Historia

Klasztor został zbudowany równolegle z kościołem w latach 1770-1775. Wzniesiony został w pobliżu wcześniejszego klasztoru drewnianego, jako parterowy, trzyskrzydłowy budynek, wokół czworobocznego wirydarza, zamkniętego od północnej strony ścianą nawy bocznej kościoła. W latach 1843-1852 został nabudowany o piętro. W 1855 roku oraz 1862 roku uległ zniszczeniu w wyniku pożarów, a następnie został wyremontowany. W międzyczasie, w 1861 roku wybudowano w niedalekiej odległości na wschód od kościoła, prostopadle do prezbiterium podcienia zw. spowiednicami otwarte na dziedziniec ośmioma arkadami. W 1885 roku gontowe pokrycie klasztoru wymieniono na blachę. W tym okresie został dobudowany również do zachodniego skrzydła klasztoru trzyskrzydłowy budynek drewniano-murowany, parterowy, tworzący jednocześnie kolejny wewnętrzny dziedziniec. W kronice klasztornej określany jest jako „baraki” wybudowane z przeznaczeniem dla pątników. Budynek ten rozebrano dopiero w 1953 roku. W 1903 roku wykonano niezbędne prace w klasztorze, przebudowano klatkę schodową, wstawiono nowe okna, pomalowano wnętrza. W 1956 roku kolejny pożar zniszczył dachy i częściowo wnętrza klasztoru, z wyjątkiem najmłodszego skrzydła. Odbudowany obiekt nie uległ większym przekształceniom w obrębie bryły i formy w wyniku kolejnych remontów. Prace remontowe połączone z modernizacją pomieszczeń prowadzone były wielokrotnie. W latach 2000-2002 klasztor został ponownie rozbudowany w kierunku wschodnim, a skrzydło pomiędzy starym klasztorem a spowiednicami zmodernizowane (adaptacja strychu). W ostatniej dekadzie wykonano także szereg prac we wnętrzach (m.in. odkryto w korytarzach i poddano konserwacji dekoracje malarskie) oraz wykonano remont elewacji najstarszej części klasztoru.

Opis

Klasztor zespolony z kościołem Franciszkanów położony jest na szczycie kalwaryjskiej góry, w centrum założenia poprzedzonego obszernym dziedzińcem odpustowym, otoczonego murem, w bezpośrednim sąsiedztwie budynku nowicjatu oraz zabudowy gospodarczej (po jego południowej stronie).

Budynek jest murowany z cegły i kamienia, gładko tynkowany, złożony z trzech skrzydeł wokół czworobocznego wirydarza (od północy zamkniętego ścianą południowej nawy kościoła) oraz z czwartego skrzydła, dobudowanego prostopadle do skrzydła wschodniego klasztoru, na osi zakrystii kościoła. Jest to budynek dwukondygnacyjny, przekryty dachami dwuspadowymi, z blachy płaskiej. Na każdym skrzydle występują zdwojone lukarny kryte daszkami pulpitowymi. Elewacje starszej części klasztoru są gładkie, zwieńczone profilowanym, mocno wysuniętym gzymsem, z oknami w dwóch kondygnacjach oraz wejściami. Elewacje wewnętrzne – od dziedzińca są również gładkie, tylko zachodnia wzmocniona pięcioma przyporami, przeprute oknami i wejściami do wirydarza. Elewacje czwartego, dobudowanego skrzydła rozczłonkowane są pilastrami, a od północy arkadowym podcieniem. Od północnej strony rozciąga się również wydłużony parterowy obiekt zwany spowiednicami, z arkadami otwartymi na wewnętrzy dziedziniec. 

Dostęp do zabytku ograniczony (klauzura). Obiekt dostępny z zewnątrz.

Oprac. dr Jadwiga Stęchły, OT NID w Rzeszowie, 07.01.2025 r.