Kamienica Czerwona, Kraków
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Kamienica rynkowa. Nazwa pochodzi od czerwonego koloru fasady, którym była pomalowana do 1850.

Historia

Obiekt murowany powstał w 2 połowie XIV w., a został rozbudowany w następnym stuleciu. Uformowano dwukondygnacyjny dom z przedprożem. W 1 połowie XVI w. kamienica należała do Brendlerów, w 3 ćwiartce XVI w. do Erazma Wanzama. W tym czasie dokonano renesansowej modernizacji budynku frontowego i wzniesiono jednopiętrową oficynę tylną. Od końca XVI do początku ostatniej ćwierci XVII w. należała do Wizembergów. rzed 1621 rokiem mieszkała tutaj świętobliwą Barbara Langówna. Była pierwszą prywatną osobą, której zezwolono na prowadzenia w domu prywatnej kaplicy. Znajdował się w niej gotycki krzyż (obecnie w ołtarzu kościoła świętej Barbary). Za władania Wizembergów przeprowadzono niewielkie poprawki. Zasadnicze zmiany poczynili w końcu stulecia nowi właściciele - rodzina Morsztynów. Dokonali całkowitej przebudowy budynku frontowego (m.in. ozdobili ściany i stropy polichromiami, które w części zachowały się do dziś) oraz dobudowali II piętro oficyny. Do 1736 kamienica należała do wojewodziny trockiej Anny Sapieżyny, a potem do mieszczańskiej rodziny Nowickich, kupca Jana Ulricha i jego spadkobierców. Na przełomie XVIII i XIX w. w kamienicy działała popularna cukiernia. Przed 1827 dokonano klasycystycznej modernizacji. Adaptacja sieni miała miejsce w 1865. Był to wstęp do przebudowy zarządzonej w 1867 przez kupca korzennego Antoniego Czernego, według projektu Teofila Zamojskiego. W 1876 Antoni Hawełka otwarł tu sklep "Pod Palmą", prowadzony później przez dysponenta firmy Franciszka Macharskiego. Na parterze za sklepem mieścił się znany w Krakowie lokal gastronomiczny. Remont dachu przeprowadzono w 1882. Po 1935 przeprowadzono kolejny remont, m.in. nadwątlone oficyny obniżono do wysokości I piętra.

Opis

Czterokondygnacyjna trójosiowa kamienica z dobrze zachowanym historycznym układem wnętrz i częściowo zachowanym wyposażeniem (gotyckie portale, renesansowe stropy, barokowe sztukaterie). Przetrwała renesansowa oficyna z oryginalną kamieniarką.

Obiekt dostępny w różnym stopniu; z zewnątrz bez ograniczeń, wewnątrz, w godzinach pracy placówek handlowych i instytucji.

Oprac. Roman Marcinek, OT NID w Krakowie, 20-04-2016 r.

Bibliografia

  • Dyba O., Kraków. Zabytki architektury i budownictwa, Warszawa 2007
  • Encyklopedia Krakowa, Warszawa - Kraków 2000.
  • Fabiański M., Purchla J., Historia architektury Krakowa w zarysie, Kraków 2001
  • Komorowski W., Sudacka A., Rynek Główny w Krakowie, Ossolineum 2008
  • Rożek M., Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa, Kraków 1993
  • Marcinek R., Kraków, Kraków 2001
  • Żukow-Karczewski M., Pyszne piwo, dobra wódka i zakąska wesolutka, czyli krótki spacer śladem dawnych krakowskich "handelków", "Gazeta Krakowska", 30 IV - 3 V 1994 r., nr 100

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kamienica
  • Chronologia: 2. poł. XIV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Rynek Główny 46, Kraków
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. Kraków, gmina Kraków
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy