Historia

Na parafialnym cmentarzu w Jedwabnem do ochrony i zainteresowania konserwatorskiego wytypowany został „grób poległych żołnierzy Armii Krajowej z 1945 roku oraz rozstrzelanych w Prostkach 19.01.1945 roku”. Krótką wzmiankę o ofiarach cywilnych, związanych z miejscami rozstrzeliwań pomiędzy Prostkami a Długoszami zwanymi Starymi Prostkami, znajdujemy w opracowaniu dotyczącym miejsc pamięci w Kosówce gm. Rajgród. W lipcu 1943 roku w całym Okręgu Białostockim przeprowadzono rozstrzeliwania przedstawicieli polskiej inteligencji jako akcję odwetową za zabójstwa Niemców i kolaborantów. Rozstrzeliwania w Starych Prostkach odbywały się na przełomie 1944/1945, w dokumentach znajdują się daty: 23 października 1944 roku, 17 listopada 1944 roku i 20 stycznia 1945 roku. Po wojnie ciała ekshumowano i przeniesiono na cmentarz w Grajewie – osiem osób z Jedwabnego rozstrzelanych 20 stycznia 1945 roku pochowano w Grajewie 28 lipca 1945 roku, a następnie ekshumowano i przeniesiono do Jedwabnego. W karcie ewidencyjnej cmentarza z 1986 roku na fotografii nagrobka żołnierzy AK i rozstrzelanych w Prostkach widnieje lastrykowy pomnik z białymi tablicami komemoratywnymi, treść inskrypcji nieznana. Obecnie na pomniku zamocowane są nowe tablice.

Opis

Grób poległych żołnierzy Armii Krajowej z 1945 roku oraz rozstrzelanych w Prostkach 19.01.1945 roku znajduje się w centralnej części cmentarza, z prawej strony głównej alei. Nagrobek złożony z płyt lastrykowych zwieńczony krzyżem na postumencie z tablicami komemoratywnymi. Na tablicy z lewej strony: Ś.P./ ALEKSANDER KONOPKA/ UR.1904 R./ WŁADYSŁAW BOCZKOWSKI/ UR. 1901 R./ ALBIN RAMOTOWSKI/ UR. 1911 R./ POKÓJ ICH DUSZOM. Na postumencie z krzyżem (od góry) CHWAŁA POLEGŁYM/ ZA/ WOLNOŚĆ POLSKI. Poniżej tablica z wygrawerowanym orłem w koronie i symbolami wojskowymi AK oraz inskrypcja: DOBRY BOŻE/ PRZYJMIJ DO SWEGO/ KRÓLESTWA TYCH, KTÓRZY ZGINĘLI/ W OBRONIR WIARY I OJCZYZNY/ ROZSTRZELANI PRZEZ HITLEROWCÓW/ W PROSTKACH K. GRAJEWA/ DNIA 19 I 1945 R./ CZEŚĆ ICH PAMIĘCI. Na trzej, usytuowanej najniżej: GRÓB POLEGŁYCH/ ŻOŁNIERZY ARMII KRAJOWEJ. Na tablicy z prawej strony: Ś.P./ ZOFIA RAMOTOWSKA/ Z CHOJNOWSKICH UR. 1918 R./ WALERY RAMOTOWSKI UR. 1910 R./ IRENA RAMOTOWSKA/ Z MAGIERSKICH UR 1915 R./ ALEKSANDER RAMOTOWSKI UR. 1912 R./ POKÓJ ICH DUSZOM.

Cmentarz dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Iwona Górska, Oddział Terenowy w Białymstoku, 03.06.2025 r.