Reprezentatywna dla wczesnego baroku północnowłoskiej proweniencji.

Historia

Już w końcu XV w. na Górze Świętej Anny oddawana cześć tej świętej. Zapewne po 1515 r. zbudowana pierwsza kaplica, drewniana, wzmiankowana w 1560 r. W czasie reformacji kult św. Anny zarzucony, kaplica opuszczona i rozebrana na drewno opałowe. Następnie, w okresie kontrreformacji, w latach 20. XVII w. kult św. Anny przywrócony. W 1644 r. zbudowana na koszt właściciela noworudzkich dóbr Bernharda II von Stillfried und Rattonitz murowana, wczesnobarokowa kaplica pielgrzymkowa. Rozbudowana w latach 1662–1665 i może wówczas prace budowlane prowadzone przez północnowłoskiego budowniczego Andreę Carove. W 1770 r. oraz parokrotnie w XIX w. remontowana. Przed 1880 r. wnętrze pokryte malarstwem szablonowym. W 1895 r. wykonane nowe tynki oraz nowy wystrój wnętrza. Prace prowadzone przez noworudzkiego malarza Antona Pelke i rzeźbiarza Augusta Wittiga. Polichromia wnętrza odnawiana w 1982 r. Od wschodu do prezbiterium dobudowany ok. 1665 r. dom dla pustelników, oddających się praktykom religijnym i jednocześnie będących strażnikami kaplicy. W elewacjach pustelni zachowane kamienne, barokowe obramienia niektórych otworów.

Opis

Murowana, tynkowana kaplica Św. Anny zbudowana z kamienia jako orientowana, centralna, na rzucie trójliścia, z wyodrębnionym, półkoliście zamkniętym prezbiterium i z częścią centralną założoną na planie czworoboku, połączoną z ramionami z zaokrąglonymi narożnikami. Front kościoła w formie dwukondygnacjowej przybudówki ze sklepionym podcieniem w przyziemiu oraz z emporą muzyczną na piętrze. Do nawy dobudowana od pd. częściowo nadwieszona klatka schodowa na chór muzyczny. Bryła kaplicy rozczłonkowana, nakryta wysokim, wielopołaciowym dachem ożywionym sygnaturką. Otwory w elewacjach rozmieszczone regularnie, w osiach, głównie termalne i prostokątne. Artykulacja elewacji bardzo oszczędna, złożona z lizen i profilowanego gzymsu koronującego. Niektóre okna i otwory wejściowe w kamiennych obramieniach, prostych lub uszakowych z guttami. Podcień nakryty sklepieniem krzyżowo-żebrowym, prezbiterium konchą z lunetami, nawa — spłaszczonym sklepieniem oddzielonym gurtami od konchowych sklepień ramion bocznych. Sklepienia kaplicy pokryte głównie dekoracyjną polichromią z końca XIX w., zrealizowaną w stylu historyzmu z elementami neobaroku i neoklasycyzmu. Wysklepki barwione na niebiesko dekorowane motywem gwiazd i krzyży. Podstawa sklepień, gurty i wykroje lunet podkreślone szlakami roślinno-geometrycznymi. Wyposażenie kościoła: późnobarokowo-rokokowy, wtórny tu ołtarz główny z 4 ćw. XVIII w., dwa neogotyckie ołtarze boczne (1882), barokowa ambona (1760), neobarokowe ławki (1905) i kute kraty w oknach w podcieniu.

Zabytek dostępny przez cały rok.

Oprac. Iwona Rybka-Ceglecka, OT NID we Wrocławiu, 23.04.2016 r.