Historia

Założenie dworskie o wydłużonym w kierunku południkowym nieregularnym planie usytuowane jest bezpośrednio przy wschodniej granicy z Barwałdem, na południe od szosy wyznaczającej do 1888 roku jego zasięg na północ. Obecne granice zespołu wyznaczone w latach 1934, 1955 oraz w 1956 obejmują dwór wraz z otaczającym go parkiem, część podwórza gospodarczego z budynkiem stajni po stronie zachodniej oraz sad na południu. Stajnia została zbudowana na początku lat 80. XIX wieku w czasie przekształcania zespołu dworskiego przez jego ówczesnego właściciela Przecława Sławińskiego. Sławiński wybudował nowy dwór, a także zlikwidował stary zespół gospodarczy (przed 1860 rokiem wzniesiono budynki związane z produkcją i handlem nasionami; bróg i spichlerz widoczne na winiecie papieru firmowego) lokalizując nowy w zachodniej części założenia dworsko-parkowego. Nowy zespół złożony był z trzech budynków, jednym z których była zachowana stajnia. Budynek był użytkowany zgodnie z przeznaczeniem do końca lat 40. XX wieku. W czasie II wojny światowej przejęty przez Niemców po wojnie został przekazany Władysławowi Ulmanowi – zięciowi Stefana Czaplińskiego. Po śmierci Ulmana w 1958 roku majątek był kolejno własnością dwóch Spółdzielni Rolniczych, najpierw w z Inwałdu a potem z Rokowa. Od 1963 roku dworem zarządzała WSS „Społem” z Krakowa, która urządziła w nim ośrodek szkoleniowy, kolonijny i wczasowy. Na początku lat 90. XX wieku budynek stajni, w wyniku długoletnich zaniedbań, był w złym stanie technicznym. Odrestaurowany gruntownie po roku 1993 roku przez nowych właścicieli znów służy swej pierwotnej funkcji.

Opis

Budynek stajni zlokalizowany został na terenie dawnego zespołu dworsko- parkowego położonego we wschodniej części wsi, na północnym stoku Jaroszowickiej Góry (541 m n.p.m.), około 500 m na południe od szosy i linii kolejowej Kalwaria-Wadowice. Budynek stajni znajduje się w zachodniej części parku około 80 metrów na zachód od położonego w jego centralnej części dworu. Od południa stajnia sąsiaduje z ustawioną równolegle do niej w odległości kilku metrów stodołą. Kilkadziesiąt metrów na zachód od stajni znajduje się budynek dawnej leżakowni win. Stajnia została wymurowana z cegły (na kamiennych fundamentach) i otynkowana. Obiekt o zwartej, prostopadłościennej bryle jest niepodpiwniczony, z przeznaczonym na skład siana poddaszem. Szczyty murowane stanowią przedłużenie ścian. Przykryty jest wysokim w proporcji do wysokości ścian dachem o połaciach rozstawionych pod znacznym kątem. Więźba dachowa drewniana, dach półszczytowy, naczółkowy, pokryto zakładkową dachówką ceramiczną. Na krawędziach dachu znajdują się gąsiory.Wszystkie elewacje tynkowane, ujęto płytkimi podziałami ramowymi. Fundamenty nietynkowane, o naturalnej fakturze kamienia łamanego. Ściany zwieńczono gzymsem koronującym, pod szczytami pokrytym okapem z dachówki. Okapy wzdłużne pod okapem podbite deskami. Otwory drzwiowe w parterze i w szczycie zachodnim umieszczone są symetrycznie na osi. Szczyt wschodni przepruty trzema zamkniętymi półkoliście, podłużnymi otworami, przeszklonymi wielokwaterowo. We wnętrzu częściowo sklepienia odcinkowe na belkach stalowych. Schody na poddasze jednobiegowe, drewniane. Poddasze dostępne także przez drzwi w szczycie zachodnim. Stolarka drzwiowa drewniana. Otwory drzwiowe na parterze ujęte szerokimi opaskami. Okna współczesne, zmienione, umieszczone w prostokątnych otworach zamkniętych łukami odcinkowymi. Obiekt symetryczny, przechodni, z umieszczonymi na osi krótszych ścian wejściami, jednopomieszczeniowy, z wydzielonymi niskimi murkami sześcioma boksami dla koni. Przy murkach filary podtrzymujące łęki podsklepienne. Brak wyposażenia o charakterze zabytkowym.

Oprac. Roman Marcinek, NID, grudzień 2025