Budynek stanowi integralną część historycznej zabudowy zabytkowego układu urbanistycznego miasta, a z racji pełnienia w przeszłości różnorakich funkcji jest znaczący dla historii Rybnika.

Historia

Dom wzniesiono w pierwszej połowie XIX w. jako parterowy, około 1910 r. został podwyższony o jedną kondygnację. Generalna przebudowa budynku miała miejsce w latach 30. XX w. wykonano wówczas remont fasady oraz zmieniono jego układ funkcjonalny przeznaczając pomieszczenia znajdujące się na piętrze na mieszkania. Kolejne remonty budynku przeprowadzono na przełomie lat 70/80. XX w. oraz około 1994 r. Kamienicę rozbudowano wówczas od strony tylnej, a wnętrze zaadaptowano na cele handlowo-usługowe. Budynek od momentu wzniesienia przeznaczana była na cele publiczne. Początkowo był siedzibą poczty, w latach międzywojennych banku. W obiekcie w latach 1922-1937 mieszkał ówczesny naczelny dyrektor banku Feliks Biały polski lekarz i aktywny działacz narodowy. W czasie drugiej wojny światowej pomieszczenia banku zajęła restauracja. Po drugiej wojnie światowej budynek był siedzibą organizacji młodzieżowych oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Obecnie jest obiektem handlowo-usługowym.

Opis obiektu

Kamienica jest wolnostojąca, usytuowana w kwartale rozproszonej zabudowy ograniczonej od strony południowej ul. Bolesława Chrobrego, od strony zachodniej ul. 3 Maja, od strony wschodu ul. Jeana Chalotta, od strony północnej ul. ks. Józefa Szafranka. Budynek usytuowany jest we wschodniej linii pierzei ul. 3 Maja. Od strony północnej sąsiaduje z budynkami położnymi przy ul. 3 Maja 9 i przy ul. Bolesława Chrobrego 9. Od strony południowej rozlokowano przedogródek wydzielony ogrodzeniem.

Kamienica wzniesiona na planie trapezu jest jednopiętrowa, podpiwniczona z użytkowym poddaszem, nakryta dachem dwuspadowym krytym współczesną dachówką. Od strony tylnej bryła rozczłonkowana współczesnymi dobudówkami. Elewacje frontowa i boczne opracowane są w tynku i za pomocą okładziny kamiennej (cokół). W przyziemiu elewacji frontowej mieści się pierwotne wejście do sieni i lokale handlowe, na wyższej kondygnacji biura. Od strony tylnej do budynku przylegają współczesne dobudówki (parterowa i dwupiętrowa).

Reprezentacyjna fasada jest dwukondygnacyjna, siedmioosiowa. W kompozycji fasady dominują horyzontalne podziały w postaci pasowego boniowania akcentującego przyziemie, gzymsów kordonowego powyżej przyziemia, podokiennego poniżej okien pierwszego piętra oraz wieńczącego powyżej ostatniej kondygnacji. Ponadto poziome podziały wzmacnia dekoracyjna płycina mieszcząca się w pasie podokapowym. Dawne główne wejście do budynku usytuowane w skrajnej osi podkreśla reprezentacyjny portal z naczółkiem wolutowym wspartym w narożach na parze stylizowanych konsol. W centrum pola naczółka znajduje się owalny okulus doświetlający sień. W pozostałych osiach przyziemia usytuowane są otwory okienne i wtórne otwory drzwiowe wykształcone z pierwotnych otworów okiennych poprzedzone współczesnym podestem z kilkustopniowymi schodami. Otwory okienne na poziomie pierwszego piętra są prosto zamknięte, opatrzone profilowanymi opaskami i zaakcentowane trójkątnymi naczółkami wspartymi w narożach na konsolach. Powyżej, w pasie podokapowym rozmieszczono osiowo niewielkie okulusy doświetlające poddasze. Całość elewacji wieńczy gzyms z fryzem kostkowym wsparty na gęsto rozmieszczonych konsolach. Elewacje boczne opracowanie są analogicznie jak elewacja frontowa w przyziemiu podkreślone boniowaniem, powyżej gładko tynkowane. Horyzontalne podziały wyznaczają niski cokół oraz gzyms kordonowy ponad poziomem przyziemia

Elewacja północna w przyziemiu jest trójosiowa, powyżej dwuosiowa. Przyziemie artykułują półkoliście zamknięte otwory okienne i wtórne otwory drzwiowe (wykształcone z pierwotnych otworów okiennych). Otwór drzwiowy w drugiej osi poprzedzają współczesne schody z podestem. Otwory okienne powyżej poziomu przyziemia są prosto zamknięte jednorodne w ramach kondygnacji.  Boczna elewacja od strony południowej w przyziemiu, podobnie jak elewacja północna, jest trójosiowa, a powyżej gzymsu kordonowego dwuosiowa. Otwory okienne w przyziemiu są półkoliście zamknięte, na wyższych kondygnacjach prostokątne. Elewację tylną w całości przesłaniają współczesne dobudówki.  

Stolarka drzwi bocznych w elewacji północnej jest jednoskrzydłowa, ramowo-płycinowa z półkoliście zamkniętym nadświetlem. Stolarka okienna jest wtórna. We wnętrzu brak historycznego wystroju i wyposażenia.

Ogrodzenie przedogródka o konstrukcji mieszanej składa się z murowanych z cegły, tynkowanych czworobocznych słupów osadzonych na podmurowaniu. Przęsła wypełniają drewniane szczebliny.

Dostępność obiektu dla zwiedzających. Obiekt o ograniczonym dostępie.

Autor noty: Dorota Bajowska Pracownia Terenowa NID w Katowicach, 05.2024 r.