Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego w zespole klasztornym oo. Franciszkanów, Łódź
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego w zespole klasztornym oo. Franciszkanów

Łódź

photo

Kościół i klasztor zachowały się w swojej pierwotnej bryle i wystroju. We wnętrzu kościoła uwagę przykuwają barokowe ołtarze, przede wszystkim ołtarz główny poświęcony patronowi sanktuarium, ambona, bogaty prospekt organowy oraz kaplica błogosławionego Rafała Chylińskiego, dwa pochodzące z XVIII w. konfesjonały i dawna krypta o. Rafała w południowym transepcie kościoła. W kościele podziwiać można liczne przykłady malarstwa olejnego, epitafia i tablice pamiątkowe.

Historia

Tren na którym obecnie usytuowany jest klasztor i kościół pw. św. Antoniego Padewskiego w końcu XVII w. zasłynął jako miejsce cudownych objawień świętego. Początkowo wzniesiono drewniana kaplicę ku jego czci. Objawienia i cuda jakie zdarzały się w Łagiewnikach spowodowały podjęcie decyzji o sprowadzeniu ojców franciszkanów. W latach 1681-1683 zakonnicy wybudowali na miejscu kaplicy drewniany kościół i budynek klasztoru. Kaplicę przeniesiono do miejsca zwanego Pustelnią. Łagiewniki jako miejsce cudownych uzdrowień stawały się coraz bardziej znane. Przybywali tu pielgrzymi z zarówno z bezpośrednich okolic i z bardzo daleka. Dodatkowym elementem przywabiającym potrzebujących było i jest do dzisiaj źródło wody mające ujęcie w kaplicy św. Antoniego, uchodzącej za leczniczą. Coraz większa sława i rosnąca liczba pielgrzymów były powodem budowy większego, murowanego kościoła i zespołu klasztornego. Kościół franciszkanie wybudowali w l. 1701-1723, zaś klasztor w latach 1733-48.

Opis

Kościół jest budowlą orientowaną, wybudowaną na klasycznym rzucie krzyża łacińskiego. Jednonawowe wnętrze poszerza transept. Od wschodu nawa główna zamknięta została półkolistym prezbiterium. Na skrzyżowaniu nawy i transeptu, przykrytych dwuspadowymi dachami, umieszczona została sygnaturka. Wystrój zewnętrzny kościoła klasyfikowany jest przez badaczy jako skromny barok. Elewacja frontowa zaakcentowana została parami pilastrów narożnych i wysokim szczytem ujętym w woluty i zwieńczonym trójkątnym tympanonem. Pomiędzy pilastrami szczytu umieszczona została nisza z pełnoplastyczną figurą św. Antoniego flankowana smukłymi, delikatnymi pilastrami i kolumienkami z prostymi kapitelami i dwoma prostokątnymi, niewielkimi otworami okiennymi. Niszę z figurą świętego patrona wieńczy trójkątny, profilowany naczółek. W części przyziemia uwagę zwraca skromny portal wejściowy ujęty parami pilastrów o prostych kapitelach wspierających trójkątne zwieńczenie. Uwagę zwracają także dwuskrzydłowe metalowe drzwi wiodące do kościoła. Ponad portalem mieści się duże prostokątne okno doświetlające wnętrze chóru, zaopatrzone w szeroki balkon z metalową balustradą o delikatnych esowato wygiętych prętach. W przeciwieństwie do skromnej ekspozycji zewnętrznej, wnętrze świątyni prezentuje cechy typowe dla epoki baroku z jego strojnością bogactwem form i złoceń widocznych w ołtarzu głównym, ołtarzach i kaplicach bocznych i wystroju sztukatorskim. Wnętrza nakryte są kolebkowymi sklepieniami z lunetami. Od strony południowej do nawy kościoła i prezbiterium przylegają dwoma skrzydłami zabudowania klasztorne posadowione na planie podkowy. Skrzydła klasztoru zamykają czworokątny dziedziniec. Poszczególne budynki mają rzuty prostokątne. W północnym mieści się zakrystia, pozostałe mieszczą kolebkowo sklepione cele klasztorne. Budynki klasztoru nakryte są dwuspadowymi dachami.

Kościół jest dostępny dla zwiedzających po uprzednim ustaleniu terminu w kancelarii.

Oprac. Patrycja Podgarbi, OT NID w Łodzi, 25-08-2014 r.

Bibliografia

  • Akta Gminy Łagiewniki, sygn. 148 (Archiwum Państwowe w Łodzi)
  • Album fotografii- klasztor Łagiewniki (Archiwum OO. Franciszkanów w Łagiewnikach)
  • Dokumentacja fotograficzna, sygn. 51/1-5 (Archiwum PKZ, ob. zbiory OT NID w Łodzi)
  • Kaplice w łagiewnickim lesie. Dzieje, badania i prace konserwatorskie, red. Lechowicz Z., Nierychlewska A., Łódź 2007
  • Flatt O., Opis miasta Łodzi pod względem historycznym, statystycznym i przemysłowym, Warszawa 1853, przedruk Łódź 2002
  • Kałowski M., Informacya o początkach i dalszym progressie Cudownego Miejsca Łagiewnickiego przez Antoniego S. Padewskiego…, Kalisz 1723 (czy Warszawa)
  • Kałowski M., Mistyczne miasto ś. Antoni Padewski, Warszawa 1754
  • Nierychlewska A., Od średniowiecza po czasy nowożytne- Łagiewniki na przestrzeni dziejów, (w:) Kaplice w łagiewnickim lesie, s. 8-25
  • Stefański K., Architektura sakralna Łodzi w okresie przemysłowego rozwoju miasta 1821-1914, Łódź 1995
  • Tajchman J., Propozycja systematyki i uporządkowania terminologii ciesielskich konstrukcji dachowych występujących na terenie Polski, „Monument” 2995, Nr 2
  • Warszawa J., Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa, XI 1983
  • Zaleski W., Sanktuaria Polskie. Katalog encyklopedyczny miejsc szczególnej czci osób Trójcy Przenajświętszej, Matki Bożej i Świętych Pańskich, Warszawa 1988

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1681 - 1683
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Okólna 185, Łódź
  • Lokalizacja: woj. łódzkie, pow. Łódź, gmina Łódź
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy