, s. 75-85.
  • Stefański K., Architektura sakralna Łodzi w okresie przemysłowego rozwoju miasta 1821-1914, Łódź 1995.
  • Tajchman J., Propozycja systematyki i uporządkowania terminologii ciesielskich konstrukcji dachowych występujących na terenie Polski, „Monument” 2995, Nr 2.
  • Warszawa J., Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa, XI 1983.
  • Zaleski W., Sanktuaria Polskie. Katalog encyklopedyczny miejsc szczególnej czci osób Trójcy Przenajświętszej, Matki Bożej i Świętych Pańskich, Warszawa 1988.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: pocz. XVIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Wycieczkowa , Łódź
  • Lokalizacja: woj. łódzkie, pow. Łódź, gmina Łódź
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

uzupełnij dane tego obiektu

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy