Historia

Wieś Biecz (niem. Beitsch, Beitzch, Beitzsch) jest jedną z najstarszych osad na terenie Dolnych Łużyc. Po raz pierwszy wzmiankowana jest w 1000 roku pod nazwą Bezdiez jako własność klasztoru w Nienburgu. Od początku XIV wieku majątek był związany z rodem von Wiedebach, w którego posiadaniu był przez stulecia, aż do 1945 roku. Siedziba rodu powstawała etapami, które obejmowały rozbudowę obiektów mieszkalnych i gospodarczych. Czytelny do dziś układ przestrzenny zespołu pochodzi z epoki baroku. Około 1683 roku wzniesiono dwie bramy, które zamykały dziedziniec folwarczny na osi wschód-zachód. Do dziś zachowała się tylko ta od strony wsi, przez którą prowadziła droga kończąca się przy kościele, wzniesionym w latach 1716-1718. Bramę rozbudowano w okresie budowy oficyn, tj. w pierwszej połowie XVIII wieku. Wieża bramy i sygnatura kościoła, usytuowane naprzeciwko siebie, tworzyły kompozycję dominant. W 1802 roku wykonano remont obiektu i wymieniono hełm. Druga brama, zamykająca dziedziniec gospodarczy od wschodu, spłonęła w 1856 roku i nie została odbudowana. W 1923 roku odnowiono elewacje wieży. Do boków wieży przylegały budynki gospodarcze i mieszkalne, tworzące zwarty blok zabudowy. Po II wojnie światowej pałac był użytkowany na cele kulturalne, a w pozostałych budynkach funkcjonował PGR. W maju 1963 roku budynek bramny został wpisany do rejestru zabytków jako element zespołu pałacowo-parkowego. Około 2000 roku budynek mieszkalny, usytuowany po południowej stronie wieży bramnej, został rozebrany. W 2018 roku podjęto prace zabezpieczające budynek pałacu i wieży bramnej z prywatnej inicjatywy fundacji i stowarzyszeń zajmujących się ochroną zabytków. Na początku 2023 roku do rejestru zabytków wpisano zespół folwarczny, obejmujący m.in. budynek kuźni po północnej stronie wieży. Obecnie budynek pozostaje nieużytkowany.

Opis

Zespół pałacowo-parkowy znajduje się we wschodniej części wsi, na wschód od drogi wojewódzkiej nr 286, łączącej Biecz z Gubinem. Wjazd na teren zespołu prowadzi przez wieżę bramną. Jest to obiekt murowany z cegły, o rzucie zbliżonym do kwadratu z szerokim przejazdem na osi. Dwukondygnacyjna bryła nakryta jest dachem cebulastym. Elewacje pierwotnie otynkowane, artykułowane są detalem w formie gzymsów, pilastrów i boniowania na narożnikach oraz frontonów akcentujących półkoliście zamknięty wjazd. Na elewacji zachodniej fronton nad bramą jest zamknięty łukiem odcinkowym i wypełniony kartuszami herbowymi z inskrypcjami. Elewacja wschodnia została opracowana analogicznie, z tym że w polu frontonu nad kartuszami dodatkowo znajduje się orzeł – symbol rodu von Wiedebachów. W partii dachu od strony zachodniej i wschodniej znajdowały się trójkątne drewniane tympanony, wypełnione inskrypcją, które zostały tymczasowo zdemontowane na skutek uszkodzeń.

Oprac. Marta Kłaczkowska, OT NID w Zielonej Górze, 20.03.2025 r.