Park z aleją dojazdową - Zabytek.pl
Adres
Tyniowice, 1
Lokalizacja
woj. podkarpackie,
pow. jarosławski,
gm. Roźwienica
Historia
W latach 80. XIX wieku z inicjatywy ówczesnego właściciela majątku ziemskiego Mieczysława Marynowskiego rozplanowany został niewielki park krajobrazowy. Założony wokół dworu park obejmował początkowo również ogrody użytkowe. W zachodniej części parku zachowały się relikty fortyfikacji ziemnych w postaci wału obronnego i fosy z ostatniej ćwierci XVII wieku. Po śmierci Mieczysława Marynowskiego, który zmarł w 1894 roku majątek ziemski objęła córka zmarłego Stanisława Leokadia Marynowska, która wyszła za mąż w 1907 roku za Mariana Stanisława Grodzickiego. Stanisława Leokadia Grodzicka była do jesieni 1944 roku ostatnią dziedziczką miejscowego majątku ziemskiego wraz z parkiem dworskim. Na mocy dekretu PKWN o reformie rolnej z września 1944 roku z majątku dworskiego usunięto niebawem Stanisławę Leokadię Grodzicką. W latach 1945-1950 znacjonalizowany kompleks dworski wraz z założeniem parkowym administrowała Gminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska. Od 1950 roku park podworski z reliktami fortyfikacji ziemnych użytkowany jest przez szkołę podstawową im. Henryka Sienkiewicza w Tyniowicach.
Opis
Park dworski o powierzchni ponad 2 ha usytuowany jest w krajobrazie naturalnym na zboczu lekkiego opadającego w kierunku południowym wzniesienia w północno-wschodniej części wsi po wschodniej stronie drogi wojewódzkiej z Jarosławia do Pruchnika. Na terenie tego krajobrazowego założenia zachował się cenny drzewostan liczący w większości ok. 150-200 lat (m.in. pomnikowe lipy, topole, klony, graby, dęby i jesiony). W zachodniej części założenia parkowego znajdują się relikty fortyfikacji ziemnych, które powstały po 1672 roku. Stanowią je fragmenty wału ziemnego i fosy, które w ostatniej ćwierci XVII wieku i w początkach XVIII stulecia stanowiły integralną część systemu obronnego ówczesnego kompleksu dworskiego. Obecnie część pn. terenu dawnego dworskiego założenia parkowego jest zajmowana przez szkolne boiska sportowe. Przez centralną część parku przebiega po przekątnej droga dojazdowa do budynku dworu obecnie wyłożona betonowymi płytami. Jej początek wyznacza murowana brama wjazdowa w zach. części założenia, a koniec stanowi podjazd pod dawny budynek dworu. Zachowany do chwili obecnej różnorodny drzewostan parku posiada bez wątpienia duże znaczenie rekreacyjne i krajobrazowe.
Zabytek dostępny w okresie trwania roku szkolnego.
Oprac. Andrzej Gliwa, OT NID w Rzeszowie, 05.09.2025 r.
Bibliografia
- Libicki P., Dwory i pałace wiejskie w Małopolsce i na Podkarpaciu, Poznań 2012, s. 475.
- Piórecki J., Zabytkowe ogrody i parki województwa przemyskiego, Rzeszów 1989, s. 145.
- Ślęk-Półćwiartek M., Półćwiartek J., Zarys dziejów wsi Tyniowice koło miasta Pruchnika, Przemyśl 2013.
- Zając I., Zespół dworsko-parkowy. Dwór, 1999 (tzw. karta biała).
Rodzaj: park
Styl obiektu: krajobrazowy
Forma ochrony: Rejestr zabytków, Ewidencja zabytków
Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_18_ZZ.2552, PL.1.9.ZIPOZ.NID_E_18_ZZ.8970