Historia

Budynek wzniesiony został w 1937 r. według projektu S. Bodzianowskiego i J. Graefe z przeznaczeniem na Komunalną Kasę Oszczędności. W drugiej połowie XX w. elewacje tylne zostały częściowo przekształcone poprzez likwidację balkonów. W pierwszym dziesięcioleciu XXI w. elewacje frontowe zostały docieplone za pomocą styropianu, a przyziemie i część detalu architektonicznego została obłożna granitem. Do niedawna budynek służył jako siedziba banku, obecnie jest nieużytkowany.

Opis obiektu

Kamienica usytuowana jest na narożnej parceli przy skrzyżowaniu ulic Bolesława Chrobrego i 3 Maja. Za budynkiem od strony tylnej znajduje się niewielkie podwórze ograniczone murowanym ogrodzeniem. Obiekt, wzniesiony na planie litery „L”, wyróżnia się lekko cofniętą, zaokrągloną częścią narożną. Jego bryła składa się z trzech części, w tym dwóch trzypiętrowych skrzydeł oraz wyższego o jedną kondygnację, zaokrąglonego narożnika. Budynek jest w całości podpiwniczony i zwieńczony dachem płaskim. Jest wtórnie docieplony styropianem, a przyziemie i część detalu architektonicznego (pilastry) wtórnie oblicowane granitem. Reprezentacyjne elewacje od strony północnej i wschodniej są dzielone kompozycyjnie za pomocą gzymsów - kordonowego powyżej przyziemia, podokiennego na poziomie pierwszego piętra i wieńczącego podkreślającego ostatnią kondygnację. Dodatkowo poziome podziały podkreślają otwory okienne, rozmieszczone w układzie horyzontalnym. Wertykalne podziały w części narożnej wyznaczają słupy podcienia, podkreślone w górnych partiach lizenami oraz maszt flagowy. Osie okienne urozmaicają okulusy i loggie. W zaokrąglonej części narożnej w przyziemiu mieści się trójosiowy podcień wsparty na słupach. W podcieniu usytuowano główne wejście do budynku. Otwór drzwiowy poprzedzają kilkustopniowe, granitowe schody z platformą podjazdu. Na wyższych kondygnacjach elewacja narożna jest pięcioosiowa, urozmaicona loggiami usytuowanymi w osiach skrajnych (z wyjątkiem ostatniej kondygnacji). Elewacje tylne skrzydeł północnego i wschodniego są gładko tynkowane, częściowo wtórnie przekształcone (likwidacja balkonów) i artykułowane zróżnicowanymi otworami okiennymi (w przyziemiu w układzie pionowym, powyżej w układzie horyzontalnym). U zbiegu skrzydeł usytuowano narożne ryzality na planie prostokątów, mieszczące klatkę schodową i współczesny szyb windy. Detal architektoniczny, skupiony w elewacjach reprezentacyjnych, składa się z otynkowanych, profilowanych gzymsów kordonowego, podokiennego i wieńczącego, kamiennych pilastrów i lizen, dekoracyjnej balustrady loggii w postaci naprzemiennych, wydłużonych pasów z gładkiego i ryflowanego tynku, dających efekt szachownicy oraz metalowy maszt. Stolarka okienna i drzwiowa jest wtórna. Układ wnętrz jest częściowo przekształcony, zasadniczo dwutraktowy z krótką, prostokątną sienią w trakcie frontowym, prowadzącą do obszernej sali operacyjnej. Przejście z sieni do sali operacyjnej składa się z pary otworów drzwiowych, rozdzielonych półkolumną. Ściany sieni i trzon półkolumny oraz słupy usytuowane w sali operacyjnej obłożne są kamienną okładziną. Główna klatka schodowa usytuowana jest u zbiegu skrzydeł w trakcie tylnym. Schody są dwubiegowe, powrotne z podestem, żelbetowe, licowane okładziną z lastriko, opatrzone balustradą z metalowych płaskowników z drewnianym pochwytem. Schody do piwnicy są murowane, jednobiegowe, wachlarzowe, z metalową, prętową balustradą o drewnianej poręczy. Na ścianach głównej klatki schodowej zachowała się ceramiczna okładzina z kwadratowych płytek w kolorze niebieskim. W części pomieszczeń biurowych powyżej parteru zachowały się drewniane, klepkowe podłogi układane w tzw. jodełkę, częściowo wtórnie pokryte gumolitem lub wykładziną. Posadzki w loggiach są ceramiczne, skomponowane z trójbarwnych, prostokątnych płytek w kolorach szarym, czarnym i białym. We wnętrzu budynku częściowo zachowała się stolarka drzwiowa, czteroskrzydłowa o równych skrzydłach, w konstrukcji ramowo-płycinowej, z prześwitami dzielonymi na kwatery poziomymi szczeblinami oraz drewniane drzwi jednoskrzydłowe w konstrukcji deskowej. Pozostała wewnętrzna stolarka drzwiowa jest w większości wtórna. Ponadto w piwnicach zachowała się para sejfów oraz kasa pancerna. Sejfy opatrzone są metalowymi, pancernymi drzwiami. W skrzydle drzwiowym większego sejfu zachowały się dwa ozdobne zamki i pokrętło z tłoczonym napisem „BERNARD POLSKI I SKA. POZNAŃ”. Kasa pancerna jest dwudrzwiowa, stalowo-betonowa, produkcji Fabryki Kas Pancernych Roberta Bothe z Warszawy. W piwnicy skrzydła wschodniego znajduje się schron z czerpnią, usytuowaną na terenie podwórza.

Obiekt niedostępny.

Autor noty: Oprac. Dorota Bajowska, Oddział Terenowy NID w Katowicach, 04.2024 r.