stara plebania, Turobin
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Plebania wzniesiona w 1923 r. w tzw. stylu dworkowym, o charakterystycznym dla tego typu obiektów programie funkcjonalnym. Stanowi ważny element  zabudowy pd. pierzei ul. Kościelnej. 

Historia

Obecny kościół par. wzniesiony ok. 1530 r., gruntownie przebudowany w l. 1620-23 w stylu tzw. „renesansu lubelskiego”.” Budynek tzw. starej plebanii wzniesiony w 1923 r. w miejsce poprzedniego, spalonego w czasie I wojny światowej. Inicjatorem budowy był miejscowy proboszcz ks. Ryszard Słabczyński, materiał na ofiarował Zarząd Ordynacji Zamojskiej w Zwierzyńcu. Obiekt zachował się niemal niezmienionym stanie. W l. 60. XX w. rozebrano jedynie taras przed elewacją tylną i wykonano wejście do skrzydła bocznego.

Opis

Zespół kościelny oddalony na pd.-zach. od rynku, położony na krańcu doliny rzeki Por. Plebania usytuowana po wsch. stronie kościoła, w pd. pierzei ul. Kościelnej. Do ściany zach. plebanii przybudowany jeden z filarów furtki i bramy, prowadzących na podwórze gospodarcze. Budynek parterowy, w typie nawiązującym do architektury dworkowej, wzniesiony na planie zbliżonym do litery „L”, z niewielkim skrzydłem od pd.-zach. Układ wnętrza wielodzielny, dwutraktowy, z wyodrębnionymi mieszkaniami dla proboszcza, wikarego oraz kuchnią i mieszkaniem dla gospodyni – w skrzydle bocznym. Murowana z cegły i otynkowana, na sklepionych piwnicach (być może z poprzedniego budynku), nakryta wielopołaciowym dachem pod eternitem. Elewacja frontowa symetryczna, dziewięcioosiowa. Pośrodku ganek otwarty szeroką arkadą o łuku koszowym, zakończony trójkątnym, ogzymsowanym przyczółkiem z przerwaną podstawą, z  krzyżem w zwieńczeniu. Czoło arkady ozdobione zwornikiem z wyrytym herbem Zamoyskich „Jelita”; w tympanonie pozostałości płaskorzeźbionego przedstawienia „Oka Opatrzności”. Pod arkadą otwór wejściowy zamknięty łukiem odcinkowym, flankowany dwoma wąskimi okienkami również zamkniętymi odcinkowo. W elewacji wsch. ganek podobny do głównego, lecz o mniejszej skali. Pozostałe otwory okienne prostokątne, w elewacji frontowej i elewacjach bocznych ozdobione uskokowo profilowanymi gzymsami podokiennymi; w elewacji tylnej okienka piwniczne wyniesione ponad poziom opadającego gruntu. Wszystkie elewacje zwieńczone szerokim, profilowanym gzymsem i ujęte delikatnymi szkarpami, przechodzącymi w lizeny w partiach górnych. W budynku zachowana w większości oryginalna stolarka okienna i drzwiowa.

Zabytek dostępny z zewnątrz.

Oprac. Bożena Stanek-Lebioda, OT NID w Lublinie, 28.11.2019 r. 

Bibliografia

  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. VIII: Województwo lubelskie, z. 8: Powiat krasnostawski, Warszawa 1964, s. 65-71.
  • Tokarczyk R. A., Turobin: dzieje miejscowości, Lublin 2002.
  • Zabytki architektury i budownictwa w Polsce, t. 48 Województwo zamojskie, Warszawa 1991, s.109.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek mieszkalny
  • Chronologia: 1921 - 1923
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kościelna 4, Turobin
  • Lokalizacja: woj. lubelskie, pow. biłgorajski, gmina Turobin
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy