Obiekt jest elementem powojennej modernizacji miasta i reprezentuje cechy charakterystyczne dla międzynarodowego modernizmu, umiejętnie wkomponowane w historyczną tkankę Śródmieścia Rybnika.

Historia

Budowa teatru rybnickiego została zainicjowana w 1953 r. Przygotowanie projektu powierzono trójce architektów z Miastoprojektu Katowice - Jerzemu Gottfriedowi, Henrykowi Buszce i Aleksandrowi Francie.  Budowę teatru rozpoczęto w 1958 r., a gotowy gmach oddano do użytku 4 grudnia 1964 r. W 2006 r. w budynku przeprowadzono kompleksowe prace remontowo-modernizacyjne.

Opis obiektu

Wolnostojący budynek usytuowany jest na wielobocznej, nieregularnej działce pomiędzy ulicami ks. Józefa Szafranka, Jadwigi i Feliksa Białych oraz Stromą, na wzniesieniu opadającym w kierunku Placu Wolności. Od strony północnej i wschodniej sąsiaduje z zabudową mieszkalną i mieszkalno-usługową, o strony południowej z budynkiem Powiatowej i Miejskiej Biblioteki. Jest to obiekt na rzucie wieloboku, murowany z cegły przy użyciu gazobetonu, o konstrukcji częściowo wspartej na słupach żelbetowych. Rozczłonkowana bryła z podcieniem od strony zachodniej, w części środkowej jest nadbudowana o prostopadłościenną wieżę. Korpus nakrywa dach płaski, ze spadkiem w stronę zachodnią i częściowo do środka budynku. Elewacje opracowane są za pomocą tynku i okładziny w postaci jasnych, drobnych kwadratowych płytek ceramicznych. Cokół obiegający budynek z trzech stron jest wysoki, otynkowany i pomalowany na kolor czarny. Elewacja frontowa (zachodnia) jest dwukondygnacyjna. W przyziemiu zlokalizowano podcień wsparty na narożnych słupach i filarach, ustawionych na schodkowej podbudowie. Wejście główne do budynku usytuowane jest skrajnie po prawej stronie i poprzedzone szerokimi, wielostopniowymi schodami. Na poziomie drugiej kondygnacji w części środkowej elewacji rozlokowano loggię, wspartą na słupach powtarzających przebieg filarów niższej kondygnacji, a w częściach skrajnych pasmowe okna. Elewacja boczna (południowa) jest dwukondygnacyjna. W przeszklonym przyziemiu usytuowano wejście boczne, poprzedzone wielostopniowymi schodami, opatrzonymi pełną, betonową balustradą. Na poziomie drugiej kondygnacji w zachodniej części elewacja jest wieloosiowa, artykułowana niewielkimi kwadratowymi otworami okiennymi ujętymi w narożach mniejszymi otworami doświetlającymi o analogicznym wykroju. Elewację w części wschodniej artykułują horyzontalne okna pasmowe. Elewacja północna jest dwukondygnacyjna, z podcieniem po prawnej stronie. W poziomie przyziemia mieści się brama, a otwór drzwiowy usytuowany jest w obszernej niszy na poziomie pierwszego piętra. Wejście poprzedzają wysokie schody, ujęte schodkową, pełną balustradą. Część po prawej stronie, wsparta na filarze, artykułowana jest regularnie rozmieszczonymi jednorodnymi, niewielkimi otworami okiennymi o analogicznym wykroju, jak w elewacji południowej. Elewacja tylna (wschodnia) jest dwukondygnacyjna, z ryzalitem od strony południowej. W części zryzalitowanej na poziomie pierwszej i drugiej kondygnacji mieszczą się wertykalne prostokątne otwory okienne, wpisane w kształtowanie wgłębnie trójkątne nisze. W części od strony północnej elewacja artykułowana jest na poziomach dwóch kondygnacji analogicznymi niewielkimi kwadratowymi otworami okiennymi, których część ujmują betonowe opaski. Drzwi są aluminiowe, jednoskrzydłowe i dwuskrzydłowe. Stolarka okienna jest również aluminiowa, w kolorze brązowym. We wnętrzu rozlokowano trzy klaki schodowe. Na parterze znajduje się hol, scena i widownia oraz szatnia. W holu znajdują się posadzki z łomu marmurowego, w większości pozostałych pomieszczeń są to podłogi drewniane. Szatnia wydzielona jest blatem, wykończonym lastriko. Za sceną o szerokości 23 metrów mieszczą się garderoby. Pomieszczenia na piętrze zajmują sale edukacyjne.

Obiekt ogólnodostępny.

Autor noty: Oprac. Dorota Bajowska, Oddział Terenowy NID w Katowicach, 04.2024 r.