Kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela, Jelenia Góra
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela

Jelenia Góra

photo

Kościół par. pw. św. Jana Chrzciciela w Jeleniej Górze - Cieplicach Zdroju należy do barokowego założenia, będącego filią krzeszowskiego klasztoru Cystersów. Świątynia posiada bogaty barokowo-rokokowy wystrój i wyposażenie fundowane zarówno przez Schaffgotschów, jak i opatów krzeszowskich. Kościół ozdabia m.in. obraz Maria jako królowa Niebios w otoczeniu świętych cysterskich autorstwa Michaela Willmanna (w ołtarzu gł.) oraz cykl przedstawień dwunastu apostołów pędzla Georga Wilhelma Neunhertza.

Historia

Cystersi, sprowadzeni do Cieplic z Krzeszowa w 1403 r. przez Schaffgotschów, sprawując patronat nad miejscowym kościołem założyli filię klasztoru i probostwo.

Obecny kościół par. wzniesiony został w latach 1712-14 wg projektu jeleniogórskiego architekta Kaspara Jentscha. Zastąpił on świątynię z 1547 r., która spłonęła w 1711 r., a posadowiona była na miejscu wcześniejszej budowli drewnianej. Kościół restaurowany na pocz. XX w., remontowany był w latach 1960-64 oraz 1980 i 1992 r. (malowanie wnętrza). W latach 1980-85 oraz 1993-98 konserwacji poddano znajdujące się w świątyni ołtarze.

Opis

Kościół orientowany, od zachodu przylega do budynku dawnej prepozytury.

Barokowy, założony na planie prostokąta, jednonawowy, z prosto zamkniętym prezbiterium, kryty dwuspadowym, ceramicznym dachem. Świątynia sześcioprzęsłowa, typu filarowo-ściennego, z dwoma rzędami kaplic, ponad którymi rozpięte empory. Wnętrze sklepione kolebką z lunetami. W przęśle zachodnim, pod chórem muzycznym usytuowana zakrystia, z przejściem prowadzącym do prepozytury. Od północy do nawy przylega klasycystyczna przybudówka mieszcząca zejście do krypty rodowej Schaffgotschów (z 1854 r.). Obok kruchta z wejściem do kościoła. Boczne elewacje świątyni zwieńczone gzymsem, ozdobione prostymi podziałami lizenowymi; przy narożach lizeny zdwojone. Otwory okienne w dwóch rzędach (górne doświetlają empory), zamknięte półkoliście, ujęte obramieniami z piaskowca. Kamienny portal główny w elewacji pd. ozdobiony rokokowym kartuszem z przedstawieniem Madonny z Dzieciątkiem adorowanej przez dwa anioły. Elewacja wschodnia zwieńczona wolutowym szczytem, poniżej którego Oko Opatrzności oraz wnęki z figurami św. Placyda i Gotarda.

Wewnątrz bogaty wystrój architektoniczno-rzeźbiarski oraz barokowo-rokokowe wyposażenie: ołtarz główny (po 1794 r.) z obrazem przedstawiającym Marię jako królową Niebios w otoczeniu świętych cysterskich (l. 1686-1688 aut. Michael Willmann) i rzeźbami (aut. A. Wagner); ołtarze boczne (ok. 1716-20, z obrazami m.in. aut. J.J. Knechtla oraz rzeźbami aut. J.J. Friedricha z Lubomierza, H. Wagnera z Jeleniej Góry, B. Herdena z Krzeszowa); ambona (ok. 1716 r.), chrzcielnica (1791 r., aut. H. Gehl); organy z pięcioosiowym prospektem (1765 r. organmistrz G. Herbst); na filarach nawy cykl przedstawień dwunastu apostołów (przed 1723 r., aut. Georg Wilhelm Neunhertz); pod chórem muzycznym trzy obrazy aut. J.F. Hoffmanna.

Przy pd. elewacji kościoła brama prowadząca pierwotnie do ogrodu klasztornego, zwieńczona kartuszem z przedstawieniem monstrancji adorowanej przez św. Bernarda i św. Juliannę (1781 r., A. Weber).

Po północnej stronie kościoła posadowiona kolumna Trójcy Świętej, ufundowana w 1708, wzniesiona w 1720 r., z ustawionymi po bokach rzeźbami św. Huberta i Sebastiana (1786, A. Wagner).

Zabytek dostępny dla zwiedzająych.

oprac. Beata Sebzda, OT NID we Wrocławiu, 18-11-2015 r.

Bibliografia

  • Götz Mueller C., Die Katholische Pfarrkirche in Warmbrunn, Breslau 1939.
  • Jeremias Joseph Knechtel (1679-1750) legnicki malarz doby baroku, pod red. A. Koziela, E. Kłody. Legnica 2012, s. 129, 131-132.
  • Kozieł A., Michael Willmann i jego malarska pracownia. Wrocław 2013, s. 221-224, 537-542.
  • Pilch J., Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska. Warszawa 2005, s. 127-128.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006, s. 357-358.
  • Rybka-Ceglecka I., Studium historyczno-architektoniczne zespołu pocysterskiego w Cieplicach. Wrocław 1989, msp. archiwum NID OT Wrocław.
 

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1712 - 1714
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Cieplicka , Jelenia Góra
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. Jelenia Góra, gmina Jelenia Góra
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy