Historia

Budynek leżakowni win (tzw. winiarni) zbudowany został, jako obiekt magazynowy w końcu XIX wieku z inicjatywy późniejszej (od 1913) właścicielki zespołu dworsko-parkowego w Kleczy Górnej – Wiktorii Ogniewskiej. Była ona właścicielką Wytwórni Win w Kleczy Górnej, czynnej od 1886 roku, producenta popularnych w regionie win owocowych. W okresie międzywojennym produkcji zaniechano. Ogniewska-Konopkowa ostatecznie zdecydowała się sprzedać majątek Stefanowi Czaplickiemu – przemysłowcowi z Katowic. Po II wojnie światowej budynek był użytkowany przez kolejnych właścicieli; znajdowała się tu m.in. przędzalnia wełny. Po śmierci Władysława Ulmana w 1958 roku majątek był własnością dwóch Spółdzielni Rolniczych, najpierw w z Inwałdu, a potem z Rokowa. Dwór wraz z parkiem i częścią zabudowy gospodarczej stał się własnością Władysława Ulmanna, pas terenów południowo-zachodnich obejmujący budynek stodoły – S. Kwapniewskiego. Teren w części północno-zachodniej wraz z budynkiem mieszkalnym i budynkiem leżakowni win i nieistniejącym budynkiem spedycyjnym  przejęła w latach 50. XX wieku Spółdzielnia Rolnicza w Inwałdzie, a następnie Spółdzielnia Rolnicza w Rokowie. Od 1963 roku obiektem zarządzała WSS „Społem” z Krakowa, która urządziła w nim zaplecze ośrodka szkoleniowego i kolonijno-wczasowego. Opis z początku lat 90. XX wieku: „Obiekt zachowany w złym stanie technicznym. Widoczne znaczne ubytki substancji materiałowo-technicznej murów. Zniszczona stolarka drzwiowa; brak instalacji (pierwotnie była elektryczna i odgromowa)”. Po kupieniu zespołu (w 1991 roku) przez Gabrielę Koronowską i Jacka Domogałę, budynek został wyremontowany i pełni funkcję magazynową.

Opis

Budynek leżakowni win (tzw. winiarni) zlokalizowany jest na terenie dawnego zespołu dworsko-parkowego położonego we wschodniej części wsi na północnym stoku Jaroszowickiej Góry (541 m n.p.m.), około 500 m na południe od szosy i linii kolejowej Kalwaria Zebrzydowska-Wadowice. Teren opada stokiem od południa w kierunku północnym do doliny potoku Kleczanka. W części południowej granica, wyznaczona liniami prostymi odpowiadającymi podziałowi parcel gruntowych, otacza z trzech stron sad i na niewielkim odcinku skrajną część parku. W ten sposób, poza obrębem zespołu po stronie zachodniej, znajduje się pas terenu z dawnym dworskim budynkiem mieszkalnym, droga gospodarcza ze stojącym przy nim kiedyś budynkiem leżakowni win, a także stodoła - stanowiące dawniej istotne elementy zespołu. Budynek leżakowni, osią podłużną ustawiony na osi północ-południe, znajduje się w zachodniej części parku dworskiego, około 120 metrów na zachód od dworu. W bezpośrednim sąsiedztwie obiektu usytuowane są prostopadle do winiarni budynki stajni i stodoły. Ściany budynku do wysokości poddasza murowane z łamanego, dzikiego kamienia, łączonego zaprawą wapienną. W strefie poddasza, ściany i szczyty (stanowią przedłużenie ścian szczytowych) murowane z cegły, nietynkowane. Sklepienia murowane, odcinkowe, na belkach stalowych. Nad piętrem stropy drewniane, belkowe. Więźba dachowa drewniana, dach dwuspadowy kryty zakładkową dachówką ceramiczną; w kalenicy gąsiory. Elewacje wzdłużne czteroosiowe. W parterze i na piętrze otwory okienne w formie leżących prostokątów zamkniętych konstrukcyjnymi łukami odcinkowymi z cegły. Nad oknami parteru i między oknami piętra elewacje przeprute prostokątnymi otworami wentylacyjnymi. W strefie poddasza okrągłe otwory wentylacyjne. Na wysokości sklepienia, nad parterem widoczne żelazne kotwy metalowych ściągów. Elewacje boczne dwuosiowe. W elewacji północnej na osi wrota, na piętrze dwa okna. W elewacji południowej na parterze i piętrze na osi drzwi wejściowe. Budynek wzniesiony na rzucie wydłużonego prostokąta, wąsko frontowy i symetryczny. Na parterze i piętrze jednoprzestrzenny. Niepodpiwniczony, po remoncie zagospodarowany na cele magazynowe. 

Od 1991 roku winiarnia, podobnie jak dwór z parkiem, stanowi własność prywatną i nie jest udostępniony do zwiedzania.

Oprac. Roman Marcinek, NID, grudzień 2025 r.