obwarowania miejskie: mury, baszty, fosa, Żagań
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

obwarowania miejskie: mury, baszty, fosa

Żagań

photo

Mury obronne z fosą i basztami wzniesiono w Żaganiu na przełomie XIII i XIV w. W XIX w. dokonano rozbiórki trzech bram oraz większości murów obronnych. Do dziś przetrwał, w kilku fragmentach mur i miejsca po dawnej fosy oraz dwie cylindryczne baszty.

Historia

Pierwotnie Żagań posiadał obwarowania drewniano-ziemne. Na przełomie XIII i XIV w. przystąpiono w mieście do wznoszenia kamiennych murów. Proces budowy murów na całym  obwodzie zakończono w początkach XIV w. Dwumetrowej grubości mury opasywała fosa. Do miasta można było dostać się przez trzy bramy: Żarską, Kożuchowską i Szprotawską do których doprowadzono zwodzone mosty. Brama Żarska zlokalizowana była w zachodniej części. Po powiększeniu miasta (o tereny położone na wschód, gdzie wzniesiono nowy zamek i klasztor franciszkanów) swoje położenie zmieniły również bramy Szprotawska i Kożuchowska, które przesunięto do nowej linii murów. Pierścień kamiennego muru wzmacniały cylindryczne baszty, z których do dziś zachowały się dwie. W 1501 r. w rejonie północno-wschodnim rozpoczęto budowę drugiego pasma murów z bastejami, ciągnące się od Bramy Żarskiej do Bramy Kożuchowskiej. W okresie nowożytnym wraz z upowszechnieniem się broni artyleryjskiej, średniowieczne obwarowania przestały gwarantować bezpieczeństwo mieszkańców. W XVII i XVIII w. fortyfikacje żagańskie nieremontowane zaczęły popadać w ruinę. W XIX w. przystąpiono do osuszania i zasypywania fosy oraz rozebrano część muru i baszt. Fortyfikacje miejskie były remontowane w latach 1970- 1971. Zachowane relikty obwarowań miejskich są ciekawymi przykładami budownictwa obronnego województwa lubuskiego.

Opis

Żagań ujęty została murami obronnymi na przełomie XIII i XIV w. Linia murów obronnych miasta zachowała się  fragmentarycznie i do obecnych czasów pozostał odcinek w pobliżu ul. Jana Keplera, ul. Niepodległości i ul. Rybackiej. Średniowieczny system obrony składał się z murów wzniesionych z kamieni polnych i w górnej partii z cegły, które miały w podstawie ok. 2 m szerokość. Obecnie mur na różnych odcinkach mierzy od 2 do 5 m wysokości. Pierścień obwarowań wzmocniony był rzadko rozstawionymi basztami, z czego do dziś zachowały się dwie. Jedna z baszt znajduje się w pobliżu ul. Jana Kelpera, w północno-wschodniej części starego miasta, a druga w pobliżu ul. Niepodległości, w południowo-zachodniej  części starego miasta. Są to dwukondygnacyjne, cylindryczne obiekty wzniesione z kamienia polnego i cegły, z wejściem w przyziemiu, przykryte dachem namiotowym. W miejscu dawnej fosy wytoczono ciąg spacerowy. Zachowane obwarowania miejskie wzbogaca ofertę turystyczną Żagania.

Obiekty są własnością Urzędu Miasta. Budowle są odpowiednio wyeksponowane w przestrzeni miejskiej i szeroko udostępniane.

Oprac. Krzysztof Słowiński, OT NID w Zielonej Górze, 10.11.2017 r.

Bibliografia

  • Krzysztof Garbacz, Szlakiem zabytkowych miast. Przewodnik po południowej części województwa lubuskiego, Zielona Góra 2005, s. 140;
  • Krzysztof Garbacz, Przewodnik po zabytkach województwa lubuskiego, tom II, Zielona Góra 2012, s. 109-110;
  • Stanisław Kowalski, Zabytki architektury województwa lubuskiego, Zielona Góra 2010, s. 444;
  • Stanisław Kowalski, Zabytki województwa zielonogórskiego, Zielona Góra 1987, s. 244.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: mur obronny
  • Chronologia: przełom XIII/XIV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Żagań
  • Lokalizacja: woj. lubuskie, pow. żagański, gmina Żagań (gm. miejska)
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy