Historia

Budowa stacji pomp wodociągów miejskich w Rybniku na początku XX w. związana była z szybkim rozwojem miasta trwającym od poł. XIX w. W następstwie tych zmian miasto odnotowało znaczny przyrost mieszkańców. Dotychczasowy system pozyskiwania wody pitnej okazał się niewydolny i wymagał modernizacji. Od 1902 r. władze miasta i powiatu prowadziły rozmowy z władzami rejencji opolskiej w tej sprawie. Projekt wodociągów opracowała firma Knoch & Kallmeyer z Halle. W 1905 r. rozpoczęto prace związane z budową poszczególnych linii wodociągu, jednocześnie wznosząc związaną z nim infrastrukturę naziemną w tym przedmiotowy budynek maszynowni. Stację pomp wodociągów miejskich ukończono w 1906 r. Budynek obsługiwał ujęcie wody z ul. Tęczowej.  W latach 90. XX w. pełnił funkcje hali mięsnej. W 2022 r. przeprowadzono jego gruntowny remont. Obecnie obiekt użytkowany jest jako galeria antyków z pracownią renowacji mebli oraz rzemieślnicza pracownia rzeźbiarska.

Opis obiektu

Budynek stacji pomp dawnych wodociągów miejskich jest budynkiem wolnostojącym usytuowanym w zachodniej pierzei ulicy 3 Maja. Od strony południowej sąsiaduje z dawnym kompleksem szpitalnym „Juliusz”, od strony zachodniej graniczy z terenem nieogrodzonego parkingu, a od strony północnej przylega do ogrodzenia budynku przy ulicy 3 Maja 12. Budynek usytuowany jest na terenie opadającym w stronę zachodnią, elewacjami reprezentacyjnymi skierowany jest w stronę północną i wschodnią.

Budynek jest murowany, wzniesiony na planie prostokąta z ryzalitem od strony wschodniej. Jego bryła jest zwarta, prostopadłościenna parterowa, niepodpiwniczona składa się z  jednoprzestrzennej hali od strony wschodniej i nieznacznie niższego pomieszczenia od strony zachodniej. Część wschodnią z ryzalitem nakrywają dachy dwusadowe, w tym nad ryzalitem w układzie prostopadłym, niższą zachodnią część dach pulpitowy. Dach dwuspadowy opatrzony jest nadstawką wentylacyjną w formie sygnaturki krytej czterospadowym daszkiem. Poszycie dachów wykonane jest ze współczesnej dachówki.  Elewacje opracowane są za pomocą cegły i w tynku (płyciny). Podział horyzontalny elewacji wyznaczają cokół o zróżnicowanej wysokości oraz ceglany gzyms wieńczący z fryzem w elewacjach szczytowych. Wertykalne podziały wyznaczają lizeny i pilastry oraz pasowa, ceglana dekoracja tynkowanych pól.  Wszystkie otwory okienne są zamknięte łukiem pełnym, z wyjątkiem okien w formie okulusów.

Elewacja frontowa (północna) jest czteroosiowa, niesymetryczna dzieli się na dwie części wschodnią dwukondygnacyjną, trójosiową zwieńczoną trójkątnym szczytem oraz cześć zachodnią jednokondygnacyjną, jednoosiową. Główne wejście do budynku usytuowane w trzeciej osi jest prosto zamknięte i oddzielone od nadświetla zamkniętego łukiem pełnym prostym gzymsem nakrytym płytkami ceramicznymi. Otwór drzwiowy poprzedzają schody z tarasem opatrzonym metalową balustradą. Otwory okienne na poziomie parteru są osadzone na ceglanych parapetach. Powyżej poziomu przyziemia w osi szczytu usytuowano okulus. Elewacje zamyka rozbudowany gzyms wieńczący w części zachodniej z fryzem ceglanym powtarzający przebieg szczytu, przerywany w miejscach przebiegu lizen.

Elewacja reprezentacyjna od strony ul. 3 Maja jest symetryczna, trójosiowa urozmaicona w osi środkowej ryzalitem o trójkątnym zwieńczeniu ujętym pilastrami przechodzącymi powyżej poziomu dachu  w niewielkie prostopadłościenne sterczyny. Otwory okienne na poziomie przyziemia w osiach skrajnych są jednorodne, w osi środkowej nieznacznie węższe, osadzone na ceglanych podokiennikach. W szczycie elewacji usytuowany jest okulus.  

Podział i dekoracja architektoniczna elewacji od strony południowej są analogiczne jak w elewacji północnej. Poszczególne osie artykułowane są otworami okiennymi.  

Elewacja tylna od strony zachodniej jest symetryczna, trójosiowa. W środkowej osi prostokątny otwór drzwiowy z nadświetlem zamkniętym łukiem pełnym. Otwór drzwiowy poprzedzają kilkustopniowe murowane schody o granitowych stopnicach. W pozostałych osiach rozmieszczono jednorodne otwory okienne.

Na dekoracje architektoniczną składają się gzyms wieńczący w tym w partii szczytów z fryzem ceglanym, lizeny i pilastry oraz tynkowane pola powyżej łuków nadproży otworów okiennych urozmaicone wąskimi pionowymi ceglanymi pasami.

Stolarka drzwiowa jest wtórna dwuskrzydłowa. Górne płyciny są przeszklone z okratowaniem.

Wszystkie okna wypełnia ślusarka wielokwaterowa. 

Dostępność obiektu dla zwiedzających: Obiekt dostępny.

Autor noty: Dorota Folan, Oddział Terenowy NID w Katowicach, 10.2024 r.