Kamienica Pod Blachą, Kraków
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kamienica Pod Blachą

Kraków

photo

Jedna z zabytkowych kamienic przy rynku w Krakowie. Nazwa pochodzi z XVI w., gdy jej właściciele zarządzali kopalniami i hutami w Olkuszu i mogli sobie pozwolić na pokrycie dachu miedzią.

Historia

Murowany obiekt wystawiono tu na przełomie XIV i XV w. Zaprojektowany na rzucie kwadratu, był jedną z większych realizacji przyrynkowych. W tym czasie powstały też oficyny: boczna i tylna, które w kolejnych wiekach były rozbudowywane i zmienianie w rytmie remontów całego obiektu. W 1537 Leonard Fogelweder sprzedał dom Mikołajowi Koźlinie, ten Janowi Krupkowi (1559) i Jerzemu Schullkrafta, przed 1592 trafił w ręce Marcina Fichausera (zięcia Schullkrafta). Kiedy należała do Fischhauserów, została przebudowana na patrycjuszowską rezydencję, a dach pokryto miedzianą blachą. Była to kosztowna ekstrawagancja, ale cenionych złotników, zarządców kuźnic olkuskich był o na nią stać. Większość zadawalać się musiała tanim, ale łatwopalnym gontem. Zdewastowana podczas szwedzkiej okupacji miasta długo stała w ruinie; została wyremontowana dopiero na początku XVIII stulecia. O miedzi na dachu nie było już mowy. Kolejne etapy rewitalizacji nastąpiła w latach 40. (z tego czasu pochodzą dekoracje stiukowe wykonane przez Baltazara Fontanę) i 80. Dom znalazł się w posiadanego rodzin Wolfowiczów (nabywcą był Jakub Wolfowicz) i Lipnickich. Po kupcu Józefie Lipnickim (1792) „dom bez blachy” trafił w ręce Stanisława Milkuszyca, w 1814 jego syna Szymona; pozostał w rodzinie do końca XIX w. Kolejna adaptacja nastąpiła ok. 1820., a w latach 30. dodano od frontu modny wówczas balkon z żelaznymi balustradami. Zniknął z elewacji w 1871, kiedy powstała neobarokowa fasada, zaprojektowana przez wiedeńczyka Theophila von Hansena. Balkon żelazny zastąpiono kamiennym gankiem nad wjazdem. Kolejne remonty to lata 1932, 1949 oraz 1953-1954. Dziś w kamienicy znajduje się popularny bar Vis-à-vis i Instytut Dziennikarstwa UJ.

Opis

Trójkondygnacyjna, pięcioosiowa kamienica z rozbudowaną, neobarokową fasadą. Użytkowe poddasze. Kamienny ganek nad wjazdem do sklepionej sieni, umieszczonej na osi kamienicy. Wewnątrz zachował się m.in. zespół gotyckich portali. Po 1942 ogród kamienicy połączono z ogrodem domu nr 30 i uformowano skromna kompozycję rabatową. W 1984 posesje ponownie oddzielono murem z bramką. Przed kamienicą ponik Piotra Skrzyneckiego.

Obiekt dostępny w różnym stopniu; z zewnątrz bez ograniczeń, wewnątrz, w godzinach pracy placówek handlowych i instytucji.

Oprac. Roman Marcinek, OT NID w Krakowie, 20-04-2016 r.

Bibliografia

  • Dyba O., Kraków. Zabytki architektury i budownictwa, Warszawa 2007
  • Encyklopedia Krakowa, Warszawa - Kraków 2000.
  • Fabiański M., Purchla J., Historia architektury Krakowa w zarysie, Kraków 2001
  • Komorowski W., Sudacka A., Rynek Główny w Krakowie, Ossolineum 2008
  • Parki i ogrody Krakowa w obrębie Plant, red. J. Bogdanowski, Warszawa 1997
  • Rożek M., Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa, Kraków 1993
  • Marcinek R., Kraków, Kraków 2001

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kamienica
  • Chronologia: XIV - XV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Rynek Główny 29, Kraków
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. Kraków, gmina Kraków
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy