Obwarowania miejskie, Ośno Lubuskie
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Obwarowania miejskie w Ośnie Lubuskim stanowią wyjątkowo cenny przykład średniowiecznego budownictwa obronnego. Należą do jednych z nielicznych tego typu systemów w Polsce zachowanych niemal w całości, tj. prawie cały pierścień murów wraz z dwunastoma basztami.

Historia

Mury miejskie wznoszono etapami od około początków XIV wieku na miejscu wałów ziemnych z drewnianą palisadą. Kamienne mury zakończone ceglanymi blankami były wysokie na ponad 7 m, a ich długość wynosiła około 1350 m. Obejmowały dwie bramy - Sulęcińską (od południowego-wschodu) i Frankfurcką (od północnego-zachodu), kilka furt, dwanaście prostokątnych czatowni, a także wały i fosy rozciągające się po zewnętrznej linii murów. Wielokrotnie wzmacniane (m.in. po 1477 roku) oraz rozbudowywane. W XVI wieku wzniesiono trzy ceglane baszty cylindryczne oraz powiększono bramy o przedbramia i szyje łączące. Pod koniec XVIII wieku, uszkodzone w wyniku działań wojennych fortyfikacje zaczęto redukować. W pierwszej kolejności zasypano fosy i rozebrano przedbramia. Następnie, w latach 70. XIX w. wyburzono bramy. Na przełomie XIX i XX stulecia wytyczono aleje spacerowe wokół murów, a zachowane obwarowania zaczęto wzmacniać i remontować.

Opis

Mury miejskie zachowały się na całym obwodzie wokół staromiejskiego układu o kształcie spłaszczonego owalu, z dwoma przejazdami w miejscu dawnych bram i trzema przebiciami po wyburzeniu baszt. W murach przetrwały dwie baszty koliste, trzy prostokątne baszty łupinowe zadaszone, siedem prostokątnych baszt łupinowych bez przykrycia oraz cztery oryginalne furty. Mury w większości wzniesione z kamieni polnych, w najstarszej części w układzie warstwowym na zaprawie wapiennej, w partiach baszt oraz w zachodnim fragmencie - ceglane. Mury o szerokości do 1 m, sięgają do wysokości od 2 do 5 m. Korona murów została zwieńczona warstwą cegły bądź betonu i płytek ceramicznych. Baszty o cylindrycznej formie (południowa i pn.-wsch.) mają wysokość około 14 m i przekryte są murowanymi hełmami stożkowymi. Pełniły funkcję więzienia. Baszty łupinowe są założone na planie prostokąta i wystają poza linię murów na głębokość około 1 m. Zachowały się trzy baszty zadaszone (dachy dwu- lub czterospadowe) o wysokości 7 m. Górne partie wykonano z cegły i przepruto otworami strzelniczymi oraz oknami. Pozostałe baszty zachowane tylko w partiach przyziemia. Na miejscu dawnych wałów przebiegają aleje spacerowe ze szpalerami starych okazów drzew.

Zabytek dostępny.

Oprac. Marta Kłaczkowska, OT NID w Zielonej Górze, 25.11.2014 r.

Bibliografia

  • Garbacz K., Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego, Tom III, Zielona Góra 2013, s. 120.
  • Karta ewidencyjna, Mury miejskie, oprac. Nowakowski C., 1998 r, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków Oddział Delegatury w Gorzowie Wielkopolskim.
  • Kaczmarek-Dębska A., Ośno Lubuskie, [w:] Zabytki północnej części województwa lubuskiego, red. Lewczuk J., Skaziński B., Gorzów Wlkp. - Zielona Góra 2004, s. 136.
  • Kowalski S., Zabytki architektury województwa lubuskiego, Zielona Góra 2010, s. 278.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: mur obronny
  • Chronologia: pocz. XIV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Ośno Lubuskie
  • Lokalizacja: woj. lubuskie, pow. słubicki, gmina Ośno Lubuskie - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy