Ufortyfikowane miasta województwa lubuskiego
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

wycieczka użytkownika Krzysztof Słowiński

Ufortyfikowane miasta województwa lubuskiego

6

jeden dzień

lubuskie

Stan zachowania miejskich systemów obronnych można zaprezentować na  przykładzie wybranych miast regionu tj. Dobiegniewa, Żagania, Kożuchowa, Ośna Lubuskiego, Gorzowa Wlkp. i Strzelec Krajeńskich, które są świetnym przykładem dla dalszych badań, popularyzacji oraz ochrony substancji architektury obronnej znajdującej się na terenie Ziemi Lubuskiej. Pozostałości budowli obronnych stają się bowiem jedną z głównych atrakcji przyciągających turystów. W wielu z tych miast podjęto również próby wykorzystania reliktów systemów obronnych dla współczesnych celów.

baszta z fragmentem murów obronnych
Dobiegniew

30 minut

Baszta łupinowa wraz z fragmentem murów miejskich wzniesiona została w II ćw.  XIV w. w stylu gotyckim. Obiekty zlokalizowane po zachodniej stronie Starego Miasta, są cennym reliktem średniowiecznych obwarowań miejskich.

Historia

Najstarszą formą osadniczą Dobiegniewa był gród, którego położenia nie udało się dotychczas zlokalizować. W II ćw. XIV w. miasto otoczone zostało murami, które zastąpiły wcześniejszą palisadę. Objęte obwarowaniem miasto otrzymało kształt nieregularnego sześcioboku. W linii murów obronnych zbudowano 37 baszt łupinowych umiejscowionych po każdej ze stron, za wyjątkiem części północnej przylegającej do jeziora. Dodatkowo w południowo-zachodnim narożniku usytuowana była wieża wzniesiona na planie czworoboku, przechodząca w cylindryczną nadbudowę. Wiadomo również, że w linii murów istniały dwie bramy: Górna (Wysoka) i Dolna (Niska) oraz dwie furty: wodna, ułatwiająca dostęp do jeziora oraz młyńska znajdująca się nad rzeką. W czasach nowożytnych obwarowania miejskie ze względu na swoją nieprzydatność w aspekcie rozwoju nowoczesnych środków bojowych, zaczęto stopniowo rozbierać. W przypadku Dobiegniewa mury i bramy miejskie zaczęto rozbierać w XVIII i XIX stuleciu. Do naszych czasów przetrwała jedynie ceglana baszta łupinowa z odcinkiem muru. Na przełomie XIX i XX w. od strony wschodniej dobudowano do niej budynek mieszkalny. W 2008 r. przy baszcie przeprowadzono prace konserwatorskie polegające na wzmocnieniu fundamentów i szczytów murów. W 2010 r. wykonano m.in. rewaloryzację muru, uzupełniono ubytki o brakujące cegły, spoinowano i oczyszczono mur. Zachowane obwarowania stanowią istotny element architektury obronnej znajdującej się na terenie ziemi lubuskiej.

Opis

Baszta łupinowa wraz z odcinkiem murów miejskich w Dobiegniewie położona jest przy skrzyżowaniu ul. Zabytkowej i ul. Wyszyńskiego. Obiekt fragmentem muru i częściowo ścianą baszty przylega do budynku mieszkalnego przy ul. Zabytkowej 1. Od ulicy odgrodzony jest niskim, metalowym płotem. Baszta z fragmentem muru posadowiona została na kamiennych ławach fundamentowych. W partii przyziemia kamienny cokół z otoczaków na zaprawie wapiennej. Powyżej budowla murowana cegłą dwuręczną, gotycką w wątku wendyjskim, na zaprawie wapiennej. Wycinkowo znajduje się również dziewiętnastowieczna  cegła maszynowa na zaprawie cementowej. Baszta wzniesiona na rzucie czworobocznym o wysokości 8 metrów, z fragmentem muru o wysokości 3 metrów po stronie północnej. Baszta posiada wąskie otwory strzelnicze w dwóch kondygnacjach od strony zewnętrznej - zachodniej. Dodatkowo dwa otwory strzelnicze na ścianie południowej. Ponadto wewnątrz obiektu rząd wnęk rozmieszczone w trzech poziomach o różnorodnej wielkości, zamknięte łukiem ostrym. Prezentowana baszta z odcinkiem murów to jeden z najstarszych zabytków Dobiegniewa, wzbogacający ofertę turystyczną powiatu strzelecko-drezdeneckiego.

Obiekt jest własnością Urzędu Miasta. Budowla jest odpowiednio wyeksponowana w przestrzeni miejskiej i szeroko udostępniana.

Oprac. Krzysztof Słowiński, OT NID w Zielonej Górze, 03.11.2017 r.

Bibliografia

  • Krzysztof Garbacz, Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego, tom III, Zielona Góra 2013, s. 314;
  • Stanisław Kowalski, Zabytki architektury województwa lubuskiego, Zielona Góra 2010, s. 84;
  • Biała Karta: Baszta łupinowa z fragmentem muru w Dobiegniewie, autor Błażej Skaziński, opracowanie z 1999 r., [w] archiwum LWKZ w Zielonej Górze.

czas dojazdu do następnego obiektu

18 min.

Mury obronne miasta
Strzelce Krajeńskie

30 minut

Średniowieczny zespół fortyfikacji miejskich w Strzelcach Krajeńskich jest jednym z najlepiej zachowanych w regionie, przetrwały bowiem mury (niemal w pełnym obwodzie), okazała brama Młyńska, Baszta Więzienna i baszty łupinowe.

Historia

Strzelce Krajeńskie otrzymały prawo lokacyjne między 1272 a 1290 rokiem. Tuż po lokacji miasto otoczono ziemnymi wałami z podwójną fosą i kamiennymi murami obronnymi. Potwierdza to wzmianka w dokumencie z 1290 r. o wyznaczeniu w sąsiedztwie murów miejskich miejsca pod budowę domu klasztornego augustianów eremitów. Kamienne obwarowania, zamykające pierścieniem układ urbanistyczny rozplanowany na rzucie zbliżonym do koła, miały długość ok. 1,7 km. Oprócz dwóch bram - Młyńskiej i Gorzowskiej - umieszczono w nich trzydzieści siedem czworobocznych baszt łupinowych przystosowanych do ostrzału przedpola. W okresie późnego średniowiecza rozbudowano bramy, powiększając je o szyje i bramy przednie. Jedną z baszt po stronie zachodniej nadbudowano i zamieniono na więzienie. Z czasem wykuto przy niej furtę, więzienie zaczęło zaś służyć jako magazyn prochu. W XVIII w. przystąpiono do częściowej niwelacji fortyfikacji miejskich - w 1730 r. przy bramie Gorzowskiej założono plac ćwiczeń, kilka lat później miejsce rozplantowanych wałów i zasypanej fosy przeznaczono na ogrody. Część baszt rozebrano. Ulicę przymurną, ciągnącą się po wewnętrznym obwodzie obwarowań, zaczęto zabudowywać. W 1821 r. zlikwidowano budynek przedramienia bramy Gorzowskiej, ok. 1865 r. rozpoczęto rozbiórkę baszt łupinowych i górnych fragmentów murów, w 1866 r. rozebrano całą bramę Gorzowską. Po II wojnie światowej wyburzono fragment obwarowań po wschodniej stronie oraz zlikwidowano budynki mieszkalne i gospodarcze dostawione do murów.

Opis

Mury obronne w Strzelcach Krajeńskich otaczają pełnym pierścieniem teren starego miasta, nadając mu kształt zbliżony do okręgu. W obrębie średniowiecznego miasta zachowała się historyczna sieć komunikacyjna, z centralnie usytuowanym rynkiem, ulicami przecinającymi się pod kątem prostym i ulicą ciągnącą się pierścieniem równolegle do obwarowań miejskich. Mury o łącznej długości 1640 m są podzielone na proste odcinki różnej długości (od 27 do 56 m), rozdzielone trzydziestoma sześcioma czatowniami. W części wschodniej murów jest zlokalizowana brama Młyńska, w części północno-zachodniej - Baszta Więzienna. Równolegle do obwarowań przebiega ulica, która tworzy zewnętrzny pierścień wokół starego miasta. Przestrzeń między ulicą a murami zajmują głównie współczesne budynki z ogrodami i miejskie zieleńce. Mury wzniesiono z nieobrobionych i łamanych kamieni polnych, które układano warstwami grubości 60-120 cm, wyrównywano okrzeskami kamiennymi i spajano zaprawą wapienną. Wnętrze wypełniono gruzem kamiennym spojonym zaprawą. U podstawy mury mają grubość ok. 160 cm. Najwyższy zachowany odcinek ma wysokość 850 cm.

Zabytek dostępny.

Anna Jackiewicz, OT NID w Zielonej Górze, 25-09-2014 r.

Bibliografia

  • B. Skaziński, Lubuskie Carcassonne, Strzelce Krajeńskie 2009.

czas dojazdu do następnego obiektu

32 min.

Mury obronne
Gorzów Wielkopolski

30 minut

Zachowane pozostałości średniowiecznych obwarowań miejskich.

Historia

Początek budowy murowanych obwarowań prawdopodobnie przypada na lata 20. XIV w. Zastąpiły one ziemno-drewniane fortyfikacje, których istnienie poświadczył dokument z 1257 r. W dokumencie tym stwierdzono, że w tym czasie w Gorzowie istniała palisada wraz z wrotami. Wymiana drewniano ziemnych fortyfikacji na murowane trwała kilkadziesiąt lat. Mury miejskie wzniesiono z kamieni narzutowych, w górnych partiach uzupełniając je cegłą. Po stronie północnej, między bramami Młyńską i Santocką stanęło 21 baszt, które wzmocniły mury obronne. Baszty te, tzw. łupinowe, były wysunięte przed lico muru i otwarte do wnętrza średniowiecznego miasta. Południowa część obwarowania, od strony Warty, pozbawiona była baszt. Do obrony służył pojedynczy mur, ponadto dodatkową funkcję obronną spełniała rzeka. W południowo-wschodniej części założenia znajdował się zamek krzyżacki, który miał własny system obronny. Otwory strzelnicze znajdowały się w górnych partiach murów, a komunikacja na tym poziomie odbywała się przez drewniany ganek. Do obwarowań od wnętrza miasta dostęp ułatwiała uliczka omurna. Od zewnątrz do miasta dostęp był utrudniony przez wspomnianą Wartę, lokalne cieki wodne i stawy oraz fosa. Wjazd do miasta był możliwy przez trzy bramy: Santocką od wschodu, Młyńską od zachodu i Mostową od południa.

Obwarowania Gorzowa w ciągu stuleci były wielokrotnie naprawiane oraz konserwowane i prawie w całości przetrwały do początku XIX w. Najpierw, ok. 1740 r. zburzono wieżę bramy Mostowej, następnie, na przełomie 1827 i 1828 r. rozebrano bramy Młyńską i Santocką. Rozbiórka fragmentów murów trwała co najmniej kilkadziesiąt następnych lat. Duża ich część była zachowana jeszcze w 1855 r.

Opis

Zachowany do dziś fragment muru obronnego z czterema basztami łupinowymi, położony przy ul. Zabytkowej, ma 130 m długości. Zbudowany jest z kamieni narzutowych, u góry uzupełnionych cegłą. Teren po dawnej fosie obecnie pełni funkcję zieleńca.

Po zamku wzniesionym przez Krzyżaków w latach 1443-1450 nie pozostał żaden ślad. Już w 1454 r. na warownię napadli mieszkańcy Gorzowa, którzy doprowadzili do częściowego jego zniszczenia. W XVII w. widoczne jeszcze były pozostałości zamku z cylindryczną wieżą, zaś na początku XVIII w. już tylko fragmenty fundamentów. Później zbudowano w tym miejscu szkołę i prawdopodobnie do końca rozebrano fundamenty krzyżackiej warowni.

Obiekt dostępny dla zwiedzających.

Oprac. dr Krzysztof Garbacz, OT NID w Zielonej Górze, 07.11.2014 r.

Bibliografia

  • Garbacz K., Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego, t. 3: Powiaty: gorzowski - słubicki - sulęciński - międzyrzecki - strzelecko-drezdenecki, Zielona Góra 2013, s. 16, 25-26, fot. 4.
  • Skaziński B. (B.S.), Gorzów Wlkp., [w:] Zabytki północnej części województwa lubuskiego (red. J. Lewczuk, B. Skaziński), Gorzów Wlkp.-Zielona Góra 2004, s. 11-12.
  • Reißmann K. (oprac.), Die Kunstdenkmäler des Stadt- und Landkreises Landsberg (Warthe), Berlin 1937, s. 87.

czas dojazdu do następnego obiektu

48 min.

Obwarowania miejskie
Ośno Lubuskie

30 minut

Obwarowania miejskie w Ośnie Lubuskim stanowią wyjątkowo cenny przykład średniowiecznego budownictwa obronnego. Należą do jednych z nielicznych tego typu systemów w Polsce zachowanych niemal w całości, tj. prawie cały pierścień murów wraz z dwunastoma basztami.

Historia

Mury miejskie wznoszono etapami od około początków XIV wieku na miejscu wałów ziemnych z drewnianą palisadą. Kamienne mury zakończone ceglanymi blankami były wysokie na ponad 7 m, a ich długość wynosiła około 1350 m. Obejmowały dwie bramy - Sulęcińską (od południowego-wschodu) i Frankfurcką (od północnego-zachodu), kilka furt, dwanaście prostokątnych czatowni, a także wały i fosy rozciągające się po zewnętrznej linii murów. Wielokrotnie wzmacniane (m.in. po 1477 roku) oraz rozbudowywane. W XVI wieku wzniesiono trzy ceglane baszty cylindryczne oraz powiększono bramy o przedbramia i szyje łączące. Pod koniec XVIII wieku, uszkodzone w wyniku działań wojennych fortyfikacje zaczęto redukować. W pierwszej kolejności zasypano fosy i rozebrano przedbramia. Następnie, w latach 70. XIX w. wyburzono bramy. Na przełomie XIX i XX stulecia wytyczono aleje spacerowe wokół murów, a zachowane obwarowania zaczęto wzmacniać i remontować.

Opis

Mury miejskie zachowały się na całym obwodzie wokół staromiejskiego układu o kształcie spłaszczonego owalu, z dwoma przejazdami w miejscu dawnych bram i trzema przebiciami po wyburzeniu baszt. W murach przetrwały dwie baszty koliste, trzy prostokątne baszty łupinowe zadaszone, siedem prostokątnych baszt łupinowych bez przykrycia oraz cztery oryginalne furty. Mury w większości wzniesione z kamieni polnych, w najstarszej części w układzie warstwowym na zaprawie wapiennej, w partiach baszt oraz w zachodnim fragmencie - ceglane. Mury o szerokości do 1 m, sięgają do wysokości od 2 do 5 m. Korona murów została zwieńczona warstwą cegły bądź betonu i płytek ceramicznych. Baszty o cylindrycznej formie (południowa i pn.-wsch.) mają wysokość około 14 m i przekryte są murowanymi hełmami stożkowymi. Pełniły funkcję więzienia. Baszty łupinowe są założone na planie prostokąta i wystają poza linię murów na głębokość około 1 m. Zachowały się trzy baszty zadaszone (dachy dwu- lub czterospadowe) o wysokości 7 m. Górne partie wykonano z cegły i przepruto otworami strzelniczymi oraz oknami. Pozostałe baszty zachowane tylko w partiach przyziemia. Na miejscu dawnych wałów przebiegają aleje spacerowe ze szpalerami starych okazów drzew.

Zabytek dostępny.

Oprac. Marta Kłaczkowska, OT NID w Zielonej Górze, 25.11.2014 r.

Bibliografia

  • Garbacz K., Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego, Tom III, Zielona Góra 2013, s. 120.
  • Karta ewidencyjna, Mury miejskie, oprac. Nowakowski C., 1998 r, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków Oddział Delegatury w Gorzowie Wielkopolskim.
  • Kaczmarek-Dębska A., Ośno Lubuskie, [w:] Zabytki północnej części województwa lubuskiego, red. Lewczuk J., Skaziński B., Gorzów Wlkp. - Zielona Góra 2004, s. 136.
  • Kowalski S., Zabytki architektury województwa lubuskiego, Zielona Góra 2010, s. 278.

czas dojazdu do następnego obiektu

1 godz. 41 min.

obwarowania miejskie, baszty i mury obronne
Kożuchów

30 minut

Prawdopodobnie pod koniec XIII lub na początku XIV wieku w Kożuchowie zaczęto wznosić kamienne mury. Obwarowania miejskie sprzężone był z zamkiem książęcym. Pomimo rozbiórek i zmian dokonywanych w okresie późniejszym system obronny Kożuchowa należy do najlepiej zachowanych w Polsce.

Historia

Zapewne już pod koniec XIII lub na pocz. XIV w. przystąpiono do budowy kamiennych umocnień Kożuchowa. Prace nad obwarowaniami miejskimi, gdzie wały drewniano-ziemne z palisadą zastąpiono kamiennymi murami trwały prze cały XIV i początek XV w. W skład najstarszego odcinka obwarowań wchodziło dwanaście prostokątnych czatowni, z których siedem przetrwało do dnia dzisiejszego. Mury opasywała dwudziestodwumetrowa fosa, poprzedzona sześciometrowym wałem ziemnym. Czatownie rozmieszczone były co 50-60 m, a komunikację między nimi zapewniał ganek dobudowany przy koronie muru. Do miasta prowadziły trzy bramy: Głogowska, Krośnieńska i Żagańska, będące równocześnie punktami obronnymi w systemie fortyfikacji. Średniowieczne mury włączały również w miejski system obronny zamek książęcy, którego budowę ukończono przed 1415 r., za rządów księcia głogowskiego Henryka VIII. Wprowadzenie nowych technik wojennych w tym zastosowanie na większą skalę artylerii wymusiło na mieszkańcach Kożuchowa wybudowanie na przełomie XV i XVI w. drugiego pierścienia kamiennego muru wyposażonego w półkoliste basteje.

W XVII w. obwarowania miejskie ze względu na utratę właściwości obronnych, zaczęto stopniowo rozbierać. Po pożarze miasta, jaki miał miejsce w 1764 r. rozebrano część muru zewnętrznego do wysokości 1-2 m, a uzyskany materiał przeznaczono na odbudowę budynków mieszkalnych. W 1819 r. dokonano rozbiórki Bramy Żagańskiej, Głogowskiej i Krośnieńskiej, zachowując półkolistą basztę Bramy Krośnieńskiej. Pod koniec XIX i na pocz. XX w. przystąpiono do osuszania i zasypywania fosy oraz rozebrano mury otaczające zamek. W tym okresie do murów obronnych zaczęto dobudowywać wiele budynków mieszkalnych i gospodarczych. Proces niszczenia i przekształceń obwarowań miejskich zatrzymany został na początku XX w. Fortyfikacje miejskie były remontowane w latach 70 XX w. oraz w latach 2002-2008. Zabytki te wymagają ciągłych prac konserwacyjnych, stąd starania władz samorządowych na pozyskanie dalszych środków finansowych na kolejne prace remontowe.

Opis

Wytyczenie obszaru miasta nastąpiło wraz z jego lokacją prawną, a całość terenu ujęta została murami obronnymi pod kon. XIII i na pocz. XIV w. Tak ukształtowany plan Kożuchowa zachował się bez znaczących zmian do czasów najnowszych. Linia obwarowań miasta zachowała się niemal na całej pierwotnej długości i jest najlepiej widoczna m.in przy ul. Chopina, ul. Zielonogórskiej czy ul. Spacerowej. Średniowieczny system obrony składał się z murów wzniesionych z kamieni polnych i łupku granitowego, które miały w podstawie od 1,5 m do 1,9 m szerokość i w najwyższych partiach 8 m wysokości. Mury zwieńczone były blankami i hurdycjami, a bramy – machikułami. Obecnie wewnętrzny mur na różnych odcinkach mierzy od 4 do 7 m wysokości. W pierścień wewnętrznych obwarowań wbudowanych było dwanaście czatowni, z czego do naszych czasów zachowało się siedem. Część z nich przekształcono na pomieszczenia gospodarcze. Na przełomie XV i XVI w. wzniesiono drugi kamienny pas murów z bastejami. Do dziś zachowało się sześć bastei. Nowszy mur był w wymiarach węższy i niższy od pochodzącego z pocz. XIV w. Obecnie zewnętrzny pas murów mierzy 2 m wysokości. Zachowana do dziś półkolista, trzykondygnacyjna baszta Bramy Krośnieńskiej została zaadoptowano na budynek Izby Regionalnej. W miejscu dawnej fosy założono miejskie ogrody, a w obrębie ul. Zielonogórskiej i ul. 1 Maja wytyczono spacerową promenadę. Zachowany system obronny Kożuchowa daje szerokie możliwości promocji oraz wzbogaca ofertę turystyczną architektury obronnej Ziemi Lubuskiej.

Obiekty są własnością Urzędu Miasta. Budowle zostały odpowiednio wyeksponowane w przestrzeni miejskiej i są szeroko udostępniane.

Oprac. Krzysztof Słowiński, OT NID w Zielonej Górze, 03.11.2017 r.

