Historia

Kamienica została wybudowana prawdopodobnie około 1446 roku przez Andrzeja Edlingera. W kolejnych latach często zmieniała właścicieli, należała m.in. do Baltazara Bucholcera (prawdopodobnie dokonał pierwszej jej przebudowy), Szymona Taschnera, Mikołaja Czecha. Pierwszej znaczącej przebudowy dokonał prawdopodobnie Grzegorz Badowskiego lub kolejny właściciel ławnik i pasamonik Krzysztof Rongius (po tym czasie miała trzykondygnacje, układ trzytraktowy, w sieni wydzielony sklep, sień przejezdną i attykę). W latach 1659-69 kamienica pozostawał w rękach Piotra Talentiego, sekretarza królewskiego, z tego czasu pochodzi portal główny z datą 1663 oraz sklepienia. Od 1735 roku kamienica należała do szlachcica, kupca winnego Macieja Kurowskiego, który ją rozbudował i połączył z posesją od ul. Nowomiejskiej nr 6. Kurowski był też fundatorem kraty zamykającej wejście na schody (kratę sprzedano w 1852 roku Przeździeckim do ich siedziby przy ul. Rymarskiej 2/4, w trakcie odbudowy została przywrócona na miejsce). Od 1782 roku do 1873 roku następowały częste zmiany właścicieli budynk. Na przełomie XIX i XX wieku pozostawała własnością rodziny Holtzów. Od 1918 roku współwłaścicielami kamienicy byli Josek Ambasz i Henryk Potulicki. W 1928 roku na elewacji frontowej wykonano polichromię ornamentalną.

Po zniszczeniach z 1944 roku mury fasady zachowały się do wysokości trzeciego piętra, w elewacji tylnej do pierwszego piętra. Niestety w 1946 roku fasada częściowo się zawaliła i została rozebrana. Kamienicę odbudowano w latach 1950-53 na potrzeby Muzeum Historycznego m.st. Warszawy według projektu Stanisława Żaryna. Na elewacji oryginalny zachował się portal, krata nadświetla i drzwi oraz portal elewacji podwórzowej. W trakcie odbudowy usunięto oficyny, od strony posesji nr 36 dostawiono sklepiony ganek arkadowy, nad nim znajduje się taras z wejściem po schodach od strony otwartego dziedzińca – Lapidarium (projekt Stanisława Żaryna).W trakcie odbudowy nie odtworzono dekoracji malarskiej z okresu dwudziestolecia międzywojennego.

2 września 1980 roku Stare Miasto w Warszawie zostało umieszczone na liście światowego dziedzictwa UNESCO jako przykład całkowitej rekonstrukcji zespołu historycznego.

W 2014 roku rozpoczęto projekt Modernizacja, konserwacja oraz digitalizacja zabytkowej siedziby głównej Muzeum Warszawy przy Rynku Starego Miasta w Warszawie, realizowany w ramach programu Konserwacja i rewitalizacja dziedzictwa kulturowego, przy wsparciu udzielonym z funduszy norweskich i funduszy EOG, pochodzących z Islandii, Lichtensteinu i Norwegii oraz środków krajowych. W ramach projektu wykonano prace budowlane i konserwatorskie w jedenastu kamienicach siedziby Muzeum Warszawy z zewnątrz i wewnątrz. Punktem odniesienia przy konserwacji elewacji była odbudowa kamienic z lat 50. XX wieku. Projekt kolorystyki został oparty o badania przeprowadzone przez głównego wykonawcę prac i uzgodniony ze stołecznym konserwatorem zabytków. Powojenny projekt zakładał pokrycie elewacji kamienicy szarą farbą, w latach 70. XX w. był to już kolor ugrowy (barwa od żółtej do złocistobrunatnej). W trakcie remontu powrócono do kolorystyki z projektu z czasów odbudowy.

Opis

Kamienica Talentich jest budynkiem murowanym czterokondygnacyjnym, trzytraktowym. Ściany wykonane są z cegły ceramicznej pełnej. Od strony rynku elewacja jest czteroosiowa. Kamienica ma barokową elewację z boniowanymi narożnikami. W przyziemiu po lewej znajduje się piaskowcowy portal barokowy ujęty zdwojonymi boniowanymi pilastrami i zwieńczony przerwanym naczółkiem, w przyłuczach rozety. W przyczółku umiejscowiono kartusz z gmerkiem Talentich, datą 1663 oraz literami LJC (Laudetur Jesus Christus) oraz PT (Piotr Talenti). Z tego samego czasu co portal pochodzi krata w nadświetlu i żelazne drzwi. Kolejne otwory w elewacji na poziomie parteru stanowią: półkolista blenda z wejściem do piwnicy, zakratowane okienko oraz płytka wnęka zamknięta odcinkowo z zakratowanym oknem. Okna trzech pięter kamienicy posiadają charakterystyczne barokowe obramienia z uszakami. Kondygnacje oddzielone są optycznie nadokiennikami tworzącymi ciągłe linie. Elewacja tylna również jest czteroosiowa, w jej przyziemiu zakomponowano dwa portale. Sklepienia sieni i w sklepie tylnym są kolebkowo-krzyżowo. Najwartościowszym elementem wyposażenia jest kuta krata zasłaniająca wejście na schody z dwuskrzydłowymi drzwiami z rozbudowanym zwieńczeniem z datą 1737.

Obiekt dostępny w godzinach pracy muzeum - https://muzeumwarszawy.pl/wizyta/.

Oprac. Ewa Perlińska-Kobierzyńska, Muzeum Warszawy, 2025 r.