Historia 

W 1629 roku kościół z cudowną figurą Matki Bożej, dotychczas filialny kolegiaty pw. Wszystkich Świętych został przekazany przez księżną Annę Ostrogską jezuitom. Z uwagi na swoje położenie za miastem był w szczególny sposób narażony na zagrożenia ze strony najeźdźców, dlatego Jezuitom zależało na bezpiecznym systemie obronnym. Wiadomo, że w 1644 roku kościół i klasztor był już otoczony murem, a w 1674 roku jezuici rozpoczęli czynić starania o rozbudowę i budowę nowych obwarowań. Przedmiotowa basteja stanowi relikt tych obwarowań, podobnie jak odcinek muru w jej sąsiedztwie, pełniący obecnie funkcję muru oporowego pomiędzy południowym dziedzińcem klasztornym a położonym niżej ogrodem. Basteja pierwotnie mogła być wyższa, na pewno ze sklepieniem w parterze. Z czasem uległa zniszczeniu i z końcem XX wieku została odbudowana jako jednokondygnacyjna, z drewnianym stropem i dachem namiotowym. Obiekt przeznaczono na potrzeby działalności duszpasterskiej.

Opis 

Basteja położona jest na terenie założenia ogrodowego, poniżej drogi wjazdowej na teren południowego dziedzińca klasztornego. Od wschodu i zachodu ujęta współczesnymi schodami biegnącymi po stoku dawnego wału. Wymurowana jest z cegły, na rzucie koła przechodzącego w górnej partii w ośmiobok, jednoprzestrzenna, z drewnianym stropem i dachem namiotowym krytym blachą płaską. Ściany wnętrza, do którego prowadzi półkoliście zamknięte wejście od zachodu, rozczłonkowane są arkadowaniem. W elewacji od południowej strony znajdują się dwa niewielkie otwory okienne z kratami (być może dawne otwory strzelnicze ?). Na zachód od bastei, a na południe od budynku klasztornego rozciąga się mur oporowy, w XVII wieku element systemu obronnego jezuickiego założenia, który został w połowie XVIII wieku rozbudowany, od strony północnej i zachodniej strony frontem kleszczowym, a od południowej zamknięty w połowie XIX wieku ogrodzeniem murowanym z cegły, obejmującym klasztorne ogrody.

Obiekt dostępny zewnątrz. Szczegółowe informacje na stronie:

https://jaroslaw.dominikanie.pl/sanktuarium/ (dostęp: 10.07.2024)

Oprac. dr Jadwiga Stęchły, OT NID w Rzeszowie, 25.06.2024 r.