Bibliografia

  • Krzysztof Garbacz, Szlakiem zabytkowych miast. Przewodnik po południowej części województwa lubuskiego, Zielona Góra 2005, s. 207-208;
  • Krzysztof Garbacz, Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego, tom II, Zielona Góra 2012, s. 263-264;
  • Stanisław Kowalski, Zabytki architektury województwa lubuskiego, Zielona Góra 2010, s. 167;
  • Stanisław Kowalski, Zabytki województwa zielonogórskiego, Zielona Góra 1987, s. 110;
  • Kożuchów: zarys dziejów, pod red. Tomasza Andrzejewskiego, Kożuchów 2003, 21-25;
  • Iwona Peryt – Gierasimczuk, Czas architekturą zapisany. Zabytki województwa lubuskiego, Zielona Góra 1998, s. 102.

czas dojazdu do następnego obiektu

30 min.

obwarowania miejskie: mury, baszty, fosa
Żagań

30 minut

Mury obronne z fosą i basztami wzniesiono w Żaganiu na przełomie XIII i XIV w. W XIX w. dokonano rozbiórki trzech bram oraz większości murów obronnych. Do dziś przetrwał, w kilku fragmentach mur i miejsca po dawnej fosy oraz dwie cylindryczne baszty.

Historia

Pierwotnie Żagań posiadał obwarowania drewniano-ziemne. Na przełomie XIII i XIV w. przystąpiono w mieście do wznoszenia kamiennych murów. Proces budowy murów na całym  obwodzie zakończono w początkach XIV w. Dwumetrowej grubości mury opasywała fosa. Do miasta można było dostać się przez trzy bramy: Żarską, Kożuchowską i Szprotawską do których doprowadzono zwodzone mosty. Brama Żarska zlokalizowana była w zachodniej części. Po powiększeniu miasta (o tereny położone na wschód, gdzie wzniesiono nowy zamek i klasztor franciszkanów) swoje położenie zmieniły również bramy Szprotawska i Kożuchowska, które przesunięto do nowej linii murów. Pierścień kamiennego muru wzmacniały cylindryczne baszty, z których do dziś zachowały się dwie. W 1501 r. w rejonie północno-wschodnim rozpoczęto budowę drugiego pasma murów z bastejami, ciągnące się od Bramy Żarskiej do Bramy Kożuchowskiej. W okresie nowożytnym wraz z upowszechnieniem się broni artyleryjskiej, średniowieczne obwarowania przestały gwarantować bezpieczeństwo mieszkańców. W XVII i XVIII w. fortyfikacje żagańskie nieremontowane zaczęły popadać w ruinę. W XIX w. przystąpiono do osuszania i zasypywania fosy oraz rozebrano część muru i baszt. Fortyfikacje miejskie były remontowane w latach 1970- 1971. Zachowane relikty obwarowań miejskich są ciekawymi przykładami budownictwa obronnego województwa lubuskiego.

Opis

Żagań ujęty została murami obronnymi na przełomie XIII i XIV w. Linia murów obronnych miasta zachowała się  fragmentarycznie i do obecnych czasów pozostał odcinek w pobliżu ul. Jana Keplera, ul. Niepodległości i ul. Rybackiej. Średniowieczny system obrony składał się z murów wzniesionych z kamieni polnych i w górnej partii z cegły, które miały w podstawie ok. 2 m szerokość. Obecnie mur na różnych odcinkach mierzy od 2 do 5 m wysokości. Pierścień obwarowań wzmocniony był rzadko rozstawionymi basztami, z czego do dziś zachowały się dwie. Jedna z baszt znajduje się w pobliżu ul. Jana Kelpera, w północno-wschodniej części starego miasta, a druga w pobliżu ul. Niepodległości, w południowo-zachodniej  części starego miasta. Są to dwukondygnacyjne, cylindryczne obiekty wzniesione z kamienia polnego i cegły, z wejściem w przyziemiu, przykryte dachem namiotowym. W miejscu dawnej fosy wytoczono ciąg spacerowy. Zachowane obwarowania miejskie wzbogaca ofertę turystyczną Żagania.

Obiekty są własnością Urzędu Miasta. Budowle są odpowiednio wyeksponowane w przestrzeni miejskiej i szeroko udostępniane.

Oprac. Krzysztof Słowiński, OT NID w Zielonej Górze, 10.11.2017 r.

Bibliografia

  • Krzysztof Garbacz, Szlakiem zabytkowych miast. Przewodnik po południowej części województwa lubuskiego, Zielona Góra 2005, s. 140;
  • Krzysztof Garbacz, Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego, tom II, Zielona Góra 2012, s. 109-110;
  • Stanisław Kowalski, Zabytki architektury województwa lubuskiego, Zielona Góra 2010, s. 444;
  • Stanisław Kowalski, Zabytki województwa zielonogórskiego, Zielona Góra 1987, s. 244.

Wydrukuj stronę wycieczki

To jest wycieczka użytkownika. Zgłoś naruszenie zasad.

Obiekty z trasy wycieczki

zgłoś naruszenie