Historia

Dom przy ulicy Złotej 8 został wybudowany w 1930 roku. W okresie międzywojennym mieszkali tu lokatorzy: Józef Dzieniszkiewicz, Błażej Bolesław Bednarek, Apoloniusz Leszczyński. W latach 50. XX wieku stanowił własność Walentyny Czajkowskiej. Znajdowały się w min cztery mieszkania, w których łącznie mieszkało 17 osób, a wśród nich leśnik inżynier Władysław Białoskórski (1902-1982). W latach 2021-2022 budynek przeszedł generalny remont. Dziś w dawnym domu mieszkalnym mieści się hotel. Stanowi własność prywatną. 

Opis

Dom przy ulicy Złotej 8 to obiekt parterowy, z użytkowym poddaszem, wzniesiony na rzucie prostokąta, z gankiem w elewacji tylnej, nakryty mansardowym, naczółkowym dachem z facjatami w obu połaciach. Zbudowany w konstrukcji zrębowej i sumikowo-łątkowej. Elewacje oszalowane: do wysokości okien pionowo, pod oknami w jodełkę, powyżej poziomo. Szczyty artykułowane pilastrami i gzymsami, oszalowane są: pionowo pod oknami, wyżej poziomo, po bokach ukośnie. Stolarka okienna i drzwiowa drewniane. Elewacja frontowa, od ulicy Złotej, pięcioosiowa na osi ośrodkowej drzwi, na pozostałych okna trójskrzydłowe z nadślemieniem. W partii dachu facjata, z analogicznymi jak w parterze oknami, szczytem z półkolistym świetlikiem. Elewacja tylna południowo zachodnia pięcioosiowa, na osi środkowej drzwi poprzedzone gankiem, na pozostałych osiach okna dwuskrzydłowe z nadślemieniem. Facjata z balkonem na osi środkowej, na skrajnych osiach okna dwuskrzydłowe z nadślemieniem, szczyt z półkolistym świetlikiem. Elewacja szczytowa północna „ślepa”, w szczycie dwa okna dwuskrzydłowe z nadślemieniem na osiach i małymi okienkami po bokach. Elewacja szczytowa południowa dwuosiowa w partii parteru i szczytu, z oknami dwuskrzydłowymi z nadślemieniem na osiach. Teren wokół budynku utwardzony ażurowymi płytami betonowymi.

Dom stanowi także istotny element układu urbanistycznego miasta. Sama ulica Złota wytyczona w 1927 roku jako łącznik między ulicami Sienkiewicza, a Sobieskiego, do dziś zachowała swój historyczny przebieg. Domy z lat 20. i 30. XX wieku wraz z otoczeniem doskonale przybliżają obraz przedwojennego rozplanowania tej części ulicy. Współtworzą dobrze zachowany fragment historycznej zabudowy dzielnicy Bojary, złożonej w większości z drewnianych domów jednorodzinnych, wielorodzinnych i czynszówek.

Zabytek dostępny z zewnątrz. 

Oprac. Katarzyna Niedźwiecka, OT w Białymstoku 13.03.2026 r.

Bibliografia    

• Architektura dwudziestolecia w Białymstoku, oprac. I. Górska, J. Kotyńska – Stetkiewicz, A. Kułak, K. Niedźwiecka, M. Wróbel, W. Wróbel, Białystok 2025, s. 575-578. 
• Architektura drewniana w Białymstoku, oprac. I. Górska, J. Kotyńska – Stetkiewicz, A. Kułak, G. Ryżewski, W. Wróbel, Białystok 2020, s. 358-360. 
• Dolistowska M., W poszukiwaniu tożsamości miasta. Architektura i urbanistyka Białegostoku w latach 1795-1939, Białystok 2018, s. 325.
• Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 12, województwo podlaskie (białostockie), z. 2, Miasto Białystok, pod red. M. Zglińskiego i K. Kolendo-Korczak, Warszawa 2015, s. 230.