Kamienica Cytronów, ob. Muzeum Historyczne, Białystok
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kamienica Cytronów, ob. Muzeum Historyczne

Białystok

photo

Doskonałe zachowany, jeden z dwóch (pałac Nowików przy ul. Lipowej) wyrazisty przykład architektury rezydencjonalnej z pocz. XX w. o zdecydowanym wyrazie stylistycznym, umiejscawiającym je w obrębie architektury secesyjnej nurtu klasycyzującego.

Historia

Budynek wzniesiony w latach poprzedzających I wojnę światową. W okresie międzywojennym należał do Samuela Hirsza Cytrona (Cytronowie obok Moesów, Nowików, Tryllingów należeli do najzamożniejszych przemysłowców Białegostoku i okręgu), później do jego syna Beniamina. Część pomieszczeń na parterze zajmowała kancelaria Izby Skarbowej. W czasie okupacji niemieckiej siedziba Towarzystwa Krajowego Prus Wschodnich, po 1944 r. w gestii Armii Czerwonej, od lipca 1947 r. Urząd Bezpieczeństwa, później mieściła się tam Komenda Powiatowa MO. Od 1976 r. siedziba Oddziału Muzeum Okręgowego - Muzeum Ruchu Rewolucyjnego, ob. Muzeum Historycznego.

Opis

Kamienica usytuowana w pn. - wsch. części miasta, w ciągłej zabudowie ul. Warszawskiej. Secesyjna z elementami klasycyzującymi.

Budynek cofnięty z pierzei ul. Warszawskiej, przed nim niewielki ogródek zamknięty od ulicy secesyjnym, kutym ogrodzeniem z motywem roślinnym, na podmurówce, od strony pd.-zach. ogrodzenie murowane pełne. Budynek główny na planie zbliżonym do kwadratu z oficyną od pn.-wsch., częściowo podpiwniczony, dwukondygnacyjny, murowany, tynkowany, dach o konstrukcji drewnianej, dwuspadowy, kryty blachą. Elewacja frontowa pd. 7-osiowa, z pseudoryzalitami: szerszym, trzykondygnacyjnym na osi głównej i dwukondygnacyjnymi na osiach skrajnych. Na wsch. osi skrajnej przejazd bramny sklepiony półłukiem, na zach. wejście główne. Na osi głównej w drugiej kondygnacji owalny balkon na kanelowanych wspornikach, poniżej którego dekoracje kwiatowe. Okna w dolnej kondygnacji zamknięte odcinkowo, w górnej prostokątne, okno poddasza na osi głównej zamknięte półkoliście. Całość zwieńczona wydatnym gzymsem z balustradą, oś środkowa podkreślona półkolistym szczytem z obeliskami i balustradą, w osiach bocznych półkoliste szczyty z owalnymi płycinami, obwiedzionymi girlandami. Górna kondygnacja zdobiona elementami geometrycznymi i kwiatowymi. Elewacja pn. 5-osiowa, zwieńczona szerokim, profilowanym gzymsem, na osi 2, 3 i 4 ryzalit z wejściem, zwieńczony frontonem, gzyms kordonowy profilowany, nad wejściem balkon z kutą balustradą wsparty na stalowych belkach. Elewacje boczne ślepe. Układ wnętrza zachowany, odtworzone secesyjne polichromie i sztukaterie, zachowana główna klatka schodowa dwubiegowa, stopnie marmurowe, balustrada kuta. Oficyna na planie prostokąta, podpiwniczona, trzykondygnacyjna, przekryta stropodachem krytym blachą, wejście od strony wjazdu.

Obiekt dostępny dla zwiedzających. Możliwość zwiedzania wnętrz w godzinach pracy muzeum.

Oprac. Grażyna Rogala, OT NID w Białymstoku, 10-12-2015 r.

Bibliografia

  • Dolistowska M., W poszukiwaniu tożsamości miasta. Architektura i urbanistyka Białegostoku w latach 1795-1939, Białystok 2009.
  • Kotyńska - Stetkiewicz J., Pałace, rezydencje, dwory, [w:] Perły architektury województwa podlaskiego, Białystok 2010.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce. Seria Nowa, t. 12: Województwo podlaskie (białostockie), z. 2: Miasto Białystok, Warszawa 2015, s. 137-139.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kamienica
  • Chronologia: 1. ćw. XX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Warszawska 37, Białystok
  • Lokalizacja: woj. podlaskie, pow. Białystok, gmina Białystok
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy