Historia

Pierwszych pochówków na terenie dzisiejszego cmentarza wojennego w Częstochowie dokonano najprawdopodobniej w 1914 roku, jednak najwięcej z nich miało miejsce w latach 1915–1918. Jako odrębna nekropolia obiekt ten został uformowany przypuszczalnie w 1917 roku. Do końca I wojny światowej chowano tu głównie żołnierzy niemieckich, którzy zmarli w częstochowskich szpitalach wojskowych lub w transportach medycznych przejeżdżających przez miasto. W latach 30. XX wieku na cmentarz przeniesiono dodatkowo szczątki Rosjan, Niemców i Austriaków poległych w czasie wojny, ekshumowane z innych nekropolii w regionie. W latach 1996–1997 na terenie cmentarza wojennego przeprowadzono kompleksowe prace porządkowe i remontowe.

Opis

Cmentarz z okresu I wojny światowej znajduje się w północno-zachodniej części miasta i zajmuje południowo-wschodni fragment nekropolii rzymskokatolickiej przy Kościele pw. św. św. Rocha i Sebastiana w Częstochowie. Jego granice wyznaczają sąsiednie kwatery katolickie oraz ulica św. Jadwigi od wschodu, od której oddzielono go murem. Obiekt ma kształt zbliżony do prostokąta i zajmuje powierzchnię około 0,11 hektara. Układ przestrzenny cmentarza jest regularny. Wzdłuż jego dłuższej osi wytyczono alejki (współcześnie wyłożone betonowymi płytami), które wyznaczają rzędowy układ mogił.

W centralnej części, na niewielkim podwyższeniu, wznosi się czworoboczny pomnik z piaskowca. W jego wnękach umieszczono żeliwne tablice z napisami w językach polskim, niemieckim i rosyjskim, upamiętniające pochowanych tu żołnierzy poległych w latach 1915–1918. Ważnym elementem kompozycji cmentarza jest zieleń, która w większości ma charakter wtórny. Wokół pomnika oraz przy wybranych grobach rosną grupy krzewów, głównie jałowców (Juniperus). Z kolei w południowej części oraz wzdłuż ogrodzenia od strony ulicy św. Jadwigi występują nasadzenia drzew, wśród których dominują klony (Acer), lipy (Tilia) i wiązy (Ulmus).

Oprac. Bożena Łebzuch-Wach, OT NID w Katowicach, 31.07.2026 r.