Historia

Frydrych s. Henryka Grunert w 1899 roku nabył ziemię „przy drodze wiodącej od ul. Mikołajewskiej (obecnie Sienkiewicza) z Białegostoku do koszar kazańskiego pułku, należącą niegdyś do majątku Kolonia” od asesora kolegialnego Iwana S. Wasyla Szachnowicza. W kolejnych latach dokupił grunty od Wincentego Glińskiego oraz Magnusa von Waltera. Z czasem wybudował on parterowy, drewniany dom z murowanym podpiwniczeniem i poddaszem. W głębi działki wystawił drewniane budynki gospodarcze i szklarnię. Grunert trudnił się ogrodnictwem i tu też prowadził swoje przedsiębiorstwo. Nieruchomość swoją w 1913 roku zastawił w Towarzystwie Kredytowym Miejskim Białostockim i z tego zbioru pochodzi szereg cennych dokumentów (akt kupna z 01.02.1899 roku, akta pożyczki pod zastaw z 1909 roku, świadectwo zastawne Starszego Notariusza Sądu Okręgowego w Grodnie z 02.04.1913 roku, szczegółowa inwentaryzacja majątku i rysunki zabudowy). W okresie międzywojennym jego nieruchomość przypisana była do adresu Pułkowa 4. W 1922 roku właścicielem nieruchomości stał się Ryszard Grunert z nabycia od Frydrycha Grunerta. Potwierdza to informacja z Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w Białymstoku (obwieszczenie w „Nowym Dzienniku Białostockim”). Dom nie uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej. Według „Książki ewidencyjnej nieruchomości” z 1952 roku nie był wskazany właściciel, a dom podlegał kwaterunkowi. Opisany jako: wolnostojący, drewniany, parterowy (z użytkowym poddaszem), z werandą. wzniesiony w 1901 roku, obwiedziony drewnianym, wysokim płotem. Posiadał instalację elektryczną i przyłączenie do miejskiego wodociągu. W domu zameldowanych było osiem osób, w tym Zofia Grunert. Obecnie własność prywatna.

Opis    

Dom usytuowany po północnej stronie ulicy R. Traugutta, kalenicowo do południowo-zachodniej pierzei w głębi obszernego ogrodu. Na planie prostokąta z werandą dobudowaną w południowo-wschodniej elewacji. Wzniesiony w konstrukcji zrębowej i sumikowo-łątkowej, przekryty blaszanym, dwuspadowym dachem. Do elewacji bocznej (od wschodu) dostawiony murowany aneks przekryty dachem pulpitowym a do bocznej (od zachodu) drewniany, zamknięty ganek przekryty daszkiem pulpitowym. Budynek szalowany w układzie poziomym, elewacje boczne wielostrefowym. Okna PCV sześciokwaterkowe, ujęte opaskami. Weranda z zachowanym oryginalnym układem przeszklenia – okna dwu i czterokwaterkowe z półkolistymi lufcikami. 

Obiekt dostępny (widoczny) z zewnątrz.

Oprac. Iwona Górska, NID Oddział Terenowy w Białymstoku, 20 lipca 2026 r.

Bibliografia    

• Archiwum Państwowe w Białymstoku, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, sygn. 7112, k. 1-9.
• Architektura drewniana w Białymstoku, oprac. autorskie I. Górska, J. Kotyńska-Stetkiewicz, A. Kułak, G. Ryżewski, W. Wróbel, Białystok 2020, s. 301-303.
• „Nowy dziennik Białostocki”, 26.02.1922, nr 47, s. 3.
• Wróbel W., Towarzystwo Kredytowe Miejskie Białostockie (1908-1915). Inwentarz analityczny zespołu 337 z zasobu Archiwum Państwowego w Białymstoku [w:] „Rocznik Białostocki” 2018, t. 21, s. 209-210 [APB, sygn. 66